Il-Prim Ministru dwar is-sehem ta' Malta biex il-Mediterran isir post ta' paci

Il-Prim Ministru Dr. Alfred Sant qal illum li waqt li fl-imghoddi l-Mediterran kien dejjem regjun ta' glied u taqtighat bejn l-Insara tal-Punent u l-Misilmin tal-Lvant illum qed isiru sforzi - uhud minnhom bis-sehem ta' Malta - biex dan ir-regjun isir post ta' qrubija u paci. Il-Prim Ministru kien qed jitkellem waqt is-simposium dwar il-ligi, l-istrategija u l-politika fir-regjun tal-Mediterran organizzat mill-Akkademja Mediterranja ta' l-Istudji Diplomatici flimkien ma' l-Istitut ta' l-Istudji Internazzjonali tas-Sigurta' ta' l-Universita' ta' Yale fil-Muzew Marittimu tal-Birgu.

Il-Prim Ministru Sant qal li l-inizjattiva tas-sóubija Euromediterranja, mibdija f'Barðellona fl-1995 u l-Konferenza ta' Malta ta' April li æadda tagóraf is-sehem ta' Malta bejn it-Tramuntana u n-Nofsinhar. Dr. Alfred Sant qal li din l-inizjattiva tara l-problemi Mediterranji f'dan id-dawl billi thaddan ir-raíunament tal-Konferenza tas-Sigurta' u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa li l-ahjar rimedju æat-theddid lis-sigurta' hija l-koperazzjoni fuq óafna livelli mar-reíjun kollu.

Il-Prim Ministru qal li meta l-baóar u r-reíjun tal-Mediterran kienu meqjusa bóala funzjoni tas-sigurta` Ewropea, Malta kienet l-ewwel waóda li qalet lill-Ewropa li l-indiviúibbilta` tar-reíjuni Ewropew u Mediterannju æandha tkun interpretata b'mod óafna aktar komprensiv u inqas bjaúimat. Il-Prim Ministru qal li fil-proðess tas-CSCE, il-manifestazzjoni istituzzjonali ta' detente fl-Ewropa, Malta tóabtet kontra oppoúizzjoni kbira, li s-sigurta` ta' l-Ewropa permezz tal-koperazzjoni ma tistax u m'æandhiex tinkiseb a spejjeú tal-Mediterran.

Il-Prim Ministru qal li ma jkunx biúúejjed æall-Ewropa li tqis l-inóawi Mediterranji taæhom bóala ta' siwi æas-sigurta` taæha. L-Ewropa æandha taæmel óilitha trawwem ir-relazzjonijiet taæha tas-sigurta` mal-Mediterran bil-koperazzjoni bl-istess mod li qed tipprova tiksibha bejn iú-úewít nahat taæha nnifisha. Dil-qaæda ntweriet bóala siewja fis-snin ta' wara l-Gwerra Bierda.

Il-Prim Ministru qal li fid-dawl tal-wiri ta' rieda tajba f'dil-óaía min-naóa ta' l-istrateíi, dehret bóala sorpriúa li bosta msieóba ta' l-Organizzazzjoni æas-Sigurta` u l-Koperazzjoni fl-Ewropa æadhom kontra l-firxa ta' sóubija æal stati Mediterranji mhux-Ewropej, l-aktar meta jitqiesu l-fehmiet murija fil-Kapitlu tal-Mediterran fl-Att Finali ta' Helsinki. Wara l-inizjattiva ta' Budapest ta' l-1994 biex jinæata status ta' osservaturi lil óames stati Mediterranji, progress sar ftit li xejn, u dan jissuííerixxi li l-membri ewlenin ta' l-OSCE æadhom 'il boæod mill-fehma li jóallu l-óelsien taæhom biex jaódmu unilateralment fil-Mediterran.

Il-Prim Ministru qal li wara sekli sóaó li fihom l-æajxien taæna kien marbut hekk mill-qrib ma' l-ekonomija kapriððjuúa tal-gwerra, pajjiz kiseb il-íid u l-istabbilta' billi fittixna li nkunu íirien tajbin mal-bqija tar-reíjun taæna. 'Aóna nemmnu li dil-politika æandha l-istess spirtu li, f'dan l-istadju fiduðjuú ta' l-istorja tad-dinja, æad jista' jíedded æall-baóar Mediterran il-bixra ta' baóar ta' qrubija flok ta' firda,' qal il-Prim Ministru.