"Il-Koperazzjoni inter-regjonali taghti kontribut siewi lis-sliem fir-regjun Ewro-Mediterranju" - Il-Prim Ministru Malti lill-Assemblea Generali tal-G.M.

Il-Prim Ministru Alfred Sant qal li Malta trawwem in-newtralita` óabrieka taæha fl-ispirtu tal-kooperazzjoni inter-reíjonali li jaæti kontribut siewi lis-sliem fir-reíjun Ewro-Mediterranju. Il-Prim Ministru Malti qal dan meta kien qed jindirizza t-52 Sessjoni ta' l-Assemblea Íenerali tal-Ínus Maæquda fi New York.

Il-Prim Ministru qal li l-prijorità tal-politika barranija ta' Malta hija li úúomm l-aktar u l-aójar relazzjoni trasparenti li jista' jkollha kemm mal-íirien kollha taæha fir-reíjun Ewro-Mediterranju u ukoll 'l hinn minnu. In-newtralita` attiva ta' l-aíenda tal-politika barranija ta' Malta æandha l-æan li ssaóóaó ir-rabtiet taæha ma' l-Unjoni Ewropea b'mod li jkollu tifsira, waqt li titwettaq politika Mediterranja óabrieka li tóajjar il-kooperazzjoni u æaqda reíjonali.

Dr Alfred Sant qal li l-Gvern Malti æandu l-æan li jibni l-aqwa u l-eqreb relazzjonijiet ma' l-Unjoni Ewropea billi joóloq rabtiet fis-sura ta' ftehim æat-twaqqif ta' zona ta' kummerð óieles flimkien ma' ftehim ta' kooperazzjoni politika ta' sigurta` fuq medda twila ta' úmien kif ukoll kooperazzjoni fl-oqsma tekniði, ekonomiði, finanzjarji u soðjali. Bl-istess mod, qal il-Prim Ministru, Malta hija marbuta li tibni fuq il-wirt u l-identita` Mediterranja taæha billi tfittex li trawwem aktar kooperazzjoni inter-reíjonali.

Dr. Sant qal li l-Gvern Malti jemmen li bis-saóóa ta' l-istrateíija tieæu ta' newtralita` attiva jista' jmexxi 'l quddiem is-sigurta` b'mod effettiv, l-istabilita` u l-ftehim matul ir-reíjun Ewro-Mediterranju. Dan l-istatus ta' newtralita` jkompli jservi l-interessi ta' Malta preðiúament æax iservi wkoll l-aójar interessi tal-Membri ta' l-Unjoni Ewropea u tal-íirien Mediterranji ta' Malta.

Il-Prim Ministru qal lill-Assemblea Íenerali tal-Ínus Maæquda li æal Malta, il-Mediterran kien u æadu element integranti fl-iúvilupp nazzjonali ta' Malta u s-sehem óabrieki taæha fil-qasam internazzjonali u reíjonali jista' jiíi deskritt bóala estensjoni tal-kunðett taæha tas-sigurta` kooperattiva. Dr Alfred Sant fisser kif Malta tista' sservi bóala pont ta' riferiment fl-isforz sabiex tiníibed attenzjoni u r-risorúi sabiex jiíu ttrattati l-isfidi ta' sigurta` fir-reíjun. Huwa qal li l-Mediterran æadu ddominat b'inóawi ta' tensjoni u ílied li jeótieíu viíilanza kontinwa, fosthom, r-relazzjonijiet Iúraeljani/Palestinjani, il-problema ta' Ðipru, il-qaæda fl-ex Jugoslavja, is-sanzjonijiet kontra l-Libja, il-qaæda fl- Alíerija u kwistjonijiet oóra.

Dr Sant qal li l-æan aóóari tal-politika Mediterranja ta' Malta huwa l-bdil tar-reíjun f'zona ta' politika stabbli u ekonomikament b'saóóitha, demilitarizzata, u óielsa min-nukleari.

Dr Sant qal li dimensjoni importanti tal-politika barranija tal-Gvern Malti hi diretta æall-ílieda kontra t-traffikar illeðitu, il-óasil tal-flus u l-kriminalita` organizzata, kollha ówejjeí li æandhom x'jaqsmu mad-drogi. Il-Prim Ministru qal li bóala pajjiú ta' tranzitu, Malta tista' ssib ruóha maqbuda fix-xibka minsuía mit-traffikanti tad-droga. Madankollu, Malta hi aktar determinata li tiffaððja din l-isfida li qed thedded is-soðjeta` taæna.

Dwar il-problema ta' l-ambjent, il-Prim Ministru qal li t-tmexxija æaqlija ta' l-ambjent u tax-xtajta u tal-baóar hi ta' siwi kruðjali æal Stat-Gúira bóal Malta. Dr Sant qal li Malta beósiebha ssaóóaó sehemha fil-Kummissjoni æal Iúvilupp Sostenibbli tal-Pjan ta' Azzjoni tal-Mediterran barra milli taæti sehem kemm tista' lill-programmi ambjentali fil-kuntest tal-proðess Ewro-Mediterranju.

Il-Prim Ministru Malti spjega kif it-Tieni Konferenza Ewro-Mediterranja æal 27 stat mill-Ewropa u l-Mediterran tlaqqæet f'Malta aktar kmieni din is-sena biex tinóoloq sóubija Ewro-Mediterranja. Dr. Sant qal li l-Konferenza ta' Malta ssoktat l-æarfien li l-problemi kbar u serji tar-reíjun tal-Mediterran jiíu trattati bi proðess ta' djalogu u óidma komuni mwettqa fuq medda ta' úmien u tieóu ósieb medda sóióa ta' kwestjonijiet marbutin sew flimkien.

Meta kien qed jitkellem dwar ir-riforma tal-Ínus Maæquda, il-Prim Ministru qal li Malta mhux favur li l-jedd tal-veto fil-Kunsill tas-Sigurta` æandu jiíi estiú. Fuq il-kwistjoni ta' l-espansjoni tal-Kunsill tas-Sigurta`, Malta temmen li c-Charter tal-Ínus Maæquda jqis lill-Istati kollha bóala ugwali u æalhekk isegwi li æad li æandu jkollna Kunsill tas-Sigurta` aktar rappreúentattiv li jkun jirrifletti s-Sóubija tal-lum tal-Ínus Maæquda, dan jista' malajr jintlaóaq billi jiúdied l-æadd ta' siííijiet mhux permanenti tal-Kunsill.

Dr Sant ppropona li l-Ínus Maæquda taæti kunsiderazzjoni æat-twaqqif ta' Mediterranean Desk fid-Dipartiment ta' l-Affarijiet Politiði taæha sabiex jinæata aktar óin u attenzjoni æas-sitwazzjoni fir-reíjun Mediterranju.

Bóala Stat-Gúira úæir, Malta tóares lejn il-Ínus Maæquda bóala l-forum li fih pajjiúi bóal taæna jistæu jfissru l-fehmiet taæhom u fejn il-prinðipju ta' l-ugwaljanza ta' l-istati huwa meqjum u móares. Il-Gvern Malti se jibqa' jaæti l-appoíí sóió lill-Ínus Maæquda u lill-Aíenziji u l-Programmi ta' din l-Organizzazzjoni.

Il-Prim Ministru llum ltaqa' mas-Segretarju tal-Ínus Maæquda, Kofi Annan. Dr Alfred Sant qal lis-Segretarju Íenerali li Malta taqbel mal-ótieía tal-bidla fl-istrutturi ta' l-Organizzazzjoni biex id-deðiújonijiet taæha jsiru aktar effiðjenti skond l-esiíenzi attwali. Il-Prim Ministru Malti, qal li din il-bidla trid tkun demokratika u trasparenti u trid tirrispetta d-dritt tal-ínus kollha li jkollhom leóen siewi fid-deliberazzjonijiet tal-Ínus Maæquda.

Is-Segretarju Íenerali Kofi Annan faóóar s-sehem kontinwu ta' Malta fi ódan l-Organizzazzjoni u l-kontribut taæha æat-tisóió tal-paði u sigurta`, kemm fuq il-livell dinji u dak reíjonali. Hu qal li l-Ínus Maæquda tinsab f'faúi importanti ta' transformazzjoni u kull pajjiú æandu kontribut siewi x'jaæti f'dan il-proðess.