INDIRIZZ MILL-E.T. IL-PROF. GUIDO DE MARCO, PRESIDENT TA’ MALTA – SALA TAL-GRAN KUNSILL, IL-PALAZZ, VALLETTA – 13 TA’ DICEMBRU 2002
Illum il-poplu Malti qiegħed jiċċelebra l-fondazzjoni tar-Repubblika. Għaxar snin wara li Malta saret Sovrana u Indipendenti, konna wasalna għal pass ieħor importanti fl-Iżvilupp istituzzjonali ta’ Ġensna - Repubblika demokratika, bbażata fuq ix-xogħol u fuq ir-rispett għad-drittijiet u l-libertajiet fundamentali ta’ l-individwu. Għall-ewwel darba fl-evoluzzjoni kostituzzjonali tagħha, Malta kellha kap ta’ stat li huwa bin ‘din l-art ħelwa, l-omm li tatna isimha’.
Huwa importanti li nieqfu ftit u nħarsu lejn l-iżvilupp storiku ta’ pajjiżna: żvilupp storiku fejn ħafna kienu dawk li ħadmu u tħabtu għad-drittijiet ta’ pajjiżna u għall-Indipendenza tagħna, pero’ ma kellhomx ix-xorti li jaraw din id-dinjita’ tal-poplu Malti titwettaq. Huwa għalhekk opportun nagħtu ġieħ lil dawk il-politiċi li fil-milja ta’ l-istorja ta’ pajjiżna u fl-evoluzzjoni storika tiegħu, tefgħu ż-żerriegħa biex aħna stajna naraw il-frott.
Mal-politiċi għandna nsemmu lil min fir-rispett tal-lingwa tagħna saħħaħ l-identita’ Maltija. Irrid insemmi l-kontribut ta’ l-Universita’ ta’ Malta għall-ħajja intellettwali ta’ pajjiżna; l-ħaddiema li drabi b’sagrifiċċji personali u b’riskju għal xogħolhom bnew l-unions tagħhom li llum huma parti ewlenija mis-sħab soċjali.
Bnejna f’Malta soċjeta’ solidali li tirrikonoxxi d-drittijiet ta’ kull Malti u Maltija. Fi sfond ta’ ċivilta’, permezz ta’ liġijiet u l-attwazzjoni tagħhom ikkonsolidajna l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel u f’kontest ta’ soċjeta’ parteċipattiva u inklussiva min hu b’diżabilita’ ma’ baqax emarġinat. Agħmilna mid-dinja tax-xogħol, id-dinjita’ tal-ħaddiem.
Illum ser nonoraw lil dawk li taw il-kontribut tagħhom biex f’pajjiżna tinbena din is-soċjeta’ solidali. Kull sena meta nagħti dawn l-onorifiċenzi nħoss li qiegħed nonqos lejn dawk il-ħafna oħrajn li wkoll taw il-kontribut tagħhom lil artna. Irrid f’dan il-jum naċċertahom li l-President ta’ Malta jixtieq juri l-apprezzament tiegħu lil dawk li mhux imsejħa biex jirċievu onorifiċenzi, għalkemm jistħoqqilhom. Huma bosta fil-volontarjat, fil-mediċina, fil-liġi, fl-amministrazzjoni pubblika, fis-servizz tal-Knisja, fil-ħarsien tat-tradizzjonijiet, fl-iskejjel u fl-Universita’ li qegħdin jagħtu servizz lil ġensna u dawn jixirqilhom kull ġieħ.
Il-poplu Malti riesaq lejn sena ġdida li fiha hu mistenni jieħu deċiżjonijiet li jibqgħu jinħassu għal snin twal, għal ġenerazzjonijiet ta’ Maltin.
Id-djalogu f’pajjiżna huwa mibni fuq il-konfront tal-fehmiet politiċi. Nistqarr li għalkemm xi drabi dan il-konfront jista’ jiġi nterpretat bħala firda, il-partiti politiċi tagħna juru sens ta’ responsabilita’ fil-mod kif iwasslu l-fehmiet kontrastanti tagħhom. Għaliex id-diversita’ fl-opinjonijiet, meta liberament diskussi u onestament nfissra, m’humiex firda iżda djalogu f’demokrazija b’saħħitha.
Fondamentali għal kull demokrazija, pero’, huwa li f’kontest ta’ fehmiet differenti, għandha torbot sovrana r-rieda tal-poplu. Din hija d-demokrazija: id-dibattitu, il-vot, ir-rispett tad-deċiżjoni tal-poplu.
Dawn huma l-ħsibijiet li rrid naqsam magħkom illum f’Jum ir-Repubblika, jum li flimkien mal-festi l-oħra nazzjonali, huwa rabta oħra fl-istorja ta’ pajjiżna. F’dan il-kontest japplikaw ħafna il-kliem li kien qal l-istoriku Franċiż, Ernest Renan, fis-Sorbonne mija u għoxrin sena ilu, meta staqsa, ‘X’inhija nazzjon?’ Hu wieġeb hekk:
‘In-nazzjon hi ruħ, hi prinċipju spiritwali. Żewġ affarijiet, li fil-verita’ huma waħda, jikkostitwixxu din ir-ruħ, dan il-prinċipju spiritwali. Waħda tinsab fil-passat, l-oħra tinsab fil-preżent. Waħda hi l-legat rikk ta’ memorji li lkoll nippossjedu; l-oħra hi l-kunsens li jeżisti llum, ix-xewqa li ngħixu flimkien, il-volonta’ li nkomplu ngħożżu dan il-wirt sħiħ li aħna rċevejna; li ngawdu flimkien il-glorja tal-passat u r-rieda għalenija fil-preżent; ... Wieħed iħobb id-dar li bena, li jkompli jgħaddiha lil ta’ warajh.’
Għaliex l-istorja mhix biss in-nisġa tal-passat iżda r-rabta tal-bieraħ ma’ għada. Din ir-rabta ta’ ġens tagħtina l-fiduċja li nħarsu lejn il-futur b’kuraġġ u fl-għaqda. Biex din id-dar li aħna bnejna b’tant imħabba ngħadduha isbaħ lil uliedna.
Other Press Releases:
PR261931
STQARRIJA MILL-MINISTERU GĦALL-UGWALJANZA U D-DRITTIJIET ĊIVILI Żewġ abbozz...
PR261930en