Left arrow Go Back

DISKORS MILL-ONOR DOLORES CRISTINA, MINISTRU GĦALL-FAMILJA U SOLIDARJETA’ SOĊJALI, WAQT SEMINAR ORGANIZZAT MINN ‘DAR GUZEPPA DEBONO’ GĦAWDEX U KUMMISSJONI DJOCESANA ŻGĦAŻAGĦ MALTA “IS-SESSWALITA’ U L-BIDU TAL-ĦAJJA TAL-BNIEDEM” – PACEVILLE - 12 TA’ FRAR 2

PR0208
Date Icon 12/02/2005

Din is-sena qegħdin niċċelebraw għat-tieni darba Jum il-Ħajja f’Malta. Hija drawwa sabiħa li l-ħbieb tagħna l-Għawdxin ilhom ifakkruha sa minn meta, 18-il sena ilu, infetħet Dar Ġużeppa Debono li hija mmexxija minn Maria Attard. Dan il-jum jagħtina l-okkażjoni li niċċelebraw il-ħajja fis-sens wiesgħa tagħha - mill-bidu nett fil-ġuf ta’ l-omm, matul it-tfulija, iż-żgħożija u l-kumplament tal-ħajja.  

Dan is-seminar qiegħed jindirizza l-bidu tal-ħajja u r-rabta mas-sesswalita’ tal-bniedem.  

Tajjeb li forsi wieħed jagħmel differenza bejn is-sess u s-sesswalita’.  Is-sess nitwieldu bih: tifel jew tifla.  Matul it-tfulija, is-sesswalita’ ta’ l-individwu hija espressa skond il-kultura li jitrabba fiha.  Hekk, per eżempju fil-kultura tagħna, tifel aktarx iżomm xagħru qasir, jilbes qalziet u jilgħab il-futbol.  Tifla, aktarx iżżomm xagħarha twil, tilbes dublett u forsi titghallem il-ballet.  B’dawn il-modi ta’ ilbies, logħob, imġiba, is-soċjeta’ tagħna bħal titfa timbru fuq l-individwu biex jingħaraf skond is-sess tiegħu.  Iż-żmien tat-tfulija fi ħdan il-kultura tal-pajjiż huwa preparament għar-rwol kumplemantari, li l-ġuvni u x-xebba jridu jwettqu matul l-adolexxenza u aktar tard bħala raġel u mara.  

Matul l-adolexxenza l-linja ta’ firda bejn is-sessi ma tibqax daqshekk ċara f’dik li hija moda ta’ xagħar, ilbies u stil ta’ ħajja.  Iżda d-differenzi fiżiċi u psikoloġiċi huma aktar evidenti u jibdew joqorbu aktar lejn dawk ta’ l-adulti.  Aktar ma l-individwu joqrob lejn id-dinja ta’ l-adult, jibdew jitilgħu fil-wiċċ preokkupazzjonijiet dwar l-istudju u d-dinja tax-xogħol, dwar sa fejn għandhom iwasslu r-relazzjonjiet ta’ bejniethom u tħassib dwar il-kapacita’ u l-potenzjal tat-tnissil ta’ l-ulied. Meta mqabbla ma’ ftit ta’ snin ilu, illum nistgħu ngħidu li ż-żgħorija u ż-żgħożija twalu ħafna.  Il-maġġoranza taż-żgħażagħ idumu sa 20 jew 24 sena qabel jaħsbu għal responsabbiltajiet ta’ familja.  Din l-estenzjoni taż-żgħożija tista’ sservi biex issaħħaħ il-maturita’ li biha persuna tidħol għall-piżijiet ġodda, iżda tista’ sservi ukoll ta’ xkil u frustrazzjoni, speċjalment fejn jidħlu relazzjonijiet bejn is-sessi.  

Illum huwa fatt magħruf li t-tqala qabel iż-żwieġ, speċjalment fost adolexxenti qegħda tiżdied.  Qed jiżdiedu wkoll s-separazzjonijiet bejn koppji żgħażagħ.  Dawn il-fatturi jġiegħlu wieħed jitħasseb dwar id-dinjita’ xierqa li għanda tkun marbuta mas-sesswalita’ taż-żgħażagħ.    

Dan qed iseħħ minkejja li f’Malta żviluppajna edukazzjoni liberali f’dan il-qasam.  Fil-fatt, fl-iskejjel tagħna, is-sess u s-sesswalita’ m’għadhomx jitqiesu bħala “taboo” iżda jifformaw parti integrali minn suġġetti varji bħal Bijoloġija, Studji Socjali, Personal Social Development u Studji Reliġjużi.   

Fil-kultura Maltija, anke f’korsijiet ta’ preparament għaż-żwieġ immexxija minn għaqdiet fi ħdan il-knisja, jiġu mgħallma u diskussi metodi dwar it-tnissil.  Fid-dinja tal-lum, bl-avvanzi kbar li ta’ kuljum jiġu mħabbra fid-dinja tax-xjenza, is-sesswalita’ jew orjentament sesswali, kif ukoll is-sess marbut mat-tnissil tal-ħajja, qed jieħdu xejriet li żgur qatt ħadd ma kien jipprevedi sa 20 sena ilu.  Il-pass mgħaġġel ta’ dawn l-iskoperti, li minnhom infushom jistgħu jaffetwaw mhux biss l-aspett fiżiku tat-tnissil tal-ħajja, iżda ukoll jiftħu orizzonti ġodda ta’ kif nifhmu u napprezzaw id-dinjita’ tal-bniedem, qed joħolqu sfidi ġodda għal min imexxi l-pajjiż.   

Qed jinħolqu sitwazzjonijiet ta’ possibiltajiet li mhux faċli li taqta’ linja dritta dwarhom. Fil-perspettiva ta’ dan kollu, ħafna jistgħu jħossuhom mħawwdin.  U meta l-bniedem jħossu mħawwad naħseb li tajjeb li jieħdu bħala gwida uħud mill-prinċipji li dejjem mexxewh matul is-sekli, dawk l-valuri li bihom issawret is-soċjeta’ tagħna.   

L-ewwel prinċipju huwa li kull ħajja mnissla jixirqilha r-rispett u d-dinjita’ ta’ bniedem  sa mill-bidu tagħha.  Dan għandu jgħodd kemm għall-mod li bih il-ħajja tiġi mnissla kif ukoll għall-mod kif din il-ħajja tiġi ndokrata sakemm titwieled.  Għalhekk il-mara tfittex li ssostni lilha nfisha fiżikament billi tiekol sew, billi tevita sustanzi li jistgħu ikunu ta’ ħsara, billi tuża l-faċilitajiet mediċi ħalli twassal lit-tarbija għat-twelid bl-aqwa mod possibli. Ir-raġel iħoss l-obbigu li jappoġġa lill-mara u li jgħożż u jirrispetta l-ħajja li tinsab f’ġufha.  

It-tieni prinċipju huwa li t-tnissil tal-ħajja tal-bniedem għandu jsir f’għaqda ta’ mħabba bejn raġel u mara miżżewġin.  Dan huwa l-aktar mod preferut kif is-soċjeta’ tiżgura trobbija ta’ ċittadini sani.   Il-Gvern jipprovdi għajnuna f’dan il-qasam sabiex il-familja jkollha kemm jista’ jkun sapport. Hemm, per eżempju, l-Agenzija Appogg li toffri għajnuna lil min għandu diffikulta’ fit-tqala u tmexxi programmi, bħal Ulied Darna, li joffru sapport lill-ġenituri sabiex irabbu lill-uliedhom aħjar. Hemm ukoll servizzi ta’ terapija għall-familja u servizzi oħra biex jgħinu l-familja tipprevjeni jew tilqa’ għal żminijiet ta’ diffikulta’. L-Agenzjija sedqa għandha wkoll programmi edukattivi li għandhom iservu bħala mezz ta’ prevenzjoni ta’ problemi li niltaqgħu magħhom f’dawn iż-żminijiet.   

Isiru sforzi speċjali biex il-familja tibqa’ l-benniena ta’ l-ulied, anke fost d-diffikultajiet. Għalhekk nippruvaw kemm jista’ jkun nevitaw li t-tfal jittrabbew fl-istituzzjonijiet. L-Agenjiza Appoġġ għandha program ta’ fostering fejn t-tfal jitilgħu f’ambjent ta’ familja sakemm ikunu jistgħu jerġgħu jingħaqdu mal-ġenituri tagħhom. Hawnhekk nixtieq nirringrazzja lill-foster carers tal-ġid li jagħmlu mat-tfal u mas-soċjeta’ in ġenerali.        

It-tielet prinċipju huwa li kull persuna mwielda tingħata l-imħabba, l-attenzjoni, il-kura, u l-edukazzjoni li huma meħtieġa biex tgħix, tikber, u tiżviluppa t-talenti tagħħa u tagħmel parti sħiħa mis-socjeta’ fejn tgħix.    Dan il-prinċipju jħares aktar ‘il bogħod mill-ġuf u mit-twelid.  Dan huwa l-obbligu mhux biss tal-familja, iżda huwa dmir tas-socjeta’ in generali.  Biex jitwettaq dan il-prinċipju kulħadd irid jerfa’ r-responsabbilta’ skond ir-rwol li għandu.  Hekk il-Gvern jgħin permezz ta’ leġiżlazzjoni u servizzi, l-qrati permezz ta’ l-infurzar tal-liġi, Il-ġenituri u l-familja estiża bħala dawk li jħarsu lit-tfal, l-għalliema bħala edukaturi,u l-ġirien bħala sosten pożittiv tal-familji u ta’ l-ambjent soċjali.  

Hawn Malta, ftit għandna diverġenzi dwar is-sesswalita’, l-imġiba sesswali, it-tnissil tal-ħajja, il-valuri fi fihom għandhom jittrabbew it-tfal fi ħdan il-familja, u l-importanza tad-dinjita’ li għandha tingħata lill-bniedem sa mill-konċepiment. Madanakollu, filwaqt li nħoss li kull soċjeta’ għandha f’għeruqha t-twemmin fondamentali tagħha u li dawn il-prinċipji għandhom jiggwidawna, naħseb li għandna nżommu ruħna miftuħin għal żviluppi ġodda filwaqt li nirrispettaw opinjonijiet diversi minn tagħna.  

Share this Press Release Icon socials Icon socials Icon socials Icon socials

Other Press Releases:

STQARRIJA MILL-UFFIĊĊJU TAD-DEPUTAT PRIM MINISTRU U MINISTERU GĦAS-SAĦĦA  Ċertifikazzjoni internazzjonali tal-ogħla livell għad-dipartiment tar-radjoterapija fiċ-Ċentru tal-Onkoloġija Sir Anthony Mamo

PR261947

STQARRIJA MILL-UFFIĊĊJU TAD-DEPUTAT PRIM MINISTRU U MINISTERU GĦAS-SAĦĦA Ċ...

STQARRIJA MILL-MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U L-ISPORT  Aktar minn 1,800 student jiggradwaw mill-Università ta’ Malta

PR261946

STQARRIJA MILL-MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U L-ISPORT Aktar minn 1,800 stu...

More Press Releases Right arrow