IL-MINISTRU LOUIS GALEA JINDIRIZZA SEMINAR ORGANIZZAT MILL-MUT

Fid-diskors tieg]u waqt seminar organizzat mill-MUT bit-titlu ta'‘Malta on the Threshold of Accession to the EU', il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Dr. Louis Galea, fisser li hemm sitt ra[unijiet g]aliex je]tie[ nissie]bu fl-Unjoni Ewropea:

1. A]na Ewropej: l-Unjoni Ewropea hija d-dar naturali tag]na;
2. S]ubija fl-Unjoni Ewropea tag]mel sens ekonomiku kbir: ser nag]mluha ma' min hu a]jar minna u mhux ma' min hu ag]ar minna;
3. Bi s]ubija jitjieb il-livell tal-g]ixien u l-kwalit'? tal-]ajja;
4. It-tibdiliet li je]tie[ isiru irridu nag]mluhom xorta. I\da bi s]ubija ma' nag]mluhomx wa]edna. Tg]inna nag]mluhom l-Unjoni Ewropea;
5. Bi s]ubija jkollna sehem effettiv fid-de`i\jonijiet li jolqtuna; u
6. Jaqblilna nissie]bu g]ax ma jaqblilniex nibqg]u barra.

Il-Ministru Galea fisser li je]tie[ li nistaqsu lilna nfusna: bil-mod kif qed ti\viluppa d-dinja, a]na fejn hu postna? Postna huwa barra l-Ewropa jew [ewwa l-Ewropa? A]na min a]na? Ma' min g]andna affinit'?? Ma' l-Ewropej jew le? Fuq min niddependu l-aktar g]all-g]ixien tag]na? Fuq l-Ewropej jew le? Il-kultura tag]na x'inhi? Ewropea jew le? L-istorja tag]na fejn po[[ietna? Fl-Ewropa jew le? L-identit'? tag]na x'inhi? Ewropea jew le?

Kull wa]da minn dawn il-mistoqsijiet twassal g]al risposta wa]da u `ara: a]na Ewropej u postna huwa fl-Ewropa. L-Unjoni Ewropea ftit ftit qed ti[bor fi ]danha l-pajji\i kollha Ewropej u ser tibqa' tissa]]a]. Id-dar naturali tag]na hija l-Unjoni Ewropea. Jekk xejn, mela, g]andna niddiskutu mhux g]aliex iva, i\da g]aliex le!

Il-Ministru Louis Galea sostna li s]ubija fl-Unjoni Ewropea tag]mel sens kbir ekonomiku g]aliex ser nag]mluha ma' min hu a]jar minna u mhux ma' min hu ag]ar minna. Jekk nissie]bu fl-Unjoni Ewropea ikollna \ew[ vanta[[i ekonomi`i kbar li ma jkollniex jekk nibqg]u barra: (1) ikollna a``ess s]i] u komplet g]as-suq Ewropew li di['? huwa s-suq naturali tag]na; hu \baljat min jg]id li jekk nibqg]u barra ikollna l-istess a``ess g]as-suq Ewropew. Bi s]ubija, ikollna a``ess s]i] bi dritt, mhux bi pja`ir; u (2) ikollna a``ess a]jar g]as-suq dinji. Huwa \baljat min ig]id li jekk nid]lu fl-UE ikollna biss a``ess g]as-suq ta' l-UE. L-UE g]andha rabtiet kummer`jali ferm favorevoli ma' aktar minn mitt pajji\ madwar id-dinja. Kif nid]lu, a]na nirkbu fuq din ix- xibka ta' rabtiet ming]ajr ma' nie]du l-inkarigu li nag]mluhom wa]da wa]da. Dan ikun ifisser opportunitajiet kbar u ferm a]jar milli kellna s'issa g]al kummer` ma' pajji\i barra mill-UE.

Huwa \baljat min jg]id jew ja]seb li jekk nissie]bu fl-UE ser ikun hawn di\astru ekonomiku kbir. F'liema pajji\ membru ta' l-UE hemm di\astru ekonomiku? F'liema pajji\ sejjer lura l-livell tal-g]ixien? Bla dubju, s]ubija tfisser li nibdew nag]mluha ma' min huwa a]jar minna. G]alhekk, ingawdu a]na wkoll.

Il-Ministru Louis Galea sa]aq li l-Unjoni Ewropea wasslet g]al titjib sostanzjali fil-livell tal-g]ixien u fil-kwalit'? tal-]ajja tal-pajji\i membri tag]ha. Dan ma jistax ji[i kontestat g]aliex jirri\ulta mill-istatistika. Illum Malta g]andha livell ta' \vilupp ta' nofs (52%) il-medja ta' l-UE. Il-kwistjoni hija kif ser nag]mlu biex nil]qu livelli og]la fl-anqas \mien possibbli. Jekk in]alli kollox kif inhu jew jekk nibqg]u barra irridu g]exieren ta' snin biex nil]qu l-livell tal-pajji\i ta' l-UE. Jekk nid]lu nil]quhom qabel.

L-oqsma kollha jtejbu bil-bosta l-livelli tal-g]ixien tag]na u l-kwalit'? tal-]ajja. Tassew li m'g]andniex b\onn nissie]bu fl-UE biex inda]]luhom. Izda huwa minnu wkoll li dan kollu qed isir bl-istimulu li [[ib mag]ha s]ubija fl-UE. Barra minn hekk huwa vera wkoll li bi s]ubija, dan it-titjib isir bl-g]ajnuna ta' l-UE (e\. il-Fond So`jali Ewropew) u jsarraf aktar g]aliex inkunu qed naqsmu l-esperjenzi tag]na ma' dawk ta' popli u pajji\i o]ra.

L-Onor Louis Galea fisser li t-tibdiliet li je]tie[ jsiru irridu nag]mluhom xorta. I\da bi s]ubija ma' nag]mluhomx wa]idna. Tg]inna nag]mluhom l-Unjoni Ewropea. Illum nafu - permezz ta' l-a]]ar statistika uffi`jali ta' l-Eurostat - li l-livell ekonomiku ta' Malta (GDP) huwa biss ta' nofs il-medja Ewropea (52%). Il-Gvern irid li l-[id ekonomiku ta' Malta jil]aq il-livell ta' l-UE. Dan ikun ifisser li l-[id f'pajjia jirdoppja jew aktar.

L-istatisti`i ta' l-Eurostat jikkonfermaw ukoll li Malta ser tkun meqjusa b]ala re[jun ‘Objettiv Wie]ed' (Objective One region) li jfisser li tkun eli[ibbli g]all-akbar ammont ta' g]ajnuna possibbli mill-Fondi Strutturali. Apparti l-Fondi Strutturali hemm il-Fond ta' Koe\joni (Cohesion Fund) li jalloka fondi g]al pro[etti infrastrutturali fl-oqsma tat-trasport u l-ambjent. Dan il-Fond huwa dedikat esklussivament g]al dawk il-pajji\ bi PGD ta' anqas minn 90% tal-medja Ewropea. Anki minn dan il-Fond, Malta g]andha tibqa' tiggwadanja g]al bosta snin. Dan il-Fond jg]inna nwettqu bosta pro[etti infrastrutturali li hawn b\onn f'pajjia.

Il-Ministru Galea fisser ukoll li bi s]ubija jkollna sehem effettiv fid-de`i\jonijiet li jolqtuna. Dan ma jfissirx li ser niddettaw a]na g]al kollox jew li s-sehem tag]na ikun kbir daqs, per e\empju, l-{ermanja. I\da jkun sehem b'sa]]tu u f'xi ka\i anki sehem determinanti. Illum per e\empju, nafu (wara Nizza) li l-UE ma tkunx tista' tie]u de`i\joni dwar il-qasam tal-politika barranija, dwar is- sigurt'?, dwar difi\a, dwar taxxi u dwar sigurta' so`jali jekk ma jkunx hemm ukoll il-qbil ta' Malta. Dan ifisser li f'dawn l-oqsma l-aktar kru`jali g]alina, pajjia ser ikollu lehen e\att daqs pajji\i ferm akbar. G]alhekk ng]idu li, jekk xejn, s]ubija issa]]a] is-sovranit'? ta' Malta u mhux iddg]ajjifna.

Fl-a]]arnett, irridu nqisu wkoll is-sa]]a ta' le]inna meta nikkonfrontaw lill-istess Unjoni Ewropea. Meta huwa l-aktar b'sa]]tu le]inna? Meta nittie]du l-aktar bis-serjet'?? Meta nkunu [ewwa jew meta nag]\lu li nibqg]u barra? Ir-risposta to]ro[ wa]edha li l-aktar sa]]a ti[i meta nkunu [ewwa. I\da anki g]al dawk li huma negozjati, il-po\izzjoni tag]na hija ferm aktar b'sa]]itha llum milli kieku nkunu qed ninnegozjaw b]ala pajji\ li jrid jibqa' barra.

Il-Ministru sostna li aktar minn ]a[a o]ra, irridu nwiu l-konsegwenzi gravi tad-de`i\joni li nibqg]u barra. F'`ertu sens g]andna x-xorti li di['? nistg]u inkejlu l-konsegwenzi ta' de`i\joni b]al din. Meta gvern Laburista iffri\a l-applikazzjoni fl-1996, [raw \ew[ affarijiet: sta[nat l-ekonomija u \died il-qg]ad. Meta rri-attivajna l-applikazzjoni, l-ekonomija re[g]et bdiet tingrana u l-qg]ad re[a' beda nie\el. Din hija differenza li di['? g]exniha. Din hija d-differenza bejn li pajji\ ikun qed i]ejji biex jissie]eb u li pajji\ ikun barra l-UE.

L-alternattiva li ti[i pre\entata lilna mill-Partit Laburista hija li jekk nibqg]u barra nistg]u b'xi mod nie]du l-vanta[[i kollha ta' s]ubija u xejn mill-i\vanta[[i. Din hija ]rafa kbira li ma tridx wisq biex tifhimha. Li kieku dan kien possibbli, kieku kul]add jo]ro[ mill-UE jew ikun irid jibqa' barra mill-UE u mhux ikun hemm kju ta' pajji\i biex jissie]bu. Li din hija ]rafa [ie konfermat ukoll minn nies prominenti b]al Prodi u Verheugen. Diffi`li wie]ed jinsa dak li qal Prodi meta indirizza l-Parlament tag]na f'Marzu tas-sena li g]addiet:

Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni ikkonkluda billi irrefera g]all-qasam ta' l-edukazzjoni u t-ta]ri[ vokazzjonali. Hu qal li bis-sa]]a tal-Programmi ta' l-Unjoni Ewropeja mijiet ta' \g]a\ag] ]addiema u g]alliema Maltin u G]awdxin bdew ja]sdu l-frott ta' studju u skambji fi skejjel, kullei u Universitajiet Ewropej. Dawn ser joffru opportunitajiet importanti lil ulied il-]addiema li sal-lum kienu m`ada minnhom. Il-Gvern di['? investa aktar minn miljun u nofs Liri Maltin bl-g]ajnuna ta' l-UE biex l-istudenti u l-g]alliema tag]na nifthulhom spazji [odda. Dan kollu ser ikollu effett po\ittiv kbir li ser itejjeb il- kwalit'? ta' l-esperjenza edukattiva li qed jie]du l-Maltin biex insiru ]afna aktar kapa`i nisfruttaw l-ekonomija tar-re[jun ewro-mediterranju u inkattru l-[id li minnu jgawdi l-poplu kollu.

------------------

Informazzjoni {enerali dwar il-Programmi Edukattivi ta' l-Ewropa

Ftit wara li Malta applikat biex tid]ol membru fl-UE fl-1990, il-Gvern Malti wera l-interess li jie]u sehem fil-programmi edukattivi ta' UE, i.e. Leonardo, Socrates u Youth for Europe. Mill-ewwel bdew it-ta]didiet bejn Malta u l-UE u fil-bidu ta' 1996, Malta [iet a``ettata b]ala membru f'dawn il-programmi. Fil-bidu ta l-1996, twaqqfu tliet National Coordinating Units (wa]da g]al kull programm) biex tmexxi l-programmi f'Malta. Wara dan il-pass, kien ma]sub li Malta tiffirma l-Ftehim ta' Asso`jazzjoni ma' UE dwar dawn il-programmi. I\da dan il-Ftehim ma [iex iffirmat u, g]alhekk, is-sehem ta' Malta f'dawn il-programmi waqaf.

F'Settembru 1998, il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, l-Onor. Louis Galea, hatar Kumitat fil-Ministeru biex jistudja fid-dettal x'kien sar qabel fil-parte`ipazzjoni ta' Malta fil-programmi edukattivi ta' UE u jipproponi strate[ija biex Malta ter[a' tibda tie]u sehem f'dawn il-programmi. Kien de`i\ li Malta ter[a' tapplika lill-UE biex tie]u sehem f'dawn il-programmi u Malta applikat formalment f''Lulju 1999. L-UE wie[bet po\ittivament g]at-talba ta' Malta u nbeda l-pro`ess li ji[i diskuss u miftiehem il-Ftehim ta' Asso`jazzjoni bejn Malta u l-UE. Wara l-ewwel twe[iba po\ittiva, l-UE bdiet tistieden rappre\entanti Maltin biex jie]du sehem f'laqg]at tal-Kumitati u ta' l-Agenziji Nazzjonali. Fl-istess waqt, il-Ministru ta' l-Edukazzjoni ]atar il-European Union Programmes Unit (EUPU). L-EUPU hu kumitat li jikkordina x-xog]ol tal-kumitati li jmexxu l-programmi lokalment.

Il-Ftehim ta' Asso`jazzjoni bejn Malta u l-UE biex Malta tibda tie]u sehem fil-programmi [ie ffirmat nhar id-29 ta' Settembru 2000.

B]alissa Malta di[a' qed tipparte`ipa b'mod s]i] f'dawn il-Programmi:

Leonardo da Vinci - Programm ma]sub g]al skejjel u istituzzjonijiet ta' ta]ri[ vokazzjonali, u industriji.

Socrates - Programm li jkopri l-oqsma kollha ta' l-Edukazzjoni mill-Kindergarten sa l-Universita'.

Fifth Framework - Programm li jg]in lill-organizzazzjonijiet edukattivi kif ukoll kumpaniji u industriji biex jag]mlu ri`erka u \vilupp tat-teknologija.

Youth - Programm li jo]loq opportunitajiet ta' skambju kif ukoll opportunitajiet biex i\-\g]a\ag] ja]dmu flimkien ma' \g]a\ag] minn pajji\i o]ra ta' l-Ewropa fuq inizjattivi so`jali u kulturali.

Minn meta beda ja]dem l-EUPU u l-kumitati li jikkordinaw il-programmi, numru kbir ta' Maltin di[a' bdew jibbenefikaw minn dawn il-programmi, kemm direttament kif ukoll indirettament. E\empju ta' dan huma:

• Aktar minn 400 student ta' l-Universita' li marru jew ser imorru jkomplu l-istudji tag]hom g]al numru ta' xhur f'pajji\ ie]or ta' l-Unjoni Ewropea.
• Aktar minn 50 skola b'eluf ta' studenti li issie]bu ma' skejjel o]ra fl-Ewropa bl-iskop li ja]dmu flimkien fuq temi partikolari kif ukoll isiru skambji biex it-tfal ikunu jistg]u jiltaqg]u u ja]dmu ma' tfal o]ra f'pajji\i Ewropej.
• Numru ta' studenti fil-qasam vokazzjonali li di[a' bdew imorru barra j\uru kumpanijji u industriji li g]andhom x'jaqsmu ma' l-istudji tag]hom kif ukoll jag]mlu xi \mien jit]arr[u f'wa]da mill-istituzzjonijiet vokazzjonali ta' dak il-pajji\.
• Madwar 200 ]addiem li fix-xhur li [ejjin ser ikunu qed jipparte`ipaw f'programmi ta' ta]ri[ barra minn Malta ta]t il-Programm Leonardo da Vinci.