DISKORS TA’ L-ONOR. ANTON TABONE, SPEAKER TAL-KAMRA TAR-RAPPREŻENTANTI FL-OKKAŻJONI TAĊ-ĊERIMONJA TAS-“SETTE GIUGNO” – MISRAĦ SAN ĠORĠ, VALLETTA
It-tifkira tal-ġrajjiet tas-Sette Giugno issir ta’ kull sena biex il-Parlament Malti jfakkar lin-Nazzjon mhux biss l-għeruq tiegħu, iżda wkoll dak kollu li seħħ biex illum għandna u qed ingawdu d-demokrazija parlamentari f'pajjiżna. Il-wirt prezzjuż li ħallewlna missirijietna nibqgħu ngħożżuh u nkattruh għaliex il-preżent u l-futur tagħna jistrieħ preċiżament fuq valuri li ġew siġillati bid-demm tal-vittmi tas-Sette Giugno tas-sena 1919.
L-istorja tal-Parlament fil-fatt ma tmurx lura biss sal-ġrajjiet li qegħdin infakkru llum. Jekk wieħed irid jgħarbel l-istorja twila ta’ l-iżvilupp politiku ta' pajjiżna, bilfors irid jitfa’ ħarstu mijiet ta’ snin lura. Infatti, sa mill-Medjuevu tardiv, Malta u Għawdex gawdew minn gvernijiet muniċipali tagħhom li, għad mhux dejjem eletti b’mod rappreżentattiv, kellhom il-poter li jmexxu l-affarijiet interni tal-gżejjer tagħna.
Din il-forma ta' gvern muniċipali damet tiġi pprattikata għal mijiet ta' snin. Matul dan iż-żmien kollu ma setax jonqos illi l-poplu tagħna jakkwista esperjenza ta' tmexxija taħt ħakmiet differenti, inkluzi dik tal-Kavallieri u l-ewwel snin ta' l-Ingliżi, sakemm dan it-tip ta' tmexxija safa abolit fis-sena 1818.
Infatti, wara l-miġja ta' l-Ingliżi, l-iżvilupp kostituzzjonali tagħna mar lura sewwa allavolja kienu żminijiet fl-Ewropa fejn kienet tinstema’ għajta qawwija għal-libertà. Ried ikun imbagħad it-tqanqil tas-Sette Giugno li ġiegħel lill-Gvern Ingliż jagħtina l-ewwel kostituzzjoni ta' self government li tat lil Malta forma ta' gvern responsabbli.
Il-moviment għall-ħelsien politiku li nistgħu ngħidu li beda fis-snin tletinijiet meta ntalbet id-Dominion Status, u rabba’ l-momentum wara l-gwerra, kien imbagħad determinanti fil-ġlieda għall-indipendenza tal-pajjiż.
Naturalment waqt dawn is-snin kollha, il-Parlament Malti, li taħt forma jew oħra għandu 'l fuq minn tmenin sena, baqa’ jirrifletti l-aspirazzjonijiet u x-xewqat tal-poplu. Dak li nirriferu għalih bħala l-Parlament tagħna, fil-verità kellu l-bidu tiegħu bħala Parlament sovran meta daħlet fis-seħħ il-Kostituzzjoni ta’ l-Indipendenza.
Effettivament bdejna ngħoddu l-leġislaturi parlamentari minn dak iż-żmien biex wasalna sal-leġislatura kurrenti; l-għaxar waħda.
L-istorja parlamentari tagħna hija waħda tassew interessanti, mera ta' kif il-poplu kien immexxi, għatxan għal-libertà, jaqdef biex jikseb il-ħelsien politiku tiegħu. Ħafna drabi jaqdef kontra l-kurrent, iżda dejjem koerenti ma’ l-aspirazzjonijiet tiegħu.
Kif kont semmejt drabi oħra f’okkażjonijiet bħal tal-lum, ix-xewqa ġenerali u l-ħtieġa li tinkiteb l-istorja tal-Parlament Malti, ilha tinħass u llum għandi l-pjaċir u s-sodisfazzjon inħabbar il-pubblikazzjoni ta’ ktieb fuq is-suġġett. L-awtur huwa l-Professur Godfrey A Pirotta. Irrid ngħid li l-pubblikazzjoni kellha wkoll il-koperazzjoni tad-Dipartiment ta’ l-Informazzjoni. Din il-pubblikazzjoni turina kif matul iż-żmien, Maltin veri ta’ kull twemmin politiku stinkaw kemm felħu biex pajjiżna jikseb il-ħelsien politiku tiegħu u fl-istess waqt ikattru l-ġid ekonomiku u soċjali għall-poplu tagħna. Għaldaqstant, inħossu d-dmir tieghi li f’din l-okkażjoni nsellmilhom u nagħtihom ġieħ f’isem il-poplu kollu.
Ippermettuli hawnnagħmel osservazzjoni fuq livell personali. B'umiltà nistqarr il-privileġġ u l-unur nagħlaq erbgħin sena nservi l-poplu u l-pajjiżi fil-Parlament tagħna. Matul dawn is-snin kollha, kont xhud ta’ żviluppi kbar li seħħew f’pajjiżna. Tul dan iż-żmien, Malta kellha sitt prim ministri u l-Gvern tbiddel minn naħa għall-oħra diversi drabi. Mill-1966 kien hemm għaxar Speakers. Saħansitra anke l-istess post fejn jiltaqa’ l-Parlament tbiddel. Fl-esperjenza twila tiegħi nistqarr li l-Parlament tagħna bid-diffikultajiet u l-limitazzjonijiet kollha li jiltaqa’ magħhom dejjem qeda lill-pajjiż mill-aħjar li seta'.
Għalhekk nixtieq nieħu din l-opportunità biex insellem u nirringrazzja lill-membri ta’ l-istaff tal-Parlament, tal-lum u tal-bieraħ, għad-determinazzjoni u dedikazzjoni tagħhom li dejjem urew fil-qadi ta’ dmirijiethom.
Iżda issa b’mod konkret u realistiku, ejja nħarsu lejn il-futur immedjat.Hija ħaġa ċerta li l-Parlament għandu bżonn urġenti li jiġġedded u fejn hemm bżonn, ibiddel biex jilqa’ għall-isfidi li jinsabu quddiemu. Il-Parlament Malti jeħtieġ li jkollu aktar viżibilità kemm lokalment kif ukoll internazzjonalment. Jinħass għalhekk il-bżonn li lkoll kemm aħna nuru determinazzjoni u ħeġġa fix-xogħol tiegħu.
Ilkoll kemm aħna għandna rwol mill-aktar importanti biex inressqu l-Parlament aktar viċin il-poplu. Mhux biżżejjed li d-dibattiti jistgħu jiġu segwiti minn fuq ir-radju jew permezz ta’ l-internet. Hemm il-bżonn li jkun hemm aktar kuntatt dirett mal-poplu, mas-soċjetà ċivili u ma’ dawk l-organizzazzjonijiet li jistgħu jgħinu fit-teħid ta’ deċizjonijiet li jagħmlu ġid lis-soċjetà Maltija. Il-Kumitati tal-Parlament ukoll jistgħu jservu biex dan il-għan jintlaħaq.
Hawnhekk irrid infakkar li kont ipproponejt li l-awtonomija tal-Parlament għandha sseħħ. Daqs sena ilu għaddejt liż-żewġ naħat tal-Kamra rapport imħejji mill-Management Efficiency Unit ta’ l-Uffiċċju tal-Prim Ministru fuq is-suġġett. Għadni qed nistenna r-reazzjoni formali u uffiċjali taż-żewġ naħat, kif ukoll ir-reazzjoni fuq ir-rapport dwar ir-reviżjoni ta’ l-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra.
Ngħid dan għaliex nemmen li l-Parlamentari tagħna għandhom bżonn ta' faċilitajiet u servizzi superjuri biex ikunu jistgħu jaqdu dmirijiethom b'ħeffa u b'effiċjenza. Mhux biss biex ikollhom spazju fiżiku minn fejn iservu aħjar lill-kostitwenti tagħhom, iżda iżjed importanti li jkollhom ħin addizzjonali biex jippreparaw ruħhom fil-qadi tad-doveri ta’ kull wieħed u waħda minnhom.
M’iniex se nerġa’ nidħol fl-argument jekk il-Parlamentari tagħna għandhomx ikunu kompletament dedikati għax-xogħol ta’ l-Istituzzjoni. Diġà esprimejt l-opinjoni fuq hekk u llum nista’ biss insostni dik l-opinjoni b’saħħa akbar. Iżda ċertament, bil-volum ta’ xogħol dejjem jiżdied, żgur li l-Parlamentari tagħna għandhom il-ħtieġa ta’ aktar ħin għad-dispożizzjoni tagħhom biex iwettqu sew u b’mod sħiħ il-mandat tagħhom. U għalhekk hawnhekk nixtieq nirringrazzja lill-Membri Parlamentari kollha tax-xoghol fejjiedi li jagħmlu, fuq livell lokali u dak internazzjonali, li għandu jkollu r-rispett u l-istima ta’ kulħadd.
Inżid ngħid li madankollu, f’dawn l-aħħar snin sar ħafna progress u lkoll nistgħu ngħidu li t-twaqqif tal-Kumitati Permanenti għen mhux ftit biex ix-xogħol tal-Kamra jitqassam aħjar. Kultant pero' jinħass in-nuqqas ta' koperazzjoni u kollaborazzjoni bil-konsegwenza li dak ir-ritmu ta' xogħol li jkun intlaħaq jiġi affettwat u jieħu ż-żmien biex jerġa’ jirpilja. Għalhekk nerġa’ nagħmel appell minn qalbi lill-Membri kollha biex iżommu quddiem għajnejhom il-bżonn kontinwu ta' tolleranza, rispett reċiproku u rispett lejn l-Istituzzjoni waqt li jkunu qegħdin jaqdu d-doveri tagħhom kif jixraq.
Illum, kif diġà ntqal, il-Parlament tagħna huwa wieħed sovran. Ir-rwol tiegħu qiegħed iwettqu f'realtajiet ġodda li pajjiżna qed jesperjenza. Minbarra l-esiġenzi legislattivi tiegħu, il-Parlament qed jiżviluppa u jmexxi funzjoni diplomatika. Relazzjonijiet ma’ pajjiżi oħra, fl-Ewropa u lil hinn, qed jiġu żviluppati mhux biss f'qafas inter-governamentali, iżda anke fid-dimensjoni parlamentari.
Il-preżenza tal-Parlament Malti f'istituzzjonijiet bħall-Kunsill ta' l-Ewropa, il-Parlament Ewropew, l-Unjoni Inter-Parlamentari, l-Assemblea Parlamentari Ewro-Mediterranja, l-Organizzazzjoni tas-Sigurtà u l-Koperazzjoni fl-Ewropau l-Assoċjazzjoni Parlamentari tal-Commonwealth kif ukoll f’laqgħat oħra ta’ natura bilaterali u l-parteċipazzjoni tal-parlamentari Maltin li jmorru josservaw proċessi elettorali f’pajjiżi barranin, jirrikjedi l-parteċipazzjoni regolari u professjonali tal-Membri Parlamentari tagħna.
Biex dan iseħħ bl-aktar mod effettiv fid-diversi fora parlamentari li nipparteċipaw fihom, fejn it-temi jkunu varji u ħafna drabi sensittivi u kumplessi, hemm bżonn li nikkunsidraw b’mod serju x’tip ta’ back-up il-Membri Parlamentari tagħna jista’ jkollhom. Napprezza li eżerċizzju bħal dan jirrikjedi aktar finanzjament, imma rridu nirrealizzaw li l-Parlament Malti bil-limitazzjonijiet kollha, illum huwa obbligat li jaqdi l-istess doveri ta’ kull Parlament ieħor fl-Unjoni Ewropea. Ma nistgħux nibqgħu naħdmu bl-għodda ta’ l-imgħoddi.
Irrid nirrimarka li l-Parlament tagħna jżomm u jorganizza laqgħat f’Malta wkoll. Infatti, għadu kif organizza b’suċċess is-37 Konferenza tal-Gżejjer Brittaniċi u dawk tar-reġjun tal-Mediterran fi ħdan l-Assoċjazzjoni Parlamentari tal-Commonwealth. F’Novembru li ġej, il-Parlament Malti se jorganizza wkoll il-laqgħa ta’ l-Assemblea Parlamentari ta’ l-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa li se tinkludi wkoll ir-raba’ Forum fuq il-Mediterran. Il-Parlament Malti qed jagħti wkoll importanza kbira lill-Mediterran u irrid ngħid illi, bil-perseveranza u insistenza kontinwa tad-delegazzjoni Maltija fi ħdan l-Unjoni Inter-Parlamentari, huwa mistenni illi s-sessjoni inawgurali ta’ l-Assemblea Parlamentari tal-Mediterran tiltaqa’ fil-Ġordan f’Settembru li ġej.
Il-Kumitat Permanenti ta' l-Affarijiet Barranin u Ewropej huwa attiv ħafna, bħal ma huma l-Kumitati l-oħra. Il-kunċett li l-Parlament jiffunzjona biss biex jgħaddi l-liġijiet u xejn iktar, huwa kunċett pjuttost superat. Anke fl-isfera leġislattiva, li naturalment tibqa’ r-rwol prinċipali tiegħu, il-Parlament tagħna għandu r-responsabilità u d-dover li jgħarbel il-proposti ta’ liġijiet li joriġinaw minn Brussell. U dan kollu jrid jagħmlu bl-ikbar reqqa u effiċjenza u fil-ħin dovut, minkejja l-limitazzjonijiet infrastrutturali tiegħu kemm fiżiċi u kemm f'dawk li huma riżorsi umani. Fi ftit kliem, irid jiffunzjona ta' Parlament Nazzjonali u jilħaq u jlaħħaq ma’ Parlamenti Nazzjonali oħra ferm ikbar minnu, mhux biss fin-numru ta' Deputati, imma wkoll f'sostenn ta' servizzi neċessarji u indispensabbli.
Huwa f’dan il-kuntest li nisħaq li l-istruttura amministrattiva tal-Parlament tiġi aġġornata għaż-żminijiet tal-lum u ta’ għada. Irridu nimmodernizzaw biex insaħħu l-effiċjenza u l-produttività. Fil-fehma tiegħi aktar ma ndumu biex inwettqu l-miżuri meħtieġa, miżuri li Parlamenti oħrajn ilhom li wettqu s-snin, aktar se nkomplu nsibuha tqila li nlaħħqu b’mod effettiv ma’ l-impenji li dejjem qed jikbru u jiżdiedu. L-impenji tal-Membri Parlamentari mhux biss żdiedu imma saru aktar intensi u speċjalizzati. Għalhekk il-ħtieġa li jkollhom servizzi ta’ aċċess għal aktar riċerka f’oqsma differenti.
Wieħed forsi jistaqsi: Imma dan kollu x'għandu x'jaqsam mas-Sette Giugno? Verament it-tifkira memorabbli ta' dan l-avveniment glorjuż fl-istorja ta' pajjiżna hija fiha nnifisha okkażjoni biex nibqgħu nfakkru s-sagrifiċċju estrem ta' erbgħa minn ħutna fis-sena 1919. Din tibqa’ ħolqa importanti fl-iżvilupp politiku u kostituzzjonali tal-pajjiż tagħna. Hija okkażjoni fejn l-Istat Malti indika dan il-jum bħala festa nazzjonali fejn jispikka fiha l-profil parlamentari. Għalhekk hija okkażjoni li tridna niffukaw l-iżjed fuq il-Parlament Malti, insemmgħu l-kisbiet tiegħu u nesprimu l-aspirazzjonijiet tiegħu. U dan ma jnaqqas xejn mill-ġieħ li tistħoqqilha l-festa nazzjonali tas-Sette Giugno.
Iżda ma nistgħux nistrieħu biss fuq il-kisbiet li għamilna. Is-sostenibilita’ ta’ dak li wettqet Malta fil-kamp politiku u kostituzzjonali teħtieġ li nimxu maż-żmenijiet u nissuktaw fil-mixja tagħna. Jekk nieqfu, inkunu fil-periklu li niffossillizzaw jew li nintefgħu lura.
L-għaqal kbir li wrew missirijietna hemm bżonn li nimitawh. Jekk dan kollu jgħodd fil-kamp politiku, kemm iktar għandu jgħodd fil-qasam parlamentari li huwa s-sors ewlieni tal-leġislazzjoni ta' pajjiżna. Għaldaqstant nagħmel appell sinċier biex inwarrbu d-differenzi żejda ta' bejnietna biex inkunu nistgħu ningħaqdu fl-aspirazzjonijiet nazzjonali fl-interess suprem tal-Maltin u l-Għawdxin kollha.
Stqarrijiet Oħra:
PR261958EN
PRESS RELEASE BY THE MINISTRY FOR THE ECONOMY, TECHNOLOGY AND STRATEGIC PRO...
PR261958