Left arrow Go Back

DISKORS TAS-SINJURIJA TIEGĦU L-PRIM IMĦALLEF DR VINCENT DE GAETANO FL-OKKAŻJONI TAL-BIDU TAS-SENA FORENSI 2006-2007

PR1327
Date Icon 02/10/2006

Eċċellenza, Onorevoli Segretarju Parlamentari, Kollegi Imħallfin u Maġistrati, Prim Imħallfin Emeriti, Sur President tal-Kamra, Sur Avukat Ġenerali, Sinjuri Avukati u Prokuraturi Legali, Sinjuri:

 Bħal kull sena f’dawn l-aħħar snin, l-okkażjoni tal-lum isservi biex niskambjaw ftit ħsibijiet – inti, Sur President tal-Kamra, u jien. Aktar milli “niskambjaw” – għax din il-kelma xi ftit jew wisq timplika jew tissuġġerixxi djalogu, li ovvjament bħalissa u f’din l-awla jien u int ma nistgħux nidħlu fih – forsi wieħed jista’ juża l-kelma “nesprimu”.

 Nesprimu l-ħsibijiet tagħna ta’ kif xi affarijiet jistgħu jkunu aħjar u anke l-preokkupazzjonijiet tagħna dwar kif u għala xi affarijiet oħra ma għamlux progress. Dan kollu nagħmluh fi spirtu ta’ għajnuna reċiproka, u anke bħala konsegwenza ta’ djalogu li jkun diġa` seħħ bejn il-professjoni legali u l-Ġudikatura jew in antiċipazzjoni ta’ djalogu li jkun awspikat li jibda bejnietna dwar xi suġġett jew materja partikolari; u dan peress li aħna l-lkoll – l-avukati li inti tirrapreżenta u l-prokuraturi legali, u aħna l-membri tal-Ġudikatura – qegħdin hawn biex naraw kif dejjem nistgħu nagħtu servizz aħjar lil min jitlob l-għajnuna tagħna minkejja r-riżorsi limitati a dispożizzjoni ta’ kulħadd.

 Din is-sena ser nagħmel sforz aktar mis-soltu biex nipprova ma ntawwalx. Naf li f’dawn l-aħħar tlett snin din kienet ukoll l-intenzjoni tiegħi, u li allura l-intenzjoni ma twettqitx fil-prattika, iżda din is-sena verament bi ħsiebni nkun fil-qosor anke peress li mhux sew li fil-Qorti ta’ l-Appell ġieli nfakkar lill-avukati fil-massima vir sapit qui pauca loquitur biex imbagħad jien stess ma nosservax it-twissija impliċita f’dawn il-kliem.

 L-ewwel ħsieb tiegħi din is-sena ma jistax ma jkunx għall-kompożizzjoni l-ġdida tal-bank ta’ l-Imħallfin. Qed nirreferi naturalment għal dak li inti wkoll, Sur President, irriferejt għalih u cioe` għaż-żewġ Imħallfin nisa. S’intendi, persuna ma tikkwalifikax biex issir membru tal-ġudikatura sempliċement minħabba l-fatt li hija mara – cioe` b’effett ta’ dak li komunement jissejjaħ positive gender discrimination – iżda l-ewwel u qabel kollox tikkwalifika biex issir membru tal-ġudikatura għax tkun kwalifikata daqs l-irġiel li jkunu disponibbli għall-kariga fiż-żmien meta dik il-kariga tkun ser timtela. S’intendi, imbagħad ikun hemm id-deċiżjoni politika dwar il-ħatra. Ftit wara l-ħatra tas-Sinjuri Imħallfin Lofaro u Felice, diversi avukati avviċinawni u qaluli li kienu qed jobsru li waħda jew oħra miż-żewġ Imħallfin nisa, jew possibilment it-tnejn, kienu ser jiġu assenjati xogħol fil-Qorti tal-Familja.

 Ir-reazzjoni tiegħi għal tali suġġeriment kienet waħda pjuttost bruska: m’inix lest li anqas biss nikkonsidra li għax Imħallef hija mara allura hija b’xi mod aktar indikata għal dik il-qorti milli għal xi qorti oħra. Tali premessa, fil-fehma tiegħi, tkun tammonta għal forma ta’ preġudizzju fil-konfront ta’ ġudikanti nisa, u forma ta’ diskriminazzjoni. Ġudikanti nisa fil-Qorti tal-Maġistrati diġa` wrew li huma adatti u adattabbli għall-ispectrum kollu tax-xogħol f’dik il-Qorti, u għalhekk ma hemm ebda raġuni għala wieħed għandu jassumi li Imħallfin nisa huma aktar jew anqas adatti għal xi qorti partikolari mill-kollegi tagħhom irġiel.

Għalhekk iddeċidejt li l-Imħallfin Lofaro u Felice jiġu assenjati xogħol fil-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili, naturalment b’dawk il-modifiki żgħar li normalment dejjem nagħmlu għal dak li hu tqassim ta’ xogħol f’dik il-Qorti fil-konfront ta’ Imħallfin ġodda sakemm dawn jilħqu jaġġustaw il-kalendarju tagħhom tax-xogħol.

 Iż-żewġ kollegi nisa fuq il-bank ta’ l-Imħallfin iġibu n-numru effettiv ta’ Imħallfin illum (bija magħdud) għal 19. Pero` din iż-żieda hija, għall-anqas in parti, waħda temporanja, u hija ntiża, in kwantu għal waħda mill-Imħallfin il-ġodda, biex isir dak li kemm jien kif ukoll diversi predeċessuri tiegħi dejjem insistejna li għandu jiġri, u cioe` li persuna tiġi nominata biex tirrimpjazza numerikament ġudikant li jkun ser jirtira qabel ma dak il-ġudikant jirtira u mhux wara li jkun effettivament irtira. Kif inhu risaput, l-Imħallef Anton Depasquale jirtira bl-eta` massima f’Jannar li ġej. Kwantu għall-Imħallef l-oħra, iż-żieda fin-numru kienet preċipitata in parti minn sitwazzjoni, li sfortunatament kont aċċennajt għaliha diversi drabi, ta’ meta, minħabba ċirkostanzi li fuqhom ma jkollu kontroll ħadd, fosthom mard, ix-xogħol jinċampa.

 Dak li għidt is-sena l-oħra dwar il-ħtieġa ta’ żieda fin-numru ta’ ġudikanti – speċjalment fost il-Maġistrati – u speċjalment meta wieħed iqabbel is-sitwazzjoni f’Malta ma’ dik ta’ diversi pajjiżi ta’ l-Unjoni Ewropea, għadu jgħodd, u għalhekk mhux ser noqgħod nirrepetih. Ngħid biss li min jaħseb li l-problema hija ta’ tqassim ta’ xogħol u mhux ta’ nuqqas ta’ nies biex iwettqu dak ix-xogħol b’mod effiċjenti, hu żbaljat. Min verament jaħseb hekk hu mistieden li mhux jagħmel kummenti ġeneriċi u jieqaf sa hemm, iżda li jagħmel suġġerimenti konkreti, u nassigurah li jirċevi mingħandi l-attenzjoni sħiħa tiegħi.

 Problema li kulħadd jirrikonoxxi fir-reklutaġġ ta’ Imħallfin u Maġistrati, speċjalment ta’ Imħallfin u Maġistrati ta’ eta` mhux żgħira u li għalhekk ikollhom esperjenza konsiderevoli b’mod partikolari f’oqsma speċjalizzati, hija dik tal-pensjoni. Mhux bi ħsiebni nidħol f’dettalji dwar din il-kwistjoni. Biżżejjed nissottolinea li kemm il-Kummissarju tad-Drittijiet tal-Bniedem tal-Kunsill ta’ l-Ewropa kif ukoll il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja diġa` esprimew ma’ l-Eżekuttiv il-fehma tagħhom dwar din il-problema, b’din ta’ l-aħħar – cioe` l-Kummissjoni – tippreżenta aktar kmieni din is-sena Memorandum dettaljat kif ukoll rakkomandazzjonijiet konkreti lill-Gvern. Aktar ma l-Gvern ser idum biex jaffronta din il-problema tal-pensjoni tal-membri tal-ġudikatura aktar il-problema tar-riżorsi umani sejra taggrava.

 Nagħmilha ċara li l-Ġudikatura ma tippretendix xi trattament speċjali bħala xi forma ta’ privileġġ – il-Ġudikatura anke f’din il-kwistjoni tippretendi biss li l-Eżekuttiv u l-Leġislatura jirrikonoxxu r-rwol uniku u fondamentali li hija għandha fil-ħarsien tad-drittijiet kemm tal-kollettivita` kif ukoll taċ-ċittadin individwali, drittijiet li jridu jitħarsu wkoll kontra l-inġerenza u l-indħil mill-Istat jew l-organi tiegħu. Konsegwentement it-tisħiħ tal-Ġudikatura permezz tat-tisħiħ tal-kundizzjonijiet tax-xogħol, fosthom li tiġi assigurata pensjoni deċenti, ma jistax ħlief jissarraf f’garanziji aħjar għaċ-ċittadin li jiġi bżonn jew jista’ jiġi bżonn is-servizzi tas-sistema ġudizzjarju.

 Reċentement, fil-kuntest ta’ aktar riformi li qed jiġu proposti fil-liġijiet tal-proċedura, issemmiet minnek, Onorevoli Sergretarju Parlamentari – u għaliha aċċenna wkoll il-President tal-Kamra fid-diskors tiegħu -- it-twaqqif ta’ sezzjoni tal-Qorti Ċivili li titratta kawżi dwar proprjeta`. Jiena diġa` kelli okkażjoni nfisser, kemm lilek kif ukoll pubblikament, li personalment ma nara xejn ħażin li jkun hemm sezzjonijiet oħra tal-Qorti Ċivili oltre’ dawk ġa eżistenti, cioe` s-Sezzjoni tal-Familja, Sezzjoni ta’ Ġurisdizzjoni Volontarja u Sezzjoni ta’ Ġurisdizzjoni Ġenerali ossia l-Prim’ Awla.

 Is-sezzjonijiet jistgħu jservu biex il-ġudikant ikun aktar iffokat u speċjalizzat fuq tip ta’ kawżi b’mod li jkun jista’ jiddisponi minnhom b’mod aktar effiċjenti. Sezzjoni li llum personalment nara l-bżonn tagħha aktar minn dik dwar il-proprjeta` hija dik dwar kawżi kummerċjali u dawk fil-qasam marittimu. Illum in-negozju, speċjalment fejn jidħol l-aspett internazzjonali u allura ħafna drabi jidħlu kwistjonijiet ta’ ġurisdizzjoni, jeħtieġ riżoluzzjoni tal-vertenzi fi żmien mill-aktar qasir. Minkejja l-arbitraġġi u, safejn applikabbli, il-medjazzjonijiet fi kwistjonijiet ta’ natura kummerċjali, jibqa’ l-fatt li dawk il-kawżi li jibqgħu quddiem il-qrati ordinarji għandhom jingħataw trattament speċjali proprju fl-interess ta’ l-ekonomija ta’ pajjiżna.

 Għalhekk, salv li jkun hemm l-infrastruttura meħtieġa kemm għal dak li huwa numru ta’ ġudikanti u assistenti ġudizzjarji kwalifikati – u l-problema tar-reklutaġġ ta’ assistenti ġudizzjarji full time hija waħda serja ħafna – kif ukoll għal dak li huwa staff imħarreġ fir-reġistri, l-idea tas-sezzjonijiet hija waħda li tagħmel ħafna sens, kif tajjeb osserva l-President tal-Kamra. Hekk ukoll wieħed jista’ jirreferi għal kawżi li jinvolvu element ta’ dritt amministrattiv.

 F’dan il-kuntest nirrepeti li l-fehma ta’ Ġudikatura hija li ma hemm xejn ħażin li jkun hemm Qorti Amministrattiva jew addirittura Kodiċi Amministrattiv, basta li din tkun sezzjoni tal-Qorti Ċivili jew Qorti b’Imħallef ordinarju, assenjat bil-proċedura normali biex joqgħod f’dik il-qorti, u għalhekk mhux qorti “ad hoc” fejn il-Gvern ikun jista’ jimmanuvra biex ikollu ġudikant jew ġudikanti f’din il-qorti li forsi jkunu aktar disposti li jħarsu favorevolment lejn it-teżi tiegħu fir-relazzjonijiet u kontroversji li jkollu maċ-ċittadin.  Inoltre, nappella biex ma jkunx hemm għaġġla żejda meta wieħed jiġi biex jipproponi l-emendi meħtieġa jew biex jiddiskutihom fil-Parlament. Wisq nibża’ li ideat tajba – u nagħmilha ċara li kien hemm ħafna ideat tajba li ġew proposti f’forma ta’ emendi fil-liġijiet sostantivi u proċedurali f’dawn l-aħħar snin – ideat tajba jispiċċaw abbozzati b’mod li, minħabba li wieħed ma jkunx ra l-implikazzjonijiet kollha, ikunu jew jistgħu jkunu kontro-produċenti.

 Eżempju ċar ta’ dan huma s-subartikoli (4A), (4B) u (4Ċ) ta’ l-Artikolu 546 tal-Kodiċi Kriminali li jikkonċernaw inkjesti dwar l-in genere meta d-denunzja jew il-kwerela lill-Maġistrat ma jkunux saru mill-Pulizija jew mill-Avukat Ġenerali. Il-Gvern ippropona li jkun hemm forma ta’ verifika fuq denunzji jew kwereli li jsiru lill-Maġistrat ta’ l-Għassa biex jiġi assigurat li jkun hemm dejjem il-presupposti legali kollha għall-inkjesta dwar l-in genere u mhux li wieħed jinqeda b’din il-proċedura biex, indirettament, jippreċipita inkjesta li proprjament għandha tkun regolata bl-Att dwar l-Inkjesti u, mhux bil-Kodiċi Kriminali.

 Il-proposta tal-Gvern, jekk niftakar sew, kienet li l-verifika ssir amministrattivament mill-Prim Imħallef. Kien hemm min ma qabilx li l-Prim Imħallef għandu jagħti l-fiat tiegħu biex tali inkjesta timxi ‘l quddiem. Sa hawn hekk ma ġara xejn, anzi j’Alla li jkun hemm ħafna nies li joġġezzjonaw meta jkun ser jiżdiedli x-xogħol. Kulħadd, pero`, kien jaqbel li d-dritt li ċ-ċittadin għandu li jirrikorri direttament għand il-Maġistrat ta’ l-Għassa biex dan, jekk ikun il-każ, jippreċipita inkjesta dwar l-in genere kien dritt importanti, dritt li ma kienx espressament imniżżel fil-liġi, iżda li kien ġie rikonoxxut kemm bil-prassi tal-Maġistrati kif ukoll bil-ġurisprudenza.

 Wisq nibża’ li fil-għaġġla biex wieħed jipprova jeskoġita sistema ta’ verifika li ma jkunx jirrikjedi l-intervent tal-Prim Imħallef, spiċċa biex inqered, jew għall-anqas ġie limitat ħafna, id-dritt taċ-ċittadin li jirrikorri direttament għand il-Maġistrat ta’ l-Għassa. Hekk illum, iċ-ċittadin li jġib a konjizzjoni tal-Maġistrat ta’ l-Għassa denunzja jew kwerela hu tenut jindika b’mod ċar il-persuna suspettata – meta fil-ġeneralita` tal-każijiet l-iskop kollu ta’ inkjesta dwar l-in genere huwa proprju biex wieħed jipprova jasal għal min ikun ikkommetta r-reat li jkun ħalla traċċi materjali. X’jiġri, allura, meta ċ-ċittadin ma jkunx jaf min seta’ kkommetta r-reat li tiegħu ikun jaf li hemm traċċi materjali, jew ma jkun jissuspetta f’ħadd? Mhux hekk biss, imma s-subartikolu (4A) jirrikjedi li d-denunzja jew il-kwerela tiġi notifikata lis-suspettat qabel ma’ l-Maġistrat jibda jaġixxi, u li dan, ċioe` s-suspettat, jingħata żmien biex iwieġeb għaliha – wieħed ma jridx ikollu wisq immaġinazzjoni biex jifhem li b’tali notifika jekk l-għasfur ikun jeżisti, dan ser itir kif appena tasal in-notifika. U jekk il-Maġistrat jiddeċiedi, wara li jkun sema’ lis-suspettat, li jipproċedi bl-inkjesta dwar l-in genere, is-suspettat jista’ jappella lill-Qorti Kriminali – li inċidentalment, skond l-arranġamenti preżenti, joqgħod ukoll fiha l-Prim Imħallef.

Proċedura aktar Biżantina minn din, meta si tratta ta’ investigazzjonijiet fejn, kif jingħad bl-Ingliż, time is of the essence,  diffiċilment hija konċepibbli. Din il-proċedura, kif diġa` osservajt, prattikament iġġib fix-xejn id-dritt taċ-ċittadin li jadixxi direttament lill-Maġistrat ta’ l-Għassa biex dan jippreċipita inkjesta dwar l-in genere. Mhux hekk biss, imma s-subartikolu (4Ċ) jirrikjedi li l-Maġistrat li jikkonduċi tali inkjesta jingħażel bil-polza minn fost il-Maġistrati kollha. Ebda spazju ma tħalla għal case management: l-inkjesta tista’, per eżempju, tmiss bil-polza lil Maġistrat li hu mgħobbi bix-xogħol u dan ikollu jew jieqaf minn xogħol ieħor jew jibqa’ għaddej biex jagħmel inkjesta possibilment nofs leħja.

 Għalhekk nerġa’ nappella biex l-emendi u r-riperkussjonijiet ta’ kull emenda jiġu studjati sew biex ideat tajbin ma jisfawx aktar ta’ inċamp lill-amministrazzjoni tal-ġustizzja milli ta’ għajnuna għaliha.  Huwa vitali li l-emendi fil-liġijiet ma jinfatmux mir-realtajiet tas-sitwazzjoni, inklużi l-limitazzjonijiet ta’ riżorsi umani, li fiha l-avukati u l-Imħallfin iridu jaħdmu.

 Sur President tal-Kamra, inti semmejt, u ġustament, il-kwistjoni ta’ l-uniformita` fit-tmexxija tal-kawżi ċivili fil-prim’ istanza. Sfortunatament ix-xogħol li kien awspikat li jitlesta fis-sessjoni li għaddiet dwar ir-rules of court f’dan ir-rigward għadu ma tlestix, għalkemm nista’ nassigura li sar progress konsiderevoli. Fil-fatt ġara li meta s-Segretarju Parlamentari u jien rajna d-diversi rules of court kif ukoll id-diversi regolamenti taħt il-Kapitolu 12 maħruġa direttament mill-Ministru tal-Ġustizzja, u li xi wħud minnhom jirrikjedu tibdiliet anke minħabba emendi li saru fil-liġi prinċipali, deherilna li jkun aħjar li dawn jiġu riveduti kollha u li jkun hemm konsolidament tagħhom f’dokument wieħed. Fil-fatt tqabbad avukat ta’ esperjenza biex ihejji x-xogħol preliminari ta’ konsolidament, u nista’ nassigurak, Sur President, li għal dak li jirrigwarda r-rules of court u kif dejjem għamilt, dawn ma jiġux proposti quddiem il-Bord li Jagħmel ir-Regoli qabel ma jkunu ġew diskussi fid-dettall kemm mal-Kamra ta’ l-Avukati kif ukoll mal-bank tal-Ġudikatura.

 Sur President, sinjuri: ix-xogħol tal-Qorti ma hux faċli, la għall-ġudikant u lanqas għall-avukat li jrid jikkonduċi l-litigazzjoni u jipprova jistrada u jikkonvinċi lill-qorti favur it-teżi tiegħu, u maż-żmien qed isir aktar diffiċli b’liġijiet ġodda, inklużi dawk ta’ l-Unjoni Ewropea, li jirrikjedu studju u speċjalizzazzjoni. Għalkemm wieħed jista’ forsi jħares b’nostalġija lejn iż-żmien ta’ meta kont student jien, meta allura jekk kont tkun taf sew il-liġi kontenuta f’erbgħa mill-ħames kodiċijiet – għax il-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija dejjem kien meqjus bhala Kodiċi ta’ importanza sekondarja għall-avukat – kont tista’ tintefa’ biex taħdem b’ruħek u b’ġismek ta’ avukat, jiena nemmen ukoll li liġijiet ġodda li jkunu meħtieġa minħabba realtajiet soċjali ġodda jġibu magħhom sfidi li kemm l-avukat u l-prokuratur legali Malti kif ukoll il-ġudikant Malti kapaċi jaffrontaw. F’dan il-kuntest ma nistax ma nsemmix ix-xogħol tal-Judical Studies Committee, immexxi mill-Imħallef Joseph David Camilleri u bil-għajnuna tal-Maġistrat Silvio Meli, li kompla bl-isforzi tiegħu biex jistabilixxi programmi sodi ta’ taħriġ u aġġornament għall-membri tal-Ġudikatura kif ukoll li jistabilixxi kuntatti ma’ barra minn Malta bil-għan li membri tal-Ġudikatura jkunu jistgħu jattendu seminarji u konferenzi dwar suġġetti konnessi intimament max-xogħol tagħhom.

 Jiena konvint li jekk, bħalma ppruvajna dejjem nagħmlu sa issa, ikun hemm djalogu sinċier u korrett bejn il-partijiet kollha interessati – l-avukati u l-prokuraturi legali, il-Ġudikatura u l-Ministeru responsabbli mill-Ġustizzja – u li kull parti tipprova tifhem aħjar lill-oħra,  għandna naslu biex, bil-għajnuna t’Alla, inkomplu nagħmlu ħaqq skond is-sewwa – kif jingħad fuq l-emblema tal-Ġudikatura, iustum iudicium iudicate – filwaqt li nkomplu nfittxu sistemi u metodi dejjem aktar effiċjenti ta’ kif dan nagħmluh.

Share this Press Release Icon socials Icon socials Icon socials Icon socials

Other Press Releases:

PRESS RELEASE BY THE MINISTRY FOR THE ECONOMY, TECHNOLOGY AND STRATEGIC PROJECTS  More than 20 digital gaming and esports companies showcase Malta’s Industry Growth at PLAYCON 2026

PR261958EN

PRESS RELEASE BY THE MINISTRY FOR THE ECONOMY, TECHNOLOGY AND STRATEGIC PRO...

STQARRIJA MILL-MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, IT-TEKNOLOĠIJA U PROĠETTI STRATEĠIĊI  L-istrateġija tal-2019 qed tħalli l-frott: aktar minn 20 kumpanija tal-logħob diġitali u l-esports irrappreżentati waqt il-ftuħ ta’ PLAYCON 2026

PR261958

STQARRIJA MILL-MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, IT-TEKNOLOĠIJA U PROĠETTI STRATEĠ...

More Press Releases Right arrow