Il-Prim Ministru jniedi l-White Paper dwar it-twaqqif ta' Kunsill Regjonali ghal Ghawdex

Il-Prim Ministru Dr. Alfred Sant, dalghodu indirizza Konferenza Stampa f'Ghawdex li fiha nieda l-White Paper dwar it-twaqqif ta' Kunsill regjonali ghal Ghawdex. Preúenti ghal din il-Konferenza stampa kien hemm Dr Charles Mangion, Ministru ghall-Íustizzja u Kunsilli Lokali u Dr Anton Refalo, Segretarju Parlamentari æal Æawdex.

Weæda Elettorali

Il-Prim Ministru, Alfred Sant qal li fil-programm elettorali ta'	l-1996, il-Gvern tieæi jsostni li "fit-tfassil tal-Politika Ídida Laburista æal Æawdex, aóna komplejna nfittxu li nitæallmu minn dak kollu li sar tajjeb f'Æawdex fl-imæoddi, æamlu min æamlu. Fittixna wkoll li niskartaw l-iúbalji li saru fl-imæoddi, æamilhom min æamilhom. Biex jinfetóu oriúúonti íodda æal Æawdex hemm búonn li Æawdex jitmexxa skond politika mfassla apposta æalih, kemm jista' jkun mill-Æawdxin infushom. Politika li tóares lejn Æawdex bóala reíjun".
"Gvern Laburista", jissokta l-Programm, "waqqaf	Kunsill Reíjonali æal Æawdex maæmul mill-membri parlamentari Æawdxin kollha, mir-rappreúentanti tal-Kunsilli Lokali kollha t'Æawdex, minn Segretarju Parlamentari responsabbli æall-affarijiet Æawdxin fl-Uffiððju tal-Prim Ministru u l-Prim Ministru nnifsu li jippresiedi l-Kunsill ......... Il-Kunsill Reíjonali - li jservi bóal fosdqa æal Gvern Reíjonali ta' Æawdex - ikollu f'idejó it-tfassil, it-twettiq u r-reviújoni ta' Pjan ta' Úvilupp æal Æawdex".
Il-Prim Ministru, Alfred Sant qal illum li l-Gvern il-ídid qed iúomm	kelmtu ma' l-Æawdxin u llum qed jaæmel pass kbir æat-twettiq ta' waóda mill-iktar proposti importanti æal Æawdex bil-pubblikazzjoni tal-White Paper dwar it-twaqqif tal-Kunsill Reíjonali æal Æawdex. Il-Prim Ministru qal li din il-White Paper hija konformi mal-programm elettorali tal-Gvern. Il-White Paper íiet mfassla fuq l-esperjenzi ta' l-imæoddi u fuq il-qaæda preúenti biex twassalna æat-tkattir ta' iktar íid fis-snin li íejjin.

Amministrazzjoni Aójar

L-ewwel Taqsima tal-White Paper tispjega kif Æawdex jista' jiíi amministrat bl-aójar mod u tisóaq fuq il-ótieía li jinúamm il-bilanð xieraq bejn il-búonn li Æawdex ikun amministrat fuq baúi lokali u l-búonn li jiíi assigurat li l-gúira tgawdi mill-attenzjoni diretta tal-awtoritajiet ðentrali l-istess kif jiíri f'úoni oóra tal-gúira ta' Malta. It-Taqsima targumenta favur Æawdex bóala reíjun.

Sfond Storiku

It-Tieni Taqsima taæti sfond storiku ta' Æawdex bóala reíjun. Hija tiddeskrivi l-amministrazzjoni tal-gúira minn úminijiet imbieæda sal-lum u taæti taærif fuq l-istrutturi u l-formuli differenti ta' tmexxija lokali li íew ipprovati f'Æawdex matul il-medda twila tas-snin. Minn dan kollu joóroí li, fl-istadju attwali ta' úvilupp ta' amministrazzjoni lokali f'Æawdex, Kunsill Reíjonali jkun l-aójar biex jifformalizza koperazzjoni u sóubija fost il-kunsilli lokali u biex jeæleb il-problemi komuni u jisfrutta kif jixraq l-opportunitajiet li entitajiet individwali ma jkunux f'qaæda li jaæmlu bl-aójar mod possibbli.

Sfond Ekonomiku u Soðjali

It-Tielet Taqsima tikkonsidra l-isfond ekonomiku u soðjali tal-gúira. Hija turi b'mod ðar li Æawdex æandu karatteristiði ekonomiði distinti meta mqabbel ma' Malta u li jaæmel sens li jkun hemm pjan speðifiku æall-gúira. Barra minn hekk l-identita' ta' Æawdex hija l-parti l-kbira taæha mfassla mix-xeótiet ambjentali u kulturali tieæu. Huwa æalhekk ta' importanza kbira li dawn id-dimensjonijiet jiíu moætija profil fi pjan ta' úvilupp æall-gúira.

Ir-Reíjonaliúmu fl-Ewropa

Il-White Paper imbaæad taæti óarsa lejn l-iúvilupp tar-reíjonaliúmu fl-Ewropa u lejn il-qaæda politiko-amministrattiva ta' gúejjer reíjuni Ewropej fil-qafas nazzjonali. Minn din l-analiúi joóroí li l-esperjenza Ewropeja turi l-politika reíjonali u l-istrutturi reíjonali jridu jmorru id f'id. Politika reíjonali ma tistax titwettaq b'effiðjenza minæajr strutturi amministrattivi adekwati u effettivi. Mill-banda l-oóra, strutturi amministrattivi reíjonali ma jistæux jaætu r-riúultati mixtieqa minæajr politika reíjonali xierqa. Fuq kollox, l-aójar politika ta' ppjanar reíjonali tista' ssir biss permezz ta' parteðipazzjoni diretta u effettiva tar-reíjun konðernat. Il-Gvern jemmen li t-taælimiet misluta mill-esperjenza Ewropeja dwar strutturi amministrattivi æall-gúejjer japplikaw óafna æal Æawdex.

Kunsill Reíjonali

Il-Óames Taqsima hija l-qofol tal-White Paper u tittratta	t-twaqqif tal-Kunsill Reíjonali. L-æanijiet ewlenin tal-Kunsill huma li permezz tal-Pjan ta' Úvilupp jippromwovi úvilupp sostenibbli billi jíib 'il quddiem kundizzjonijiet mixtieqa fl-oqsma soðjali, kulturali, ekoloíiði u ekonomiði f'Æawdex u li jaæmel lil Æawdex mudell ta' kif komunita' úæira fi gúira úæira tista' tiffunzjona bóala soðjeta' moderna.
Fost it-termini ta' referenza proposti æall-Kunsill hemm li dan	iservi bóala forum fejn jiíu diskussi l-problemi u l-opportunitajiet ta' Æawdex b'dimensjoni ta' gúira, jiíifieri problemi u opportunitajiet li jiúbqu l-konfini ta' lokalitajiet individwali jew ta' grupp taæhom. Huwa jkun irid ukoll jifli kif æandu jsir l-iúvilupp tal-baúi ekonomika tal-gúira, kif æandha tissaóóaó l-infrastruttura fiúika u soðjali u kif jistæu jissaóóu l-identita', il-karatteristiði u d-dehra tal-gúira. Funzjoni oóra tal-Kunsill æandha tkun li jistimula koperazzjoni u sóubija bejn is-settur pubbliku, is-settur privat u s-settur volontarju sabiex jintlaóqu l-ótiíijiet reíjonali. Wara li jkun qeda dawn il-funzjonijiet il-Kunsill ikun irid jistabbilixxi l-æanijiet, il-ótiíijiet, il-pjanijiet u l-prijoritajiet tal-gúira biex imbaæad japprova u jirrakkomanda lill-Gvern ðentrali Pjan ta' Úvilupp æal Æawdex.
Il-Kunsill æandu fid-deliberazzjonijiet u fir-rakkomandazzjonijiet	tieæu jaíixxi skond il-politika ekonomika u soðjali tal-Gvern fil-kuntest tal-búonnijiet tal-pajjiú kif jifhimhom il-Gvern.

Konsultazzjoni mill-Gvern

Qed jiíi propost li l-Kunsill ikollu d-dritt li jkun ikkonsultat	mill-Gvern u minn awtoritajiet parastatali, organiúúazzjonijiet u korporazzjonijiet fuq programmi, proíetti u inizzjattivi li huma jippjanaw æal Æawdex. Ikollu d-dritt ukoll li jipparteðipa f'istituzzjonijiet u organiúúazzjonijiet internazzjonali li jservu l-interessi ta' awtoritajiet reíjonali u li jidóol fi ftehim ma' awtoritajiet reíjonali barranin u gruppi taæhom. Huwa jkun jista' jaótar kumitati minn fost il-membri tieæu u minn barra l-Kunsill biex jaætuh pariri fuq is-setturi varji tal-óajja soðio-kulturali u ekonomika ta' Æawdex.
Il-Kunsill Reíjonali jkun awtorita' ta' Gvern Lokali statutorja	b'personalita' legali distinta. Huwa jkollu bóala Chairman tieæu lill-Ministru responsabbli mill-affarijiet ta' Æawdex. Kif imwieæed fil-Programm Elettorali, huwa jkollu bóala membri lis-Segretarju Parlamentari æal Æawdex, lill-Membri Parlamentari kollha li jirrappreúentaw lil Æawdex u lis-Sindku ta' kull Kunsill Lokali f'Æawdex jew xi membru ieóor nominat mill-Kunsill rispettiv.
Il-Ministru responsabbli jew is-Segretarju Parlamentari kif delegat	mill-Kostituzzjoni jkun il-feræa eúekuttiva tal-Kunsill biex jiúgura li l-Pjan ta' Úvilupp æal Æawdex jiíi implimentat bl-aktar mod effiðjenti possibbli. Il-vot tal-membri tal-Kunsill ikun jiswa skond in-numru ta' eletturi rappreúentati, kull 500 elettur ikun assenjat vot wieóed. Iúda kull Kunsill Lokali jkollu ta' l-anqas vot wieóed u meta n-numru ta' eletturi ma jkunx multiplu ta' 500, dak li jibqa' jiíi assenjat vot wieóed jekk jaqbeú il-250.
Kull Membru Parlamentari jitqies li jirrappreúenta numru ta'	eletturi daqs il-kwota æall-elezzjoni ta' Membru Parlamentari fl-aóóar elezzjoni íenerali li tkun saret. Kull rappreúentant tal-Kunsill Lokali jitqies li jirrappreúenta numru ta' eletturi daqs il-kwota æall-elezzjoni ta' kunsilliera f'dik il-lokalita', fl-aóóar elezzjoni li tkun saret, multiplikat bin-numru ta' kunsilliera fl-istess lokalita'.
Ið-Chairman ikollu vot oriíinali bl-istess valur bóal dak	tal-Membri Parlamentari l-oóra iúda f'kaú ta' pareíí jista' jaæti l-vot tieæu anki jekk ikun ía tefa' l-vot oriíinali.
Il-laqæat tal-Kunsill ikunu miftuóa æall-pubbliku u æandhom jinúammu	ta' l-anqas darba fix-xahar.
Struttura importanti fi ódan il-Kunsill æandu jkun il-Kumitat	Konsultattiv li qed jiíi propost li jitwaqqaf biex jaæti pariri lill-Kunsill Reíjonali. L-æan ta' dan il-Kumitat ikun li jiddiskuti u joffri l-Opinjoni tieæu lill-Kunsill dwar materji ta' politika riferuti lilu mill-Kumitat kif ukoll li jiddiskuti materji ta' interess íenerali dwar Æawdex.
-Opinjoni tal-Kumitat Konsultattiv tkun l-aktar biðða xoæol	importanti tieæu æax ðerti konkluújonijiet ta' importanza ma jkunux jistæu jintlaóqu mill-Kunsill qabel ma l-Kumitat jaæti l-Opinjoni tieæu.
Il-Kumitat Konsultattiv ikun maæmul mill-Kappillani kollha ta' Æawdex,	mir-rappreúentanti ta' l-æaqdiet volontarji kollha mxerrda madwar Æawdex, minn rappreúentant Æawdxi æal kull wieóed mill-Korpi Kostitwiti ewlenin fl-oqsma tal-Kummerð u ta' l-Industrija, mir-rappreúentant f'Æawdex tal-General Workers Union u tas-CMTU kif ukoll minn æaxar rappreúentanti oóra ta' æaqdiet filantropiði professjonali u volontarji Æawdxin.

Sehem dirett fid-Deciújonijiet

B'dawn l-istrutturi, l-Æawdxin ikollhom l-opportunita' jieódu	sehem b'mod aktar dirett fid-deðiújonijiet li jaffettwawhom.
Il-Gvern qed jistieden lill-pubbliku u l-æaqdiet kostitwiti sabiex	iressqu l-kummenti, rimarki u suííerimenti taæhom dwar it-twaqqif tal-Kunsill Reíjonali kif qed jiíi propost fil-White Paper.
Wara li jsiru l-konsultazzjoni meótieía, il-Gvern iressaq abbozz	ta' liíi fil-Parlament biex jitwaqqaf il-Kunsill.
Il-Prim Ministru temm iæid li dan kollu qed isir æax il-Gvern	huwa impenjat li jimmoderniúúa l-politika u l-amministrazzjoni tal-gúejjer Maltin permezz ta' programm estensiv u komprensiv ta' riforma. Il-Gvern jemmen li tkun óaía tajba u f'waqtha li l-awtorita' tiíi deðentralizzata biex b'hekk it-tmexxija tal-Gvern tkun waóda trasparenti u responsabbli li tóares u úúid id-drittijiet ta' l-individwu u biex tpoííi c-cittadin l-ewwel.

Wara l-Konferenza Stampa, il-Prim Ministru úar il-Librerija l-ídida tas-Sixth Form f'Victoria, Æawdex u l-proíett tal-Master Plan tas-sistema tad-drenaíí f'Ras il-Óobú, Æawdex.