Left arrow Go Back

DISKORS MILL-ONOR. DR. LAWRENCE GONZI, VICI PRIM MINISTRU U MINISTRU GHALL-POLITIKA SOCJALI, WAQT IL-KONFERENZA LINGWA TAS-SINJALI MALTIJA ORGANIZZATA MID-DEAF PEOPLE ASSOCIATION – SALINA BAY – 14 JANNAR 2003

PR45
Date Icon 14/01/2003
Nixtieq kieku dan id-diskors nista’ naghmlu bil-Lingwa li jifhmuni l-persunili ghalihom qed isir din il-konferenza. Sfortunatament din il-Lingwa ma nafhiex. Tal-anqas ghandna l-interpreti maghna biex jghinu lilna, persuni li nisimghu u persuni li ma jisimghux, nifhmu lil xulxin.
Din hi l-ewwel Konferenza Nazzjonali li qatt ghamletl-Ghaqda tal-Persuni Neqsin mis-Smigh u l-ewwel konferenza li qatt saret dwar din il-Lingwa. Dan hu sinifikattiv hafna ghax turi l-progress li sar f’dan il-qasam. Illum hu sar protagonist f’pajjizna li qed jinsisti li jkun mismugh anke jekk ma jitkellimx bhal maggoranza tas-Socjeta’. Mhux hekk biss imma qed jghidilna li ma hemm xejn hazin li tkun differenti, anzi, id-differenza hi xi haga sabiha li ta’ min niccelebrawha, nifirhu biha, nirricerkawha, u nistudjawha.
Certament m’hemmx ghalfejn infakkar li l-UnjoniEwropea ddedikat l-2003 lill-persuni b’dizabilita. Dan naturalment jinkludi ukoll lil persuni neqsin mis-smigh. It-tema maghzula mill-Kummissjoni ghal din is-sena ghal pajjizna hija FLIMKIEN NASLU. F’konferenza li saret f’Dicembru li ghadda, jiena staqsejt: Naslu fejn? U ppruvajt inwiegeb lili nnifsi billi identifikajt hames oqsma li jidhirli li huma mportanti hafna li noholqu miri ghalihom, biex fis-snin li gejjin nilhquhom, u flimkien naslu biex nakkwistawhom.

Dawn il-hames oqsma kienu:

  1. l-Edukazzjoni
  2. Il-Presidenti tal-Ghaqda diga enfasizza kemm danil-qasam hu problematiku ghal persuni neqsin mis-smiegh. Hemm diversi problemi li jridu jigu rizolti fosthom il-metodologija li rridu nuzaw ghat-taghlim formali kif wkoll ghat-tahrig kontinwu u ta’ matul il-hajja.
    Sfortunatment dan hu qasam fejn, fid-dinja kollha,m’ahniex nahdmu verament flimkien u ghalhekk hu aktar difficli li naslu. Hawn skejjel ta’ hsieb differenti u metodologiji differenti. Importanti imma li nitghallmu mill-izbalji ta’ haddiehor u li verament nisimghu lil persuni neqsin mis-smigh infushom, biex naraw x’qed u kif jesperjenzaw ir-realta’ ta’ madwarhom sabiex ix-xoghol ikun imfassal fuq il-persuna u mhux il-persuna ghax-xoghol.
    L-oganizzazzjoniet internazzjonali, wara li semghulill-persuni neqsin mis-smigh infushom, qablu li hu importanti li l-persuni neqsin mis-smigh jiehdu l-edukazzjoni taghhom b’sistema bi-lingual, jigifieri dik tas-sinjali u dik mitkelma-miktuba. Dan insibuh f’dokumenti tal-Gnus Maqghuda, tal-UNESCO, tal-Kunsill tal-Ewropa u anke ta’ l-Unjoni Ewropea. L-Ghaqda taghkom taqbel ukoll ma’ dan u ghalhekk hemm bzonn li jkun hemm decizjoni fuq dan, halli mbaghad ikun jista’ jsir ir-reklutagg u t-tahrig mehtieg. M’hemm l-ebda dubju li l-Lingwa tas-Sinjali trid tkun element importanti hafna f’dan it-tahrig.
    Naturalment dan ghandu jinkludi ukoll l-edukazzjonipost-sekondarja u terzjarja li ghall-persuni neqsin mis-smigh, tiddependi hafna fuq il-Lingwa tas-Sinjali. L-access ghal din l-edukazzjoni tiddependi hafna fuq l-izvilupp tal-Lingwa ts-Sinjali u s-servizzi relatati maghha. Hawnhekk ghad fadlilna hafna x’naghmlu biex nilhqu pajjizi ohra zviluppati u jkollna gradwati neqsin mis-smigh.
  3. Ix-Xoghol
  4. L-impjieg huwa l-kejl ta’ l-inkluzjoni socjali. Hu tajjeb li l-maggoranza assoluta tal-persuni neqsin mis-smigh ghandhom impjieg. Madankollu rridu nistaqsu: il-persuni neqsin mis-smigh qed jaghmlu xoghol skond il-kapacitajiet veri taghhom? Hafna drabi nsibu li persuni neqsin mis-smiegh ghandhom hiliet wisq akbar minn dak li jahdmu. Hemm cirkostanzi fejn dawn il-persuni huma mhallsa anqas minn haddiehor, li qed jaghmel l-istess xoghol bhalhom.

    Hawn hi l-isfida taghna f’dan il-qasam li huwa process naturali li jsegwi mill-edukazzjoni. Hemm bzonn li l-persuni neqsin mis-smgih wara li jkollhom edukazzjoni tajba, jkollhom l-opportunitajiet li jsibu xoghol li jaghtihom mhux biss il-flus li ghandhom bzonn biex jghixu kwalita’ ta’ hajja tajba imma ukoll is-sodisfazzjoni ta’ bnedmin kapaci bhal kull cittadin iehor.

    Nemmen, li permezz tal-ligi dwar l-opportunitajiet indaqs ghal persuni b’dizabilita’ kif ukoll bil-ligi dwar ir-relazzjonijiet industrijali u dawk dwar l-impjieg inghatat l-ghodda t-tajba sabiex jigi garantit l-access hieles ghas-suq tax-xoghol lill-persuni neqsin mis-smiegh

  5. It-Tielet qasam hija l-Informatika
  6. Intom tesperjenzaw aktar minni kemm hija mportanti t-teknologija u l-informatika biex il-persuni neqsin mis-smigh jeghlbu l-izvantaggi li ggib mieghu l-fatt li wiehed ihaddem il-lingwa tas-sinjali. L-informatika hija newtrali f’dan il-qasam barra mill-fatt li hija wkoll ghodda indispensabbli sabiex tipprovdi l-assistenza lill-persuni neqsin mis-smiegh.

    L-unika zvantagg, jekk tista’ ssejjahlu hekk, huwa l-fatt li t-thaddim effettiv tat-teknologija jirrikjedi livell adekwat ta’ litterizmu. Ghaldaqstant hu essenzjali li l-persuni neqsin mis-smigh ikunu litterati kif wkoll mharrga f’dan il-qasam. Nuqqas ta’ dan, f’dinja li mxiet lejn aktar dipendenza fuq l-informatika zgur li ser tissarraf f’eskluzzjoni.

    Pajjizna wkoll irid isib mezz kif nesplojtjaw dan il-qasam biex neghlbu certi zvantaggi. Dan jista’ jsir anki b’ghodda ta’ ricerka u bl-assistenza ta’ fondi ta’ l-Unjoni Ewropeja bhalma hu s-Sixth Framework Programme. Nemmen li kemm il-Kummissjoni kif wkoll l-ghaqdiet f’dan is-settur ghandhom jizguraw partecipazzjoni attiva f’dan il-programm ta’ ricerka, sabiex flimkien ma’ siehba ohrajn minn madwar l-Ewropa jizviluppa metodi u ghodda adattati ghall-persuni neqsin mis-smiegh.

    F’pajjizna diga bdejna billi introducejna t-textelefon. Ghad baqa’ x’isir u dan jinkludi s-sottotitoli fi programm tat-television, videofons u s-sottotitoli u interpretazzjoni bil-lingwa tas-sinjali ghall-programmi fuq it-television. Madankollu, l-akbar inizjattiva li permezz taghha l-persuni neqsin mis-smiegh zgur li jistghu jgawdu qatiegh, hija l-izvilupp ta’ servizzi u taghrif elettroniku permezz ta’ l-internet. Bi pjacir inhabbar li l-Ministeru tieghi jinsab fl-ahhar stadji ta’ zvilupp ta’ strategija li ser tippermetti l-ghoti ta’ numru ta’ servizzi, inkluz servizzi ghall-persuni b’dizabilita’, permezz ta’ l-internet. Nemmen li bil-koperazzjoni ta’ kulhadd naslu anke hawnhekk.

  7. Ir-Raba’ qasam hu l-Accessibilita.
  8. Naturalment l-accessibilita’ ghal persuni b’nuqqas ta’ smigh tfisser accessibilita’ ghall-informazzjoni u konsultazzjoni, u sussegwentement sehem fit-tehid tad-decizjonijiet. Huwa f’dan il-kamp fejn tidhol hafna l-Lingwa tas-Sinjali. Huwa ta’ sodisfazzjon ghalija li l-Ministeru ghall-Politika Socjali permezz ta’ ghajnuna finanzjarja, qed jghin biex l-Ghaqda tkun tista’ timpjega l-ewwel interpretu tal-Lingwa tas-Sinjali Maltija u tipprovdi servizz ta’ intepretazzjoni minghajr hlas lill-persuni neqsin mis-smigh u lil kull min ghandu bzonn dan is-servizz.

    Jien sodisfatt ukoll li l-Ghaqda ghamlet uzu tajjeb mil-Ligi Opportunitajiet Indaqs biex intom ikollkom access ghall-ahbarijiet bil-lingwa taghkom u li certi servizzi ohra, bhalma huma dawk tal-breakdown services ikunu accessibbli ghalikom ukoll. Prosit li qed taghmlu uzu minn din il-Ligi u nittama li tkomplu taghmlu dan b’mod ragonevoli u gust.

    FLIMKIEN NASLU tfisser li ghad baqa x’wiehed jaghmel! Niftakar li meta kont Segretarju Generali tal-Partit tieghi, konna bdejna nipprovdu interpreti tal-Lingwa tas-Sinjali Maltija waqt il-mass meetings taghna – haga li fortunatament ghadna naghmlu. Ghamilna ukoll video bil-Lingwa tas-Sinjali Maltija tal-punti principali tal-manifest elettorali taghna. Issa li resqet fuqna sena decisiva ghall-futur ta’ pajjizna, nispera li tinghata mportanza lill-persuni neqsin mis-smiegh sabiex huma wkoll ihossuhom parti minn dawn l-avvenimenti storici u ghaldaqstant ikunu jistghu jesprimu fehmthom b’mod xieraq u informat!

    Din l-accessibilita trid tinfirex mhux biss fl-oqsma politici, imma fl-oqsma l-ohra tal-hajja tal-persuni neqsin mis-smigh - fid-dinja tal-edukazzjoni, tax-xoghol, religjuza, socjali u tad-divertiment. Il-Lingwa tas-Sinjali Maltija hi l-aqwa ghodda li tista’ tibni pont effettiv ghall-inkluzjoni shiha u effettiva tal-persuni neqsin mis-smiegh fis-socjeta Maltija.

  9. L-ahhar punt hu l-bzonn ta’ sinergija

L-izvilupp ta’ Lingwa tas-Sinjali Maltija hija mira milhuqa grazzi ghall-impenn u l-isforz ta’ diversi ghaqdiet li fehemu l-bzonn li jahdmu flimkien fuq progett komuni. Ghaqdiet favur persuni b’disabilita’ ghandhom rwol importanti x’jaqdu. Dak li nkiseb matul is-snin kien kollu frott ta’ l-insistenza ta’ ghaqdiet bhal taghkom. Huwa vera li l-politici saru hafna aktar konxji mill-bzonnijiet, u l-esigenzi ekonomici imbuttawna sabiex nizviluppaw mudell inklussiv, madankollu l-moviment ghall-persuni b’dizabilita’ kien xprun importanti f’dan il-process ta’ zvilupp.

Ghadni kemm ircevejt kopja ta’ l-ewwel taqsima tad-dizzjunarju tal-Lingwa tas-Sinjali Maltija fuq ktejjeb u CD. Dan hu biss il-bidu. Mela barra l-prosit, ippermettuli nheggigkom tkomplu din il-hidma biex tippubblikaw it-taqsimiet kollha ghal dan id-dizzjunarju. Naf li din hija bicca xoghol enormi. Biss jekk tfittxu tahdmu f’sinergija - l-Ghaqda taghkom, l-Istitut tal-Lingwistika tal-Universita ta’ Malta, il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b’Dizabilita, il-Fondazzjoni ghall-Accessibilita fl-Informatika u l-isponsors, l-ewlieni fosthom il-Vodafone, ninsab cert li taslu…u taslu flimkien!

Matul is-sena 2003 irridu nkomplu nishqu li d-dizabilita’ ma tfissirx inabilita’. L-eskluzzjoni socjali tista’ tigi meghluba biss permezz tal-glieda kontra l-faqar, d-diskriminazzjoni u n-nuqqas ta’ opportunitajiet indaqs. Irridu nkomplu nifmhu s-socjeta Maltija fiex tista’ tibbenefika permezz ta’ l-inkluzzjoni dejjem aktar shiha tal-persuni neqsin mis-smiegh f’termini ekonomici, f’termini ta’ rizorsi intelletwali kif wkoll f’termini socjali bhala socjeta’ civili.

Grazzi

Share this Press Release Icon socials Icon socials Icon socials Icon socials

Other Press Releases:

STQARRIJA MILL-MINISTERU GĦALL-UGWALJANZA U D-DRITTIJIET ĊIVILI Żewġ abbozzi leġiżlattivi biex tkompli tissaħħaħ il-ġlieda kontra l-vjolenza fuq in-nisa u l-vjolenza domestika

PR261931

STQARRIJA MILL-MINISTERU GĦALL-UGWALJANZA U D-DRITTIJIET ĊIVILI Żewġ abbozz...

PRESS RELEASE BY THE MINISTRY FOR YOUTH, WELLBEING AND THE IMPLEMENTATION OF THE ELECTORAL PROGRAMME  Malta Miegħek: Funding increased for music education in band clubs and voluntary organisations working with youths

PR261930en

PRESS RELEASE BY THE MINISTRY FOR YOUTH, WELLBEING AND THE IMPLEMENTATION O...

More Press Releases Right arrow