INDIRIZZ MILL-ECCELLENZA TIEGHU DOTTOR EDWARD FENECH ADAMI, PRESIDENT TA' MALTA - IL-PALAZZ, VALLETTA - IL-HADD, 4 TA' APRIL 2004
PR463
04/04/2004
| INDIRIZZ MILL-ECCELLENZA TIEGHU DOTTOR EDWARD FENECH ADAMI, PRESIDENT | TA' MALTA - IL-PALAZZ, VALLETTA - IL-HADD, 4 TA' APRIL 2004 |
| Mhux l-ewwel darba li kelli okkazjoni fil-pubbliku nlissen il-kliem | "Kburi li jien Malti". Illum din id-dikjarazzjoni li rripetejt tant drabi ghadni kif tajtha forma solenni hawn quddiemkom meta hlift quddiemkom u quddiem Alla "li naqdi fedelment il-kariga ta' President ta' Malta u li, skond l-ahjar hila tieghi nikkonserva, inhares u niddefendi l-Kostituzzjoni ta' Malta". |
| Hlift li hekk naghmel ghaliex nemmen li, kif inkantaw fl-Innu Malti, | Alla jaghti dehen lil min ikollu awtorità f'pajjizna. |
| Ghal erba' darbiet gejt imsejjah minn erba' Presidenti ta' Malta biex | nahlef li naqdi dmiri bhala Prim Ministru ta' pajjizi, minghajr biza' jew favur. Inhoss li nista' nistqarr li tul iz-zmien li zammejt dak l-inkarigu mxejt b'mod li fhimt kien l-ahjar fic-cirkustanzi, u c-cirkustanzi kienu dawk ta' bidliet kbar f'Malta u fid-dinja. |
| Illum fir-raba' jum tar-raba' xahar tar-raba' sena tat-tielet | millennju ta' l-era Kristjana gejt imsejjah b'mod demokratiku mill-Kamra tad-Deputati biex ghall-hames snin li gejjin, jekk Alla jrid, naqdi d-dmirijiet ta' President ta' Malta. Ghal din il-hames sejha nwiegeb b'umiltà profonda: "Hawn jien, lest li nservi". |
| Zminijiet ta' bidla: Ghalaqt sebghin sena u nista' nhares lura u | nipprova nara kif qrajt is-sinjali taz-zminijiet. L-ewwel tifkiriet huma tat-tragedji tat-tieni gwerra mondjali. Tifel ta' sitt snin, niftakar l-ewwel air-raid ftit qabel is-sebgha ta' filghodu nhar il-11 ta' Gunju elf disa' mija u erbghin (1940). Immarkati fil-memorji l-iljieli fix-xelters. Niftakar il-migja tal-President Roosevelt u l-Prim Ministru Winston Churchill f'Malta fi triqthom lejn Yalta - memorja li giet imgedda meta f'Dicembru ta' l-elf disa' mija disgha u tmenin (1989) ilqajna lil President Gorbachev u Bush biex qalbu d-decizjonijiet ta' Yalta u fethu era gdida ta' ko-operazzjoni bejn in-Nazzjonijiet. 1 Niftakar iz-zmien meta bhala wiehed f'familja ta' hamest itfal il-hajja kienet hafna aktar iebsa mil-lum u missieri kellu jmur jahlef quddiem ir-Registratur ta' l-Università biex jinheles mill-hlas tal-mizati ghaliex il-finanzi tal-familja ma kinux jifilhu li hija l-kbir u jien nistudjaw l-Università. Illum bil-hidma ta' gvernijiet differenti rnexxilna nassiguraw li t-taghlim ikun tassew accessibbli ghal kulhadd. |
| Niftakar is-snin hamsin fl-Università diskussjoni interminabbli dwar | il-futur Kostituzzjonali ta' Malta f'dak iz-zmien meta l-Imperu Ingliz kien qieghed jisfaxxa biex hadu l-indipendenza taghhom madwar hamsin kolonja. Fis-snin sittin, zmien ta' decizjoni, ta' kuragg ta' determinazzjoni ghal gid futur ta' pajjizna. U hemm sibt ruhi fil-qofol tat-tellieqa politika. Tellieqa dwar kif u min iwassal l-akbar gid - hekk jiena dejjem fhimt it-tellieqa bejn il-partiti politici. |
Id-demokrazija hija l-aqwa akkwist ta' kull pajjiz civili u modern. Jiena kburi b'dan pajjizi li gharaf ihaddem id-demokrazija b'hila anki f'mumenti difficli u llum hadd ma jiddubita mill-kredenzjali demokratici tal-poplu Malti u ta' l-istat Malti. Fl-aktar zminijiet difficli tajt sehmi biex instabu soluzzjonijiet kif jixraq.
| Ghexna bidliet kbar dwar kif tithaddem l-ekonomija biex taghti l-frott | mistenni. Il-pajjizi kollha tista' tghid esperimentaw sistema ta' ekonomija ftit jew wisq kontrollata mill-istat u tista' tghid kollha tghallmu li din ma taghtix ir-rizultati mixtieqa. Dan inhass l-aktar wara l-waqgha tal-hajt ta' Berlin. Jien kelli x-xorti li nkun l-ewwel Kap ta' Gvern li qasam fuq riglejh minn naha ghal ohra ta' Berlin minn fetha fil-hajt. |
| Illum qed nghixu l-akbar bidla fis-sistema ekonomika. Ilkoll | nitkellmu fuq il-fenomenu reali tal-globalizzazzjoni. Malta se tiflah ghal din il-bidla? Ir-risposta hija affermattiva ghal min jemmen fil-Maltin. |
| U nsaqsi llum ukoll, kif saqsejt tant drabi tul il-hajja tieghi | pubblika: min huma l-Maltin? |
| Il-Malti jemmen fil-Providenza. Jemmen f'Alla omnipotenti u | omniprezenti li ma jabbanduna lil hadd ghal rajh. Kelli okkazjoni ftit granet ilu nattendi ghall-"The Benjamin Tonna Lecture" moghti minn gizwita Philip Endean SJ bis-suggett "Karl Rahner: Theologian of Hope and Dialogue". Smajtu b'interess u laqatni hsieb ewlieni tieghu li huwa dan: |
| Karl Rahner, meqjus bhala aktarx l-akbar teologu tas-seklu ghoxrin, | fil-qofol tal-hsieb teologiku tieghu jsostni li kull bniedem, indipendentament minn kull twemmin, ghandu f'hajtu esperjenza personali ta' Alla li huwa omniprezenti. Fr Endean jorbot dan il-hsieb ma' l-esperjenza personali tieghu meta zar l- 2 Ipogew ta' Hal Saflieni. Qalilna fil-lecture li l-abitanti ta' dawn il-gzejjer, millennji qabel it-twelid ta' Kristu bil-fors kellhom l-esperjenza ta' Alla kif imfissra minn Rahner meta haffru dan it-tempju u hekk ukoll nistghu nispjegaw il-misteru tat-tempji megalitici ta' pajjizna. |
| Il-Malti huwa kburi li parti importanti mill-istorja tieghu tinsab | dokumentata fil-Kotba Mqaddsa fejn, fl-Atti ta' l-Appostli, San Luqa jitkellem fuq zewg htigiet: li San Pawl jasal Ruma u li fi triqtu lejn Ruma kien jinhtieg li l-gifen tieghu jahbat ma' gzira li jisimha Malta. |
| L-esperjenza ezistenzjali ta' Alla u t-twemmin nisrani huma l-ghagna | li nhmiet tul il-millennji u sawret il-karattru Malti. |
| Ghalhekk il-Malti jifhem it-tifsira tas-solidarjetà li tibda | fil-qalba tal-familja, tinfirex ghall-girien u tissokta ma' kull min hu fil-bzonn. Hija propju din il-karatteristika li wasslet biex kull Gvern Malti ta' kull kulur politiku dejjem qieghed quddiem nett il-valur tal-politika ta' gustizzja socjali. |
| Il-Malti qatt ma jaqta' qalbu ghax jaf li t-tama hija l-virtù li | taghtik is-sahha li hija tant mehtiga partikolarment fi zmien ta' bidla mghaggla. |
| Qed nghixu fi zmien ta' bidla mghaggla hafna u jiena fraht meta s-sena | l-ohra fit-8 ta' Marzu l-poplu Malti b'mod mill-aktar demokratiku ghazel li jilqa' ghal din il-bidla billi jissieheb fl-Unjoni Ewropea li hija mibnija fuq it-tripied ta' rispett shih lejn id-drittijiet tal-bniedem, hidma ghal paci bejn in-nazzjonijiet u tkattir tal-gid li jitqassam b'gustizzja. Mill-ewwel ta' Mejju mal-bandiera nazzjonali taghna nibdew nuru wkoll dik blu bi tnax-il stilla biex infissru dan l-izvilupp importanti fl-istorja ta' pajjizna. |
| L-Unjoni Ewropea hija realtà li ftit kienu jahsbu li tista' | titwettaq. Kienu nies kbar ta' kultura profondament Kristjana, bhal Robert Schuman, Alcide de Gasperi u Konrad Adenauer li emmnu li din tista' ssir u poggew il-pedamenti taghha fit-trattat ta' Ruma. Nittama li fi ftit gimghat ohra Malta wkoll tkun rapprezentata f'Ruma ghall-iffirmar ta' Trattat Kostituzzjonali ghall-Unjoni Ewropea. |
| F'dan il-kuntest storiku jien ghazilt li naccetta li nservi | lill-poplu Malti bhala President ta' Malta. Nifhem lil min ma qabilx ma' din l-hatra tieghi izda nassigura lil kulhadd li se naghmel hilti kollha biex inkun ta' bilhaqq den ta' din il-kariga. |
| Ghandi mudelli tajba biex nimxi fuqhom. Insellem lil Sir Anthony Mamo, | l-ewwel President ta' Malta, infakkar lil mibkija Anton Buttigieg, Agatha Barbara u Pawlu Xuereb u nirringrazzja lil predecessuri tieghi Censu Tabone, Ugo Mifsud Bonnici u Guido de Marco. 3 Nirringrazzja lilek Prim Ministru li ghogbok tipproponi ismi ghal din il-hatra, kif ukoll lid-deputati kollha li nassigurakom mill-impenn tieghi li nahdem maghkom ilkoll sabiex tisseddaq l-ghaqda fost il-Maltin. |
| Nirringrazzja wkoll lil dawk kollha li tul is-snin hadmu mieghi, | partikolarment dawk li jiffurmaw is-servizz pubbliku, ghall-ghajnuna li tawni fis-snin twal tieghi fil-hajja pubblika. |
| Nirringrazzja lil marti u l-familja tieghi ghall-appogg, aktarx | sieket, taghhom. |
| Fl-ahharnett nixtieq nirringrazzja lil genituri mejtin tieghi u lil | dawk kollha li tul hajti ghenuni biex insawwar il-karattru tieghi mibni, nittama, fuq il-valuri li tawni huma. |
DOI - 04.04.2004
Other Press Releases:
PR261936
STQARRIJA MILL-UFFIĊĊJU TAD-DEPUTAT PRIM MINISTRU U MINISTERU GĦAS-SAĦĦA I...
PR261935en