Rapport ta' l-ewwel sena ta' hidma fil-qasam tal-Politika Socjali: Socjeta' ghal Kulhadd

Il-qasam tal-Politika So`jali huwa mifrux fuq diversi setturi ta' l-operat tal-Gvern. Politika So`jali b'sa]]itha ma tistax tin]adem f'i\olament mill-oqsma l-o]ra ta' attivita', mill-qasam finanzjarju, ekonomiku, mill-qasam ta' l-edukazzjoni u tas-Sa]]a. Din it-tip ta' politika hija mibnija fuq principji u valuri sodi. Il-valur tas-solidarjeta' li jre[i d-direzzjoni [enerali ta' politika li tistinka sabiex ]add ma jibqa' lura, u l-prin`ipju tas-sussidjarjeta' li jistimola l-i\vilupp tal-kapa`itajiet ta' kull individwu fit-tmexxija ta' pajjia.

Il-politika so`jali ta' dan il-Gvern hija politika li trid il-]olqien ta' So`jeta' G]al Kul]add. Dan ifisser l-assigurazzjoni ta' opportunitajiet indaqs g]al kollox u g]al kul]add, kemm fil-g]oti ta' servizzi u benefi``ji, fl-a``ess g]all-informazzjoni, fl-opportunitajiet g]al xog]ol u/jew ta]rig, kif ukoll f'dak li g]andu x'jaqsam ma' a``ess fi\iku g]al persuni b'di\abilita'. Dan kollu jrid ikun garantit f'qafas le[islattiv li jistimola l-i\vilupp filwaqt li jirregola l-abbu\ sabiex ji[u z[urati standards g]oljin ta' appo[[ professjonali mmirati b'mod personalizzat lejn min l-aktar g]andu b\onn...lejn min jinsab fix-xifer tas-so`jeta'.

So`jeta' g]al Kul]add tfisser wkoll l-impenn tal-Gvern li jissie]eb ma' diversi oqsma tas-so`jeta' Maltija. L-g]aqdiet tal-]addiema, l-organizzazzjonijiet volontarji, is-settur privat u l-Knisja huma kollha meqjusa minn dan il-Gvern b]ala atturi indispensabbli fil-]olqien ta' din il-vi\joni.

It-twettiq ta' din il-politika matul is-sena li g]addiet issarrfet f']idma wiesg]a u mifruxa fuq id-dikasteri kollha tal-Gvern. Kien g]alhekk li l-Ministeru ]adem mill-qrib mal-Ministeri l-o]ra kollha fuq diversi inizjattivi. Fejn u meta kien hemm b\onn, twaqqfu kumitati inter-Ministerjali u working groupsim]allta proprju biex ikun hemm ko-ordinament kemm fuq livell ta' politika, kif wkoll fuq livell ta' implimentazzjoni. Fil-fatt matul din is-sena [ew riveduti l-pro[etti kollha li nbdew fit-tnejn u g]oxrin xahar ta' qabel, filwaqt li [ew mnedija diversi pro[etti [odda.

Il-familja hija l-pern li fuqu ddur il-politika so`jali tal-Gvern. Il-politika tag]na fil-qasam tal-familja t]ares lejn il-familja b]ala l-unit ba\iku li fuqu tinbena so`jeta' b'sa]]itha. Il-familja hija l-benniena tas-solidarjeta' u l-Gvern irid li l-familja ting]ata l-appo[[ kollu me]tie[ sabiex ti[i m]arsa. G]alhekk matul din is-sena ng]ata bidu g]al bidla radikali fil-qasam tal-g]oti tas-servizzi t'appo[[ g]all-familja. Matul din is-sena: 

• Saru u g]adhom qed jigu riveduti is-servizzi u strutturi kollha t'appo[[ professjonalisabiex ji[i ma]dum mudell g]all-g]oti ta' servizzi personalizzati u integrati. Ghaldaqstant, beda jitfassal qafas le[i\lattiv li jirrigwarda b'mod integrat il-protezzjoni tat-tfal, l-addozzjonijiet, il-fostering u l-Ordnijiet ta' }arsien;
• Beda jin]adem pro[ett residenzjali g]al \g]a\ag] subien fi b\onn ta' appo[[ residenzjali, filwaqt li wasal biex ji[i ffinalizzat pro[ett g]al nisa vittmi ta' vjolenza domestika;

• |died l-impenn tal-Gvern fil-finanzjament ta' organizzazzjonijet li joffru appo[[ g]all-familja, filwaqt li l-Gvern issa qed jag]ti l-appo[[ tieg[u permezz ta' ri\orsi umani fi ]danu;
• {ew imnedija diversi mi\uri favur il-familja bl-iskop li ji[u bilan`jati a]jar id-doveri tax-xog]ol, tal-familja u d-doveri `ivi`i l-o]rajn.

Il-politika ewlenija tal-Gvern fil-qasam ta' l-anzjani hija li filwaqt li ni\guraw l-og]la livell ta' g]ixien, ji\died il-livell ta' parte`ipazzjoni ta' l-anzjani fis-so`jeta'. Dan il-politika tfisser li l-anzjan g]andu jibqa,' sakemm hu possibli, ig]ix fil-qalba ta' l-attivita' so`jali, fi djalogu kontinwu ma' [enerazzjonijiet o]rajn. Dan kien l-iskop g]all-]olqien ta' servizzi personalizzati fil-qasam ta' l-anzjani. Matul din is-sena:

• {iet mwettqa din il-politika permezz tal-ftu] ta' servizzi o]ra g]all-anzjani fil-komunita', infet]u \ew[t idjar g]all-anzjani u \ew[ ~entri ta' matul il-jum. {ew imtejba is-servizzi tal-Meals on Wheels, tal-Handyman Service u tal-Home Help;
• Ing]atat direzzjoni [dida lejn il-politika tal-g]oti ta' servizzi lill-anzjani li issa mhux qed jing]ataw fuq ba\i ta' eta' imma fuq ba\i ta' b\onn. G]alhekk, [ew miftu]a l-bibien ta`-~entri ta' matul il-jum g]al persuni b'di\abilita', filwaqt li [ew miftu]a wkoll il-kriterji g]as-servizzi personalizzati u g]all-iskemi ta' l-Awtorita' tad-Djar;
• Il-Gvern kompla jissie]eb mas-settur privat, ma' organizzazzjonijiet volontarji u tal-Knisja u mal-Kunsilli Lokali fit-twettiq ta' pro[etti kapitali u fil-pro`ess ta' g]oti ta' servizzi;
• Ing]ata nifs [did lill-pro[ett ta' Sheltered Housing pro[ettat mill-Moviment Azzjoni So`jali [ewwa G]awdex, pro[ett li [ie mqieg]ed fuq l-ixkaffa g]al tnejn u g]oxrin xahar s]a]. Matul din is-sena il-Gvern ta g]otja ta' Lm27,000 sabiex dan il-pro[ett ikun jista' ji[i realizzat.
• Saret enfasi kbira fuq il-livell tal-g]oti ta' servizzi, tant hu hekk li ng]ataw li`enzji temporanji lil tlett operaturi privati ta' djar residenzjali g]all-anzjani, sakemm jimplimentaw titjib fis-servizzi li joffru.

Socjeta' g]al kul]add hija so`jeta' li fiha kul]add g]andu opportunitajiet indaqs sabiex ji\viluppa l-potenzjal tieg]u jew tag]ha. Huwa f'dan il-kuntest li l-Gvern i]addem il-politika tieg]u favur persuni b'di\abilita'. Hija politika bil-g]an li jitne]]a kull xkiel li s-so`jeta' Maltija tag]mel g]al persuni b'di\abilita' u l-familji tag]hom, filwaqt li tassigura bi dritt l-a``ess ta' kul]add g]al kollox: a``ess fi\iku, a``ess g]all-informazzjoni, g]all-edukazzjoni.

• {iet ippre\entata l-Li[i Opportunitajiet Indaqs (Persuni b'Di\abilita') g]ad-diskussjoni fil-Parlament, filwaqt li beda l-pro`ess g]at-twaqqif tal-qafas amministrattiv tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Di\abilita' sabiex tkun tista' ti[i mplimentata l-li[i l-[dida;
• Sar ftheim ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, sabiex mill-1 ta' Jannar 2000, bini miftu] g]all-pubbliku jing]ata l-permessi ne`essarji biss jekk ikun i``ertifikat mill-Kummissjoni li jirrispetta dawn il-prin`ipji;

  Tlesta r-rapport dwar servizzi residenzjali g]al persuni b'di\abilita' u beda xog]ol fuq pro[ett sabiex jipprovdi ambjent residenzjali, filwaqt li bdew jidda]]lu persuni b'di\abilta' f' residenzi e\istenti.

Il-parte`ipazzjoni s]i]a u attiva ta' kull membru fis-so`jeta' hija `-`avetta g]all-i\vilupp so`jali u ekonomiku ta' kull nazzjon. Fil-qasam tan-Nisa' fis-So`jeta' il-Gvern i]addan politika ta' gender mainstreaming li t]ares lejn il-potenzjal ta' kull persuna b]ala ri\ors indispensabbli fil-pro`ess ta' \vilupp. G]al dan il-g]an il-Gvern irid aktar nisa jinvolvu ru]hom f'kull qasam tas-so`jeta': fuq livell ta' xog]ol, ta' te]id ta' de`i\jonijiet, ta' attivita' so`jali.

• Din il-politika di[a' bdiet tag]ti l-frott. Matul din is-sena il-part`ipazzjoni tan-nisa fid-dinja tax-xog]ol telg]et g]al 28.04% tal-Labour Supply, dan jinkludi parte`ipazzjoni ta' aktar nisa f'po\izzjonijiet g]olja f'kull qasam tat-te]id tad-de`i\jonijiet;
• {ew introdotti mi\uri li jiffa`ilitaw il-bilan` bejn id-doveri tal-familja u dawk tax-xog]ol, filwaqt li permezz ta' reduced hours u r-responsibility breaking]ata n`entiv sabiex aktar nisa' jibqg]u fid-dinja tax-xog]ol;

Fil-qasam tad-Djar il-Gvern irid li jkompli jtejjeb il-kwalita' tal-]ajja tal-familji Maltin billi jipprovdi postijiet di`enti g]all-g]ixien. Barra min dan, il-Gvern kompla jipprovdi akkomodazzjoni lil dawk li sabu ru]hom f'xi diffikulta'. Il-Gvern i]e[[e[ lill-inkwilini sabiex isiru sidien ta' djarhom permezz ta' diversi skemi ta' sussidju, filwaqt li jipprovdi g]ajnuna spe`jali lil familji b'[enitur wie]ed u lil persuni bi b\onnijiet spe`jali.

• Tkompla b'aktar serjeta' l-pro`ess g]all-amalgamazzjoni ta' l-istrutturi li jirrigwardaw servizzi fil-qasam tad-djar, dan sabiex dan il-qasam ji[i trattat b'aktar ko-ordinament u b'effi`jenza, filwaqt li tkun tista' ting]ata g]ajnuna a]jar lil min l-aktar g]andu b\onn;
• L-ewwel pass f'din id-direzzjoni hija l-]atra ta' kumitat sabiex ti[i riveduta s-sistemi tal-g]oti tal-punti kif m]addma mill-istrutturi differenti, bl-iskop li tin]oloq sistema wa]da aktar trasparenti u ekwa;
• Ittie]det de`i\joni sabiex 20% ta' djar offruti g]all-bejg] jew kera jkunu riservati g]al familji \g]ar u g]al persuni f'diffikulta' jew bi b\onnijiet spe`jali;
• Tnedew diversi skemi [odda, fosthom skema g]all-istallar ta' lifts fi blokki ta' appartamenti tal-Gvern, g]alissa fir-re[jun tal-Kottonera, il-Belt u il-Furjana;
• Beda x-xog]ol fuq il-pro[ett ta' Pembroke, pro[ett li kien ser ji[i \viluppat f'business park fi \mien l-amministrazzjoni pre`edenti u li issa ser ji[i \viluppat f'`entru komunitarju, b'ti\wieqa ta' residenzi privati u tal-Gvern, u b'diversi oqsma kummer`jali.

L-istat irid jassigura s-sigurta' so`jali lil min jinsab fl-akbar b\onn sabiex ikun jista' jg]ix ]ajja li tixraq u ta' dinjita' L-g]oti ta' benefi``ji so`jali g]andu jkun biss parti minn pakkett ta' inizjattivi inti\i sabiex jiggarantixxu livell ta' g]ixien di`enti. Il-Gvern ma jistax jabdika din ir-responsabbilta', madankollu huwa kommess li jirriforma dan il-qasam billi jassigura li dawn il-benefi``ji qed jaslu g]and min tassew g]andu b\onn.

• G]al dan il-g]an [iet mwaqqfa il-Kummissjoni Nazzjonali g]ar-Riforma fil-Welfare, b'rapre\entanza wiesg]a u bl-inkarigu li tanalizza s-sistemi pre\enti tal-pensjonijiet, filwqt li toffri rakkomandazzjonijiet g]al-Li[i tas-Sigurta' So`jali sempli`i aktar ekwa u sostenibbli;
• Sar pro`ess ta' awditjar intern flimkien mal-Ministeru g]all-Finanzi, sabiex ji[i stabbilit jekk l-infiq f'dan il-qasam huwiex qed ikun efettiv, filwaqt li ji[i \gurat li dawn il-benefi``ji qed jittie]du minn min g]andu b\onn;

• Saru \iediet fir-rati tal-g]oti tal-benefi``ji sabiex jirriflettu \-\ieda fil-g]oli tal-]ajja, \ziediet li b'kollox swew lil Gvern 'il fuq minn Lm19-il miljun lira.

F'dinja tax-xog]ol ikkaratterizzata minn xog]ol spe`jalizzat u fi gzira li l-unika ri\ors tag]ha huwa r-ri\ors uman, it-ta]ri[ tal-]addiema g]andu prijorita' kbira. Din hi l-vi\joni tal-Gvern fil-qasam tax-xog]ol, ta]rig u relazzjonijiet industrijali: il-]olqien ta' sistemi edukattivi u ta' ta]ri[ li jag]mlu lil ]addiem aktar kompetenti quddiem l-isfidi tad-dinja tax-xog]ol tal-[ejjieni. Dan irid isir f'kollaborazzjoni mas-sie]ba so`jali li jaqsmu fir-responsabbilta' tal-Gvern g]all-]arsien ta' l-interessi tal-]addiema u tan-nazzjon.

• Tlestew il-pjanijiet g]all-]olqien ta' Awtorita' g]as-Sa]]a u s-Sigurta' fuq il-post tax-Xog]ol, filwaqt li tlesta l-ewwel abbozz ta' li[i f'dan ir-rigward. Tlestew wkoll l-Istandards Minimi Nazzjonali u g]add ta' regolamenti li jirrigwardaw il-protezzjoni tat-tfal u nisa tqal fuq ix-xog]ol u l-]arsien mill-kimi`i tossi`i li ser ji[u mplimentati fil-futur qarib;
• Twaqqaf kumitat inter-ministerjali flimkien mal-Ministeru g]all-Edukazzjoni sabiex titwaqqaf l-istruttura amministrattiva g]all-implimentazzjoni ta' sistema ta' National Vocational Qualifications, liema sistema ser tirrikonoxxi l-kompetenzi ta' ]addiema li mhux bilfors ikollhom il-kwalifi`i akkademi`i g]at-twettiq ta' xog]olhom;
• Infet]u \ew[ Job Centres re[jonali sabiex jintla]qu aktar b\onnijiet ta' persuni li qed ifittxu opportunitajiet g]al xog]ol u ta]ri[, filwaqt li beda x-xog]ol fuq `entru ta' ta]ri[ [ewwa l-Belt;
• {ew ri\olti l-ma[[oranza assoluta ta' tilwimiet industrijali b'ka\ wie]ed biss jispi``a quddiem it-Tribunal Industrijali.

Is-settur tal-volontarjat huwa s-sinsla tas-servizzi ta' appo[[ fil-pajji\. Il-Gvern jag]raf l-importanza tal-kontribut li jag]tu l-g]aqdiet mhux governattivi sabiex itejbu l-qag]da so`jali filwaqt li jg]inu sabiex jittaffew il-problemi so`jali ta' dawk li jag]mlu u\u minn dawn is-servizzi. Il-Gvern huwa kommess li jistimola u jirregola dan il-qasam permezz ta' qafas le[i\lattiv, filwaqt li j\id l-g]ajnuna finanzjarja u ta' xorta' o]ra lill-organizzazzjonijiet ta' din ix-xorta.

• Din is-sena il-Gvern ta' \ieda ta' aktar minn Lm270,000 permezz tal-g]oti li tag]ti l-NGO Project Selection Committee lill-g]aqdiet mhux governattivi. {ew mog]tija appo[[ spe`jali programmi li jinkwadraw ru]hom fil-politika tal-Gvern dwar il-]arsien so`jali, filwaqt li [ie \gurat li dawk il-pro[etti li ng]ataw l-appo[[ [ew imwettqa b'mod effettiv.
• Ing]ata bidu g]all-pro`ess ta' formulazzjoni ta' li[i [dida dwar l-organizzazzjonijiet mhux governattivi bl-iskop li tistimola l-]olqien ta' organizzazzjonijiet simili filwaqt li tirregola l-attivita' tag]hom.

F'mixja sfiqa len pro`ess ta' globalizzazzjoni, l-organizzazzjoni tad-dinja tax-xog]ol trid tinbidel u tersaq lejn sistemi aktar koperattivi kkaratteri\\ati minn mudelli demokrati`i ta' tmexxija u li jibnu fuq is-solidarjeta' ta' bejn il-]addiema. Dan il-Gvern minn dejjem ta' spinta qawwija lill-Moviment Koperattiv Malti, u be]siebu jkompli jag]mel dan permezz ta' l-appo[[ u s-sostenn li jag]ti lil diversi koperattivi u billi jistimola l-formazzjoni ta' koperattivi [odda, kemm fis-settur privat kif wkoll fis-settur pubbliku.

• Il-Bord tal-Koperattivi ppre\enta programm ta' azzjoni mifrux fuq tlett snin - programm li jiddeskrivi l-impenn sabiex ti[i riveduta l-li[i e\istenti f'dan il-qasam filwaqt li ting]ata spinta lill-]olqien ta' koperattivi [odda b'mod partikolari fis-settur pubbliku;
• Gew irre[istrati erba' koperattivi [odda, b'wa]da minnhom tkun l-abar koperattiva fis-settur pubbliku;
• Bdew ji[u studjati skemi ta' sussidju g]all-i\vilupp ta' koperattivi, filwaqt li [iet msa]]a l-APEX bix-xiri ta'post [did li ser iservi b]ala `entru amministrattiv.

Il-politika so`jali ta' dan il-Gvern hija politika bil-g]an `ar li tinben tassew Socjeta' G]al Kul]add. Din hija politika li ti[[ieled bil-qawwa kollha dak kollu li jwarrab lil tant nies mill-qofol tal-]ajja fil-komunitajiet tag]na, dak kollu li j]alli lil tant Maltin u G]awdxin neqsin minn opportunitajiet indaqs fil-]ajja ta' kuljum. Hija wkoll politika li t]ares lejn il-b\onnijiet ta' kull membru tas-so`jeta', u b'mod spe`jali, lejn il-b\onnijiet ta' dawk il-persuni li qeg]din fix-xfar tas-so`jeta'.

Il-]olqien ta' So`jeta' G]al Kul]add hija pro[ett ambizzjuz li dan il-Gvern da]al g]alih g]aliex jemmen li flimkien - bil-parte`ipazzjoni attiva ta' kull membru u tas-sie]ba so`jali - nistg]u naslu. Hemm ]afna xi jsir, imma dan jista' jintla]aq biss bir-rieda tajba u soda ta' kul]add u bid-determinazzjoni politika ta' Gvern li g]andu fidu`ja fil-poplu.