DISKORS MIS-SEGRETARJU PARLAMENTARI FIL-MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI, L-ONOR. EDWIN VASSALLO, FL-OKKAŻJONI TAL-FTUĦ TA? L-?ANTIQUES FAIR? - TRADE FAIR GROUNDS, NAXXAR - 26 TA? APRIL 2001

Sur President,

Irrid l-ewwel nirringrazzjak '?all-opportunita' li ninawgura din il-fiera ta' '?amara antika. Dawn il-fieri huma mezz tajjeb li '?andhom j'?inu lin-negozju f'dan is-settur jesebixxi l-'?a'?la tal-prodotti ta'?hom.

'?aldaqstant nawgura wkoll li f'din l-attivita' kummer'?jali nkunu wkoll i'?jed innovattivi u organizzati '?aliex din hija attivita' kummer'?jali li tista' t'?in biex ikollna attivita' kummer'?jali o'?ra li twassal '?al '?ieda fl-attivita' kummer'?jali li rridu naraw li ni''eneraw f'pajji'?na.

Il-Gvern qie'?ed ja'?dem biex jara li l-attivita' kummer'?jali f'pajji'?na ti'?died, u '?alhekk diversi inizjattivi qe'?din jittie'?du proprju biex naraw li f'pajji'?na jkollna attivita' li tirrendi f'aktar kummer'?. Irrid pero' nsemmi li dan il-Gvern jemmen ukoll li filwaqt li '?andna naraw li n'?idu l-attivita' kummer'?jali ma nistawx na'?'?ettaw li f'pajji'?na jkollna wkoll so'?jeta' konsumista fejn kollox huwa permess sakemm ja'?mel il-qlie'?.

N'?id hekk '?aliex nemmen li filwaqt li qe'?din naraw il-kompetizzjoni kummer'?jali issir daqshekk kiefra u rejali, jibda jkollna min issa jibda ja'?seb li kollox huwa validu, kollox j'?odd sakemm na'?mel il-qlie'?. F'din il-kompetizzjoni ma nist'?ux nirb'?u jekk na'?sbu li qe'?din fil-li'i tal-'ungla fejn kul'?add jista' ja'?mel li jrid. Ma nist'?ux lanqas nippermettu li jkollna minn jinsa' li je'?istu l-li'ijiet li jirregolaw il-kummer'? u ja'?seb li kollox huwa possibli. F'dan il-waqt min qie'?ed fil-kummer'? u huwa organizzat l-ewwel diffikultajiet li jiltaqa' ma'?hom, prorpju jsibhom meta jiffa'?'?ja kompetizzjoni n'usta meta dan jikkompeti ma' negozju klandestin, jew a'?jar l-ekonomija s-sewda, jew kummer'? li jsir bil-mo'?bi.

Din hija l-akbar in'ustizzja li qed to'?loq kompetizzjoni n'usta bejn min huwa organizzat fil-kummer'? kontra ma' min lanqas biss huwa ma'?ruf '?aliex bl-ebda mod il-kummer'? tie'?u ma huwa re'istrat.

Hawn bir-ra'un kollu kull minn huwa fin-negozju organizzat jitlob mill-Gvern tal-'urnata l-protezzjoni kontra kull min qie'?ed ja'?mel negozju bla ebda regolamentazzjoni.

Hawn irrid n'?id li l-Gvern huwa mpenjat biex ji''ieled l-ekonomija s-sewda, il-kummer'? li jsir bil-mo'?bi.

Lil min qie'?ed ja'?mel dan it-tip tan-negozju irrid n'?idlu li jekk huwa ja'?seb li jista' jkollu karriera fil-kummer'? u dan ja'?mel il-qlie'?, ma '?andux jibqa' ja'?seb li huwa jibqa' ja'?mel il-qlie'? kemm il-darba jibqa' jinnegozzja bil-mo'?bi. Illum jew '?ada ser tinqabad. I'?-'?irkustanzi ta' kif irid isir in-negozju issa u fil-'ejjieni qe'?din jinbidlu. Min ja'?seb li jaqbillu li jibqa' mo'?bi, l-attivita kummer'?jali tie'?u '?andha '?ajja qasira.

'?alhekk kull min hu fin–negozju organizzat qie'?ed jara li fir-regolamentazzjonijiet, proprju hemm il-mezzi 'odda ta' protezzjoni '?al min qie'?ed fil-kummer'?. Dan '?aliex min irid ikun organizzat ser isib li l-istess li'ijiet li jirregolaw i'?jed il-mod ta' kif isir il-kummer'? ja'?'?lu negozju organizzat minn negozju li qie'?ed isir bil-mo'?bi. '?alhekk irridu naslu li jkollna sitwazzjoni fejn kull negozju jkun irre'istrat. Di'a te'?isti s-sistema fejn kull attivita' ekonomika trid tkun re'istrata '?al fini tal-Li'i tal- VAT. Il-li'jiet li jirregolaw l-attivita kummer'?jali bi dmirijiet lejn il-konsumatur ukoll jitf'?u '?erti kriterji ta' responsabbilita ta' l-imprenditur lejn il-konsumatur. F'dan il-ka'? ma' nist'?ux nibq'?u na'?'?ettaw li jkollna negozji li jikkummer'?jaw bla li'?enzja, li jbie'?u jew ja'?tu servizz bla ma' ja'?tu l-ir'?evuta.

Kull negozju li jsir bil-mo'?bi huwa negozju li '?jed milli je'?odha kontra l-obligazzjonijiet li '?andu lejn il-Gvern, qed tohodha kontra l-istess drittjiet tal-konsumatur li qie'?ed jixtri. '?alhekk l-intenzjoni tal-Gvern hija proprja li ja'?milha i'?jed fa'?li '?al min irid jid'?ol fin-negozju b'mod regolari. '?al dan il-'?an qie'?ed nistenna li meta naslu li nersqu l-Parlament bl-abozz tal-li'i dwar it-Trading Licensing Act, ser inkunu qe'?din inressqu proposta ta' li'i li proprju hija ma'?suba li tiffa'?ilita aktar il-'?ru' tal-li'?enzji tan-negozju. Ma '?andna l-ebda intenzjoni li na'?lqu l-li'?enzji tan-negozji jew li nillimitaw xi permessi o'?ra tan-negozju. Bil-kuntrarju l-intenzjoni ta'?na hija li n'?inu lil dawk kollha li di'a qe'?din ja'?mlu xi attivita' kummer'?jali bil-mo'?bi li ja'?rfu li jaqblilhom li jirregolaw lil kummer'? ta'?hom '?aliex hekk biss jist'?u jikbru.

Ser ikun l-impenn tal-Gvern ukoll, issa li ser ja'?milha fa'?li li min qie'?ed fin-negozju mo'?bi jirregola il-'?idma tie'?u, li dawk li jibq'?u ma jirregolawx nfushom u jibq'?u ja'?mlu negozju mo'?bi ikunu imwaqqfa milli jkomplu ja'?dmu. Ma nist'?ux nippermettu lil min issa mhux biss jevadi t-taxxa biss i'?da jevadi i'?jed u i'?jed l-obbligi li kull min qie'?ed fin-negozju '?andu lejn il-kunsumatur, l-ambjent u kull obbligu ie'?or li meta jkun im'?ares j'?in biex dak in-negozju jirrispetta fejn u ma' min qie'?ed ja'?dem.

'?edt dan kollu '?aliex l-attivita' kummer'?jali f'dan il-pajji'? perswaz li tkun immotivata a'?jar kemm -il darba nkomplu na'?dmu biex ikollna '?odda le'islattiva a'?jar u i'?jed prattika biex to'?odha kontra l-i'?jed kompetizzjoni n'usta li naraw fis-suq ta'?na.

I'?jed ma jkollna negozju ppjanat u organizzat biex jil'?aq '?all-'?ti'ijiet tas- suq i'?jed ser ikollna settur kummer'?jali b'sa'?'?tu u kapa'?i jil'?aq l-isfidi tal-kompetizzjoni. Negozju ta' nofs kedda ma' '?andux '?ajja twila u '?alhekk '?ad ikollna wkoll il-possibilita' li min ser ikun jitlob li'?enzja tan-negozju ser ikun mitlub ja'?ti prova ta' l-abbilita' tie'?u f'dak in-negozju li jrid ja'?dem fih.

Dan l-a'?'?ar er'ajna rajna '?ieda ta' dawk kollha li qe'?din ja'?dmu fin-negozju. Skond l-a'?'?ar statistika li '?andna, is-self employed fi Frar tat-2001 fuq l-istess xahar is-sena ta' qabel '?diedu b'190, dawk kollha li ja'?dmu fil-produzzjoni privata '?diedu b'1179 kif ukoll dawk li ja'?dmu fis-servizzi privati ukoll '?diedu b'1427. Is-settur tan-negozju '?-'?'?ir qie'?ed jo'?loq '?add 'mielu ta' mpjiegi u '?alhekk dan huwa settur importanti x'nie'?du '?sieb u nipprote'u mhux pero b'metodi antiki li kienu jeliminaw i'?da b'metodi li kapa'?i jiggarantixxu li min huwa kapa'?i '?andu jkun m'?ejjun jid'?ol fil-karriera tal-kummer'?. (National Statistics Office)

Illum hija l-'urnata iddedikata lil Propjeta' Intellettwali. L-istess hawn qe'?din nitkellmu dwar il-ligi li t'?ares l-propjeta' intelletwali, id-disinn u t-trademarks. Dawn huma regolamenti li huma hemm biex i'?arsu l-proprjeta' intellettwali. Ma nist'?ux nippermettu li fis-suq jitpo''ew prodotti b'marka falza. Ma nist'?ux lanqas na'?'?ettaw li jkollna min jinganna lill-konsumatur meta ibie'? prodott fejn jin'?ad li huwa ta' marka, kwalita' jew tip ori'inali u fil-fatt ma jkunx dak li jkun imwie'?ed li hu.

Il-forzi tad-Dwana u l-Pulizija li huma responsabbli '?all-infurzar ta' dawn il-li'ijiet qe'?din ja'?mlu '?idma effettiva li tirrendi ri'?ultati po'?ittivi li ftit li xejn ikunu mitkellma dwarhom u ma narawhomx fuq il-'urnali bl-istess mod kif naraw min igerger li dawn il-passi mhux jittie'?du.

F'dan il-waqt nixtieq nuri wkoll is-sodisfazzjon tie'?i '?all-mod ta' kif qie'?ed ja'?dem propju l-Intellectual Property Office li dejjem qie'?ed jirre'istra '?add ikbar ta' trade-marks patents u designs.

Dawn huma su'?'?ess '?all-pajji'?na. Permezz ta' li'ijiet moderni fil-qasam tal-Propjeta' Intelletwali li gew proprju m'?oddija mill-Parlament tul dawn l-ahhar tnax il-xahar, rajna zieda qawwija ta' registrazzjonijiet fil-qasam tal-Proprjeta Intellettwali spe'?jalment fil-qasam tat-Trade Marks. Fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena kien hemm registrazzjonijiet daqs kemm kien hemm kwazi f'sena s'?i'?a fis-sena 2000 u dawn anke qab'?u r-re'istrazzjonijiet li kien hemm fis-sena 1999.

Li na'?dmu '?al settur kummer'?jali i'?jed organizzat ifisser li na'?dmu '?al su'?'?ess ta' politika mprenditorjali li pajji'?na qie'?ed jara li jsegwi. Flimkien qe'?din na'?dmu biex f'dan il-pajji'? inkabbru s-su'?'?ess ekonomiku. Irridu na'?dmu, pero, i'?jed. Dak li qe'?din na'?mlu mhux bi'?'?ejjed. Baqa' '?afna x'n'?amlu u perswaz li l-impenn tal-Gvern ser iwassal biex j'?in lis-settur kummer'?jali ja'?dem f'ambjent li jippromwovu l-intrapri'?a.

Nawgura li biex na'?rfu i'?jed dan kollu na'?dmu flimkien. Jiena perswaz li din il-fiera ser tkun su'?'?ess. Nawgura li kull min qie'?ed jie'?u sehem ikompli jara li jorganizza l-'?idma tie'?u u hekk ikattar l-attivita' kummer'?jali tie'?u.

Awguri u Grazzi.