Left arrow Go Back

DISKORS MILL-ONOR LAWRENCE GONZI, PRIM MINISTRU WAQT SEMINAR ORGANIZZAT MILL-FONDAZZJONI PRO PONTEFICE CENTESIMUS ANNUS DWAR L-ENĊIKLIKA CARITATIS IN VERITATE FL-AWLA TAL-KONFERENZI TAĊ-ĊENTRU ANIMAZZJONI U KOMUNIKAZZJONI – IL-ĠIMGĦA,  20 TA’ NOVEMBRU 200

pr2019
Date Icon 20/11/2009
Eċċellenza,Onorevoli Kap tal-Oppożizzjoni, Mistednin Distinti, Sinjuri,
L-impenngħall-iżvilupp Soċjo-ekonomiku f’Malta fid-Dawl tal-Enċiklika “Caritas in Veritate”

A.        INTRODUZZJONI

Nixtieq nirringrazzjalill-Fondazzjoni Pro Pontefice Centesimus Annus għall-istedina li għamluli biex nikkummenta dwar l-ittra enċiklika tal-Papa Benedettu XVI, Caritas in Veritate fil-kuntest tal-iżvilupp soċjo-ekonomiku li nixtiequ għal pajjiżna.
Qabel nagħmel dan ippermettulinsellem lill-Papa Ġwanni Pawlu II, il-kittieb tal-enċiklika ċ-Centesimus Annus li tati l-isem lill-Fondazzjoni tagħkom. Dik l-enċiklika kienet ippubblikata fl-għeluq il-mitt sena mill-ewwel enċiklika soċjali kbira tad-dinja moderna, jiġifieri r-Rerum Novarum. Minn dakinhar Papiet differenti komplew joħorġu enċikliki u dokumenti oħra li fihom żviluppaw it-tagħlim soċjali tal-knisja. Jien kelli ċ-ċans niltaqa’ mal-Papa Ġwanni Pawlu II li kien l-ewwel Papa li żarna.  Kont tħoss il-kariżma u l-qawwa spiritwali ta’ dan il-bniedem. F’dawn il-ġranet fakkarna l-20 anniversarju mill-waqgħa tal-Komuniżmu u ftakarna li dan il-Papa kbir ta kontribut sostanzjali għal din il-waqgħa.
Il-memorja ta’ dan il-Papa kbirtibqa’ mnaqqxa f’qalbna u fil-paġni ta’ l-istorja tal-Ewropa.

B.        IN-NIES TAL-KNISJA U N-NIES TAL-POLITIKA

Illejla ser nitkellmu dwarix-xogħol ta’ Papa li se jżurna dalwaqt. Din hija żjara mistennija ħafna iżda l-valur tagħha jista joħroġ fil-beraħ jekk ir-riflessjoni fuq it-tagħlim tiegħu tgħinna nifhmu aħjar ir-realtà li ngħixu fiha.
F’dinja li għada muġugħaminħabba l-kriżi finanzjarja li ġabet riċessjoni globali li qatt ma rajna bħalha, hu inevitabbli – anzi hu vitali – li lkoll nieqfu nirriflettu biex niskopru mill-ġdid il-pedamenti tagħna bħala soċjetà moderna li trid tipprova ssib is-soluzzjoni għall-isfidi ġodda li tfaċċaw f’dawn l-aħħar żminijiet. Fi kliem ieħor tfaċċat opportunità biex nirriflettu dwar x’għandhom ikunu l-valuri li għandhom jiggwidawna fit-teħid tad-deċiżjonijiet li jindirizzaw l-bżonnijiet taż-żminijiet tal-lum.
Il-Papa Benedettu, b’dinl-enċiklika tiegħu, qed ikompli r-rikkezza tat-tradizzjoni tal-enċikliki soċjali tal-Knisja. L-Enċiklika “Caritas in Veritate” toħroġ b’mod ċar kif il-Papa jara r-relazzjoni partikulari li għandu jkun hemm bejn ir-rwol li għandhom in-nies tal-Knisja u dak tan-nies li qegħdin fil-politika fl-iżvilupp soċjo-ekonomiku.
Dan il-punt jolqotni direttamentu personalment.
B’mod sempliċi din ir-relazzjoninista’ niddeskriviha b’dan il-mod:
It-tnejn qegħdin hemmgħas-servizz tal-bnedmin iżda dan is-servizz jagħmluh b’modi differenti minn xulxin. Ir-rwol tan-nies tal-Knisja huwa li jipproponu viżjoni wara li jirriflettu fuq ir-realtà umana fid-dawl tal-tagħlim tal-Vanġelu.  Il-Papa jagħmilha ċara li l-Knisja toffri viżjoni u mhux soluzzjonijiet tekniċi; anzi jżid li l-Knisja xejn ma tippretendi li tindaħal fil-politika tal-istati individwali (Caritatis in Veritate, para 9).
Mill-banda l-oħra, ir-rwoltan-nies tal-politika huwa li joffru viżjoni u jsibu soluzzjonijiet tekniċi u politiċi. L-enfasi hawnhekk hi fuq it-tliet kelmiet:  “soluzzjonijiet”, “tekniċi” u “prattiċi”. Il-missjoni diffiċli tagħna l-politiċi hi li nħaddmu l-arti tal-possibbli u mhux tat-teoriji, tax-xewqat snieħi, tal-ħolm li qatt ma jista’ jsir realtà. Aħna nippruvaw nieħdu l-aħjar deċiżjoni fiċ-ċirkustanzi konkreti u fil-possibiltajiet reali li jkollna quddiemna. Mhux dejjem ikun possibbli nieħdu d-deċiżjoni ideali. Kemm-il darba nkunu rridu nimxu fuq il-prinċipju tal-gradwalità: jiġifieri nagħmlu l-aħjar fiċ-ċirkustanzi mingħajr ma nippreġudikaw il-possibbiltà li ‘l quddiem – jekk jinbidlu ċ-ċirkustanzi - intejbu dak li jkun possibbli li jsir illum.
Dawn ir-rwoli huma kumplimentarigħal xulxin. Minn naħa waħda l-ħidma iebsa biex jinstabu soluzzjonijiet tekniċi trid tkun imnebbħa minn viżjoni inkella tkun qisha ġisem mingħajr ruh. Min-naħa l-oħra t-tfassil tal-viżjoni jrid ikun ankrat fir-realtà tas-sitwazzjoni partikulari inkella tkun biss xewqa pija bil-periklu li x’aktarx tkun irrelevanti.  Il-Papa Benedittu qagħad ħafna attent għal dan meta kiteb din l-Enċiklika. Fil-fatt, il-Papa ittardja b’xhur il-ħruġ tal-Enċiklika biex, flimkien mad-diversi esperti li ħadem magħhom, ikun jista’ jirrifletti fuq il-kriżi kbira ekonomika kurrenti li kienet bdiet taħkem id-dinja u fuq il-ħafna effetti li ħalliet anke fuq il-qasam soċjali.
Fit-tfittxijagħas-soluzzjonijiet tekniċi, kif għidt, il-politiċi jridu jitmexxew minn viżjoni. Il-viżjoni li jħaddan il-Gvern tiegħi hija viżjoni ispirata mit-tagħlim soċjali nisrani żviluppat tant tajjeb minn Bendittu XVI. Fost il-valuri li tħaddan din il-viżjoni insibu s-servizz tal-bniedem u l-iżvilupp integrali tiegħu, l-għarfien tad-dinjità ta’ kull bniedem indipendentement minn kwalunkwe kundizzjoni jew orjentament tiegħu, il-ħarsien tad-dritt tal-ħajja sa’ mill-bidu nett tagħha, l-importanza tal-familja, is-sussidjarjetà u s-solidarjetà anke mal-ġenerazzjonijiet futuri, id-distinzjoni bejn il-Knisja u l-istat, it-tkattir tal-ġid komuni u r-rispett sħiħ lejn dawk li ma jaqblux ma’ din il-viżjoni iżda li, bħall-insara, huma membri tal-istess stat.

C.        IS-SOLUZZJONIJIET MHUMIEX FAĊLI

Is-sejbien u l-iżvilupp ta’soluzzjonijiet tekniċi u politiċi mhumiex faċli għax min-natura tal-affarijiet jiġri li aktar ma nersqu lejn id-dettalji prattiċi aktar insibu diverġenzi leġittimi kemm bejn in-nies li jħaddnu din il-viżjoni, kif ukoll insibu aktar nies li għalkemm igħixu fl-istess  soċjetà jħaddmu viżjoni differenti għal progress ta’ din is-soċjetà.
Għalhekk fost l-aktar għododimportanti li rridu nużaw biex il-viżjoni li nixtiequ li tmexxi s-soċjetà tagħna nittraduċuha fil-konkret insibu d-djalogu, it-tolleranza, ir-riflessjoni approfondita fuq is-sitwazzjoni reali u, fuq kollox, is-serenità li tkun ġejja minn atteġġjament ta’ servizz leali lejn il-ġid komuni.
Mingħajr it-tħaddim ta’ dawnl-għodod, diffiċli li nsibu terren komuni bejnietna u li fuqu nkunu nistgħu nibnu ġejjieni aħjar.

D.ŻEWG PUNTI

Fid-dawl ta’ dan, illejla nixtieq naqsam ftit ħsibijiet magħkom dwar żewġ oqsma li bħalissa jinsabu fuq nett tal-aġenda politika u nazzjonali.  Dawn huma l-ekonomija u l-immigrazzjoni. 

1.         Ekonomija u xogħol.  

James Carville, l-istrateġistatal-President Amerikan Clinton baqa’ magħruf għall-frażi: “It’s the economy stupid”. B’din il-frażi ried ifisser li l-ekonomija għandha importanza fuq kollox.
Benedittu XVI jurinal-limitazzjoni ta’ din il-pożizzjoni u jagħtina viżjoni oħra tal-ekonomija u tal-mod kif għandna nħarsu lejha. Nitlobkom tippermettuli nikkwota minn paragrafu 36 fejn il-Papa jisfida b’mod dirett din il-pożizzjoni:
“L-attivitàekonomika ma tistax issolvi l-problemi soċjali kollha billi sempliċiment tapplika l-loġika kummerċjali.  Din (l-ekonomija) jeħtieġ li tkun diretta lejn il-kisba tal-ġid komuni, li għalih il-komunità politika għandha tidhol responsabbli.  Għalhekk wieħed għandu jżomm f’moħħu li meta l-azzjoni ekonomika, meqjusa biss bħala l-magna għall-ħolqien tal-ġid, tinfired mill-azzjoni politika, meqjusa bħala l-mezz biex tinkiseb il-ġustizzja permezz tar-ridistribuzzjoni, jinħolqu żbilanċi kbar.”
Għalhekk, il-Papa jkompli li“L-ekonomija teħtieġ l-etika biex taħdem tajjeb – mhux kull etika iżda etika li ċ-ċentru tagħha huwa l-bniedem.” (Caritatis in Veritate, para 45)
Fi kliem sempliċi, huważbaljat min jirraġuna li “business is business” u allura hu żbaljat min taħt din l-iskuża falza tas-suq isuq, jaħbi l-fatt ta’ inġustizzji, riskji bla rażan, sfruttament insensat ta’ assi ta’ ħaddieħor  u rgħiba sħiħa għall-profit mingħajr ebda rażan u mingħajr ebda ħsieb lejn il-konsegwenzi.
Dan hu, fl-opinjoni tiegħi,x’wassal għar-rovina li d-dinja kellha tgħaddi minnha waqt ir-riċessjoni ta’ bħalissa.
F’din il-perspettiva l-ekonomija,minn xjenza mibnija fuq għodda teknika ssib sies fl-antropoloġija u allura titrasforma ruħha f’viżjoni partikulari tas-soċjetà. Il-Papa jkompli jtambar fuq din il-viżjoni fejn l-ekonomija, il-politika u l-bqija tal-ħidma umana jkunu għas-servizz tal-bniedem. Jgħidilna li jeħtieġ nagħrfu li l-progress li jsir biss mil-lat ekonomiku u politiku mhux biżżejjed (Caritatis in Veritate, para. 23):
“Jeħtieġ nagħrfu lil-progress li jsir mil-lat ekonomiku u teknoloġiku mhux biżżejjed. Jeħtieġ li l-iżvilupp ikun qabel xejn veru u sħiħ.  Il-ħruġ min-nuqqas ta’ progress ekonomiku, ħaġa fiha nfisha pożittiva, ma jsolvix il-problema  kumplessa tal-promozzjoni tal-bniedem…”
Dan ifakkarni fl-aspetti liaħna spiss niddeskrivu b’frażijiet bħal “corporate social responsibility”; “social market economy”,  “soċjetà inklussiva” u frażijiet oħra bħal dawn li jirriflettu l-ġid komuni f’ekonomija mibnija fuq il-kunċett tas-suq ħieles.
Biex il-progress ikun veru usħiħ, il-bniedem irid jitpoġġa fuq quddiem nett. F’appell li jagħmel lill-Gvernijiet “impenjati fit-tkabbir tal-ġid ekonomiku u soċjali tad-dinja” l-Papa jgħid li
“l-kapital ewlieni ligħandhom iħarsu u jivvalutaw huwa l-bniedem. Il-persuna umana fis-sħuħija tagħha. Il-bniedem huwa l-awtur, iċ-ċentru u l-għan tal-ħajja ekonomika-soċjali kollha.” (Caritatis in Veritate, para 25)
Il-ġid komuni jseħħ biss metal-ekonomija, bħall-bqija tal-attivita umana, tkun għas-servizz tal-bniedem sħiħ u tal-bnedmin kollha.
Għal darb oħra, l-isfidaquddiemna l-politiċi hija li nsibu s-soluzzjoni teknika kif din il-viżjoni npoġġuha fil-prattika. Insemmi żewġ affarijiet: waħda dwar metodu u l-oħra dwar il-kontenut.

Nibda minn dik tal-aħħar. 

L-ekonomija tkun tassewgħas-servizz tal-bniedem meta toħloq ix-xogħol li l-Papa jikkwalifikah bil-kelma “xieraq”. Il-Gvern f’diversi dokumenti tiegħu jiddeskrivieh bħala “aktar xogħol u xogħol aħjar”. Mingħajr dan it-tip ta’ xogħol id-dinjità tal-bniedem u l-kwalità tal-ħajja li jistħoqqlu jgħix ikunu mhedda.
Fil-kriżi ekonomikainternazzjonali li għaddejjin minnha l-Gvern għamel għażla ċara u fundamentali favur is-salvagwardja tax-xogħol u l-ħolqien ta’ aktar xogħol xieraq.
Importanti huwa l-metodu lijintuża biex l-ekonomija tkun għas-servizz tal-ġid komuni minflok għat-tisħiħ tal-ġid settorjali u b’konsegwenza tkun għal akbar servizz tal-bniedem (Caritatis in Veritate, para. 7).
Metodu ewlieni li qed juża l-Gvernimmexxi minni huwa l-metodu tad-djalogu strutturat fil-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali. L-esperjenza uriet li f’dan il-Kunsill l-elementi differenti li jirrappreżentaw is-soċjetà tagħna jaħdmu flimkien biex il-ġid komuni jisseddaq. F’dan il-Kunsill tinġabar f’post wieħed rikkezza enormi ta’ esperjenzi, expertise u fuq kollox rieda li nimxu ‘l quddiem flimkien.
It-tfassil tal-baġit li ġiepreżentat wera kif id-djalogu bejn l-imsieħba soċjali jasal biex iġib il-quddiem miżuri li jsaħħu l-ekonomija b’risq il-bniedem.

2.         L-immigrazzjoni 

Hemm suġġett ieħor li jsemmil-Papa u li jolqot mill-qrib l-iżvilupp soċjo-ekonomiku tagħna. Anke dan is-suġġett jippreżupponi viżjoni tas-soċjetà u soluzzjonijiet tekniċi. Qed nirreferi għall-problemi marbuta mal-immigrazzjoni li l-Papa jsejħilha bħala “fenomenu soċjali li qed isawwar l-epoka” (Caritatis in Veritate , para. 62).
Il-politika tal-Gvern tiegħi fuqdan is-suġġett ilha mibnija fuq il-preżuppost li jsemmi l-Papa, jiġifieri li din il-problema tista’ tissolva biss b’kooperazzjoni internazzjonali b’saħħitha għax l-ebda pajjiż ma għandu jkun mistenni li jsolvi l-problemi tal-emigrazzjoni waħdu. Ħdimna u qed naħdmu  fi ħdan l-Unjoni Ewropea u fl-istituzzjonijiet tal-Nazzjonijiet Uniti biex is-soluzzjoni internazzjonali li aħna nixtiequ u li jirreferi għalija l-Papa tinstab.
Bħal Papa, aħna dejjem sostnejnali “kull emigrant huwa bniedem li hu mogħni b’jeddijiet fundamentali inaljenabbli li għandhom ikunu rrispettati minn kulħadd u f’kull ċirkustanza.” (Caritatis in Veritate, para 62).
Jien nixxokkja ruħi meta naqral-kummenti li jinkitbu fil-blogs dwar dan is-suġġett. Il-livell ta’ razziżmu, intolleranza u animożità lejn dawn il-persuni li huma bnedmin bħalna iżda li għandhom ħafna problemi aktar minna huwa tal-biża. Meta naqra dawn il-kummenti nsaqsi x’ġara mill-valuri tal-ospitalità u l-imħabba lejn l-imġarrba li sawru lil dan il-pajjiż.
B’dan ma rridx nidher li qedinnaqqas mit-toqol tal-problema għall-pajjiżna. L-għajnuna finanzjarja mill-Unjoni Ewropea tista’ tgħinna ntaffu t-toqol finanzjarju waqt li t-toqol soċjali jista’ jittaffa mis-sistema edukattiva tagħna u mis-soċjetà ċivili – fuq quddiem nett il-Knisja - li għandhom jgħinu lill-poplu tagħna jifhem aktar dawn il-persuni li jiġu minn kulturi differenti minn tagħna u jgħinhom imorru lil hinn mill-isterjotipi li ħafna drabi jitkattru minn nuqqas ta’ tagħrif u mill-biżà. It-toqol ta’ din il-problema jiżdied jekk diżgrazzjatament tinbidel f’ballun politiku.

E.         HEMM ISSUES OĦRA

Hemm issues oħra li qedniddiskutu f’pajjiżna bħalissa u li l-Papa Benedittu jittratta fl-Enċiklika tiegħu.  Dawn jinkludu l-familja u l-bioetika.  Dawn iż-żewġ oqsma huma fundamentali għas-soċjetà. Il-problemi mqajma dwarhom f’soċjetà li dejjem issir iżjed pluralistika qed isiru aktar komplessi.
Aħna nemmnu fil-valur enormital-familja, kemm għas-socjetà kif ukoll għal individwi li jiffurmawha.  Id-dmir tagħna huwa li nħarsuha u nsaħħuha.  Nemmnu wkoll li ż-żwieġ huwa l-aħjar pedament għall-familja. Madanakollu hawn ir-realtà li hemm żwiġijiet li jfallu u nies li jagħżlu li jsawru familja mingħajr żwieġ.  X’għandna nagħmlu quddiem ir-realtà?  Kif se nħarsu d-drittijiet ta’ dawk li huma vulnerabbli f’dawn is-sitwazzjonijiet?
Nemmnu wkoll fil-protezzjonital-ħajja umana f’kull mument tagħha, sa mill-bidu nett.  Mill-banda l-oħra t-teknoloġija qed tiżviluppa u ninsabu f’sitwazzjoni fejn kollox hu permessibbli minħabba nuqqas ta’ provvedimenti leġislattivi.  Fil-konkret x’għandha tkun il-pożizzjoni tagħna?
Għalhekk waqqafna l-Kumitattal-Parlament dwar l-prokreazzjoni assistita.
Is-soluzzjonijiet mhux faċliiżda l-ħarba mir-realtajiet preżenti lanqas ma hija s-soluzzjoni.

F.         APPELL LILL-FONDAZZJONI

Bdejt billi irringrazzjajtlill-Fondazzjoni Centesimus Annus Pro Pontefice għall-istedina li għamiltuli. Kien tajjeb li tajtu lilna l-politiċi l-possibbiltà li ngħidulkom x’naħsbu. Nixtieq nispiċċa billi nagħmlilkom appell.
Jien nixtieq li fondazzjonijietbħal tagħkom jew kummissjonijiet oħra fi ħdan il-Knisja jgħidu huma x’jaħsbu dwar l-impenn għall-iżvilupp soċjo-ekonomiku f’Malta fid-dawl ta’ din l-enċiklika. Dan isir billi tikkummissjonaw studji tekniċi dwar kif aspetti tas-soċjetà tagħna u l-istrutturi ekonomiċi u soċjali tagħha jistgħu jiddawlu minn din l-enciklika. Qed inkun speċifiku. Mhux qed ngħid rapporti b’opinjonijiet iżda qed nirreferi għall-studji tekniċi u approfonditi dwar kif l-enċiklika tista’ tkun tradotta għas-sitwazzjoni tagħna. Naf li f’dawn l-aħħar snin kien hemm xi kummissjonijiet tal-Knisja li ppubblikaw studji interessanti. Iżda naħseb li dawn huma, kif jgħidu l-Ingliżi, few and far between.  Umilment nissuġġerixxi lill-Knisja f’Malta biex tikkummissjona aktar minn dawn l-istudji. Dawn l-istudji għandhom iżewġu flimkien il-viżjoni ta’ żvilupp sħiħ tal-bniedem flimkien mas-sitwazzjoni konkreta ta’pajjiżna.
Studji bħal dawn jipprovdu leħenimportanti għas-soċjetà tagħna u jservu biex it-tagħlim soċjali tal-Knisja ma jibqax donnu xi ħaġa li tinżamm sigrieta. Il-pubblikazzjoni ta’ studji bħal dawn ikunu ta’ servizz li l-Knisja tagħti lis-soċjetà fl-imħabba u fil-verità.
Share this Press Release Icon socials Icon socials Icon socials Icon socials

Other Press Releases:

STQARRIJA MILL-MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U L-ISPORT  “L-intelliġenza artifiċjali għandha tkun għodda mħaddma tajjeb, filwaqt li qatt ma tista’ tieħu r-rwol fundamentali tal-edukaturi” – Il-Ministru Byron Camilleri fi Brussell

PR261990

STQARRIJA MILL-MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U L-ISPORT “L-intelliġenza arti...

PRESS RELEASE BY THE MINISTRY FOR INFRASTRUCTURE, PLANNING AND EMPLOYMENT  Over 200 students express their vision of the construction sector through art

PR261989en

PRESS RELEASE BY THE MINISTRY FOR INFRASTRUCTURE, PLANNING AND EMPLOYMENT ...

More Press Releases Right arrow