Left arrow Mur Lura

DISKORS TA’ L-ONOR. AUSTIN GATT, MINISTRU GĦALL-ĠUSTIZZJA U GVERN LOKALI F’EGĦLUQ IL-LAQGĦA TAS-SINDKI - GĦAJNSIELEM, GĦAWDEX – IS-SIBT, 19 TA’ OTTUBRU 2002

PR1455
Date Icon 19/10/2002

Sur President,

Sindki, 

Meta bdejt xogħoli, il-Kunsilli Lokali Maltin kienu xjuħ ta’ ħames snin. Sa dak inhar il-Gvern kien wasal nofs triq fil-programm ta’ devoluzzjoni ta’ l-infrastruttura lokali lejn il-Kunsilli Lokali. Wara r-responsabbiltajiet oriġinali li ngħataw bil-liġi ta’ l-1993, il-Kunsilli Lokali ħadu responsabbiltajiet ġodda f’April ta’ l-1995 u wara f’April ta’ l-1996. Għal sentejn u nofs wara dak inhar il-proċess ta’ devoluzzjoni waqaf. 

L-ewwel inizjattiva li bdejna nimplimentaw f’Ottubru ta’ l-1998 kienet il-proġett biex il-Kunsilli Lokali jieħdu f’idejhom propjetà pubblika li ma kinitx qed tintuża tajjeb biż-żejjed mill-Gvern. Dan ma kienx proġett simboliku. Għall-ewwel darba ġie introdott il-prinċipju li r-responsabbiltà ta’ Kunsilli Lokali m’hux bil-fors għandha tingħata minn fuq u għal kulħadd l-istess. Kunsilli Lokali joħolqu proġetti minn jeddhom b’riżq il-kommunitajiet tagħhom.  

Il-Gvern, permezz ta’ din l-inizjattiva stabbilixxa l-prinċipju fejn propjetà pubblika li m’hix tintuża sew tista’ tkun ta’ ferm aktar fejda jekk tkun f’idejn il-Kunsilliera Lokali. Il-bqija ta’ l-istorja hu dak li ksibtu intom. Minn Marzu ta’ l-1999, ħadtu f’idejkom 42 biċċa propjetà madwar Malta u Għawdex u tlabtu għal 43 oħra li qed jitqiesu bħal-issa mill-Gvern biex jgħaddu f’idejkom. In-numru forsi ma jimpressjonax daqs kemm l-eżempji li rrid insemmi hawn biss bħala wħud mill-ħafna inizjattivi li ħadtu. 

Il-Kunsill Lokali ta’ Ħal Tarxien li bidel id-Dar tal-Kejka minn attrazzjoni ta’ vandaliżmu u telqa għal ċentru ta’ laqgħat taż-żgħażagħ tar-raħal u ċentru edukattiv b’wirja tal-wirt Malti. 

Il-Kunsill Lokali taż-Żurrieq li fetaħ għall-pubbliku l-Mitħna tax-Xarolla u għamilha attrazzjoni għal min irid jaqra din il-paġna mill-istorja ta’ l-irħula tagħna. 

Bħalhom, it-Tunnara tal-Mellieħa, it-Torri tal-Għargħur, ix-xelters tal-Munxar u tal-Birgu. Dawn m’humiex biss xogħolijiet ta’ tindif, restawr u ftuħ għall-pubbliku. Din hi l-enerġija lokali li flok żvogata f’parrokjaliżmu u rivalità tissarraf f’monumenti li jqimu kull ma jagħmilna Maltin. 

Issa din l-istorja qed timmatura wkoll kif mill-anqas tlett Kunsilli Lokali qed jistennew mill-Gvern jistabbilixxi politika biex propjetà pubblika, illum mitluqa, tgħaddi f’idejhom għal proġetti bi sħab mal-privat. Kelli okkażjoni ngħid kif naqbel fil-prinċipju ma’ dawn l-inizjattivi u kif impenjat li nara li d-diffikultajiet burokratiċi li jeżistu negħlbuhom mingħajr dewmien fl-interess ta’ kulħadd. 

It-tieni proġett li dħalna għalih kien id-devoluzzjoni tal-libreriji lokali u reġjonali. Dan ukoll ma kienx biss proġett ta’ trasferiment t’assi. L-aktar effett importanti ta’ din l-inizjattiva kien li 35 librerija f’Malta u Għawdex kibru, f’kotba, xkaffar u spazju għall-qarrejja u, forsi l-aktar importanti, issa qed idumu miftuħa għal aktar siegħat biex jilħqu aktar qarrejja f’aktar ħin. Fil-librerija ta’ Ħaż-Żebbuġ minn self ta’ 7,850 ktieb fl-1998, is-self żdied għal 13,637 ktieb fis-sena 2001 – żieda ta’ 73%. Fil-librerija tan-Naxxar is-self żdied minn 9,257 għal 11,382 – żieda ta’ 23%. Fix-Xewkija, s-self żdied minn 1,333 għal 4,706 – żieda ta’ 53%. 

Hawn ukoll stabbilejna prinċipju. Il-Kunsilli Lokali daħlu fil-ħajja soċjali u edukattiva tal-kommunità u ma baqgħux limitati biss biex jieħdu ħsieb li l-infrastruttura tinżamm miżbugħa u nadifa. Dan kien il-pilastru li fuqu bnejna l-proġett tal-politika elettronika lokali, iżda fuq dan ser ikolli ċans nitkellem aktar il-quddiem.

It-tielet inizjattiva li ħadna waslet fil-lokalitajiet tagħkom fi Frar ta’ l-2002. Dak inhar bdew jaħdmu l-Gwardjani Lokali u t-Tribunali Lokali li daħlu bis-saħħa tal-liġi li għaddiet bil-qbil ta’ kulħadd fl-1995. 

L-ewwel ħaġa li tagħmel id-devoluzzjoni tal-poter ta’ l-infurzar tal-liġi differenti minn kull poter ieħor li ħadtu f’idejkom, hi li dan hu poter li jaf, potenzjalment, ma jagħmilkomx popolari. Minkejja dan, f’xi bliet u rħula Maltin, irnexxielna nnaqqsu s-sens ta’ kaos li aktar milli joffendi s-sensibilità ta’ min iħobb l-ordni, huma ta’ periklu għall-maġġoranza tal-Maltin li f’ħajjithom iħallu l-ħaddieħor bi kwietu. 

Irridu issa nirfinaw il-kwalità tal-Gwardjani Lokali, il-kwalità ta’ liġijiet li ninfurzaw, u r-relazzjonijiet ta’ l-aġenti t’infurzar mal-pubbliku. 

X’kienu l-akbar lezzjonijiet minn din l-esperjenza? L-ewwel żvilupp hu li stabilixxejna l-prinċipju li l-Ġustizzja f’pajjiżna m’għandiex għax tiġi bil-fors amministratta mill-Belt Valletta u mir-Rabat t’Għawdex. 

It-tieni żvilupp hu l-ħolqien tal-Kumitati Konġunti. Fuq is-sisien tal-Kumitati Konġunti kif qed nirriformawhom flimkien, għandna nibnu l-istrutturi biex aktar funzjonijiet kumplessi wisq biex ikunu amministratti minn Kunsilli Lokali weħidhom jgħaddu minn idejn il-Gvern ċentrali u għall-aktar livell immedjat għal dawk li ser jintlaqtu minnhom.  

Jien konvint li hemm ħafna aktar fejn napplikaw il-prinċipju tas-sussdijarjetà f’pajjiżna, u fil-Kumitati Konġunti qed jinħoloq l-ispazju ta’ fejn dan isir. 

It-raba’ inizjattiva li ħadna tul dawn is-snin kienet id-devoluzzjoni tad-dwal tat-toroq. Din l-inizjattiva kellha kumplessitajiet tekniċi li ma jistgħux jitqabblu mat-temi l-oħra t’infrastruttura lokali li għandkom f’idejkom. Anke hawn, iżda, użajna din l-opportunità biex naraw li waqt li qed ngħaddulkom din ir-responsabbiltà ntejbu l-kwalità tax-xogħol f’dan il-qasam. Inħoloq għall-ewwel darba manwal ta’ saħħa u sigurtà għal dawk li jaħdmu fil-manteniment tal-bozoz, u ħloqna inventarju u sistema t’amministrazzjoni ta’ l-informazzjoni biex innaqqsu x-xkiel burokratiku għal servizz tajjeb lill-pubbliku. 

Tlettax-il Kunsilli Lokali issa ilhom iħaddmu din is-sistema ftit xhur m’hux ħażin, u sa l-aħħar tas-sena se jsegwuhom madwar tletin oħra. Għad hemm Kunsilli Lokali li jidhru m’humiex entużjasti jidħlu għal din il-biċċa xogħol. Mill-ġdid l-eżempju ta’ l-entużjasti m’hux bil-fors ikaxkar ‘il kulħadd. Mill-ġdid iżda, dawk il-Kunsilli Lokali li, għax hekk jaħsbu li jaqblilhom jibqgħu lura, jridu finalment jagħtu kont t’egħmilhom lill-votanti tagħhom. 

Il-ħames inizjattiva kienet id-devoluzzjoni tal-bus shelters. Bħal f’ħafna responsabbiltajiet oħra bħal-issa stess qed naraw il-qabża fil-kwalità li kienet konsegwenza diretta tad-devoluzzjoni. L-inizjattiva li ħadet l-Assoċjazzjoni tagħkom qed tissarraf fi prodott aħjar għall-klijenti tat-trasport pubbliku. 

Is-sitt inizjattiva kienet il-liġi l-ġdida dwar il-liċenzji tal-kummerċ li neħħiet minn idejn il-pulizija l-amministrazzjoni ta’ liċenzji u permessi li llum jinteressaw Awtoritajiet bħal tat-Turiżmu, tat-Trasport u tal-Kummerċ. Bħal dawn, il-Kunsilli Lokali huma l-awtoritajiet illum kompetenti biex jagħtu permessi għal attivitajiet ta’ natura temporanja fil-lokalità tagħhom. Dan hu poter li jġib miegħu responsabbiltajiet sostanzjali li rridu nitgħallmu nħaddmu biż-żmien. Ir-responsabbiltà li toħroġ permessi biex tingħalaq triq ħa jaħdem fiha krejn, hi ukoll il-possibbiltà li f’daqqa jingħalqu l-possibbiltajiet kollha m’nejn wieħed jista’ b’karozza jmur minn post għall-ieħor. Kull Kunsill Lokali jrid jiżviluppa l-metodi ta’ xogħol tiegħu biex jintlaħaq l-għan li l-affarijiet ikunu ko-ordinati aħjar.   

Kabbarna wkoll il-prinċipju li l-Kunsilli Lokali jiġġeneraw ir-riżorsi tagħhom għal xogħolhom u ma jiddependux biss fuq l-allokazzjoni ta’ kull sena li jgħaddi l-Gvern. Minbarra ż-Lm 2 miljun fis-sena mill-infurzar tal-liġi, hu stmat li l-Kunsilli Lokali se jkunu ġġeneraw bejniethom madwar Lm400,000 oħra mill-permessi temporanji. 

Is-seba’ inizjattiva kienet dik li nrażżnu d-deficits fejn jeżistu. Fl-1998 kien hemm 23 Kunsill Lokali li kienu fi żbilanċ finanzjarju. Erbgħa minnhom kienu prattikament f’kundizzjoni ta’ falliment. Din kienet tendenza li qed tikber għax is-sena ta’ qabel biss, fl-1997, kien hemm ħmistax-il Kunsill Lokali b’deficit. Bi sforz flimkien – Gvern, Oppożizzjoni, Awditur Ġenerali, Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali – illum kważi ebda Kunsill Lokali ma jasal qrib li jirraporta żbilanċ finanzjarju. Wara sentejn ħidma intensiva mid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali, f’egħluq l-aħħar sena finanzjarja kien hemm biss tlett Kunsilli Lokali li kienu qed juru tendenza ta’ żieda fl-iżbilanċ tagħhom u anke dawn, fl-aħħar xaharejn, urew li reġgħu qabbdu r-riedni. 

Dan kien riżultat importanti għalina lkoll għax bgħidna xi kritika li l-Kunsilli Lokali m’humiex użu tajjeb tal-fondi pubbliċi. Bl-istrutturi li waqqafna fid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali għandna l-għodda biex nassiguraw li l-qagħda traġika li konna wasalna fiha fl-1998 ma nerġgħu qatt naslu għaliha. Fl-1998 il-Kunsilli Lokali kienu bejniethom fi żbilanċ t’aktar minn Lm700,000. Sa Marzu li għadda, l-iżbilaċ trażżan għal Lm190,000.

It-tminn inizjattiva hi dik li qed timpenjana l-aktar magħkom f’dawn ix-xhur: il-politika elettronika lokali li żviluppajna flimkien fl-interess tar-residenti tagħkom. L-eGovernment hu r-rivoluzzjoni li qed nagħmlu ... it-tiġdid li għandna bżonn biex inwelldu mill-ġdid l-istrutturi ta’ kif naqdu lill-pubbliku. F’dan intom il-ħolqa li torbtu l-istrutturi tal-Gvern u tad-Dipartimenti u l-Aġenziji tiegħu mal-pubbliku li qegħdin biex naqdu. 

It-teknoloġija toffri opportunitajiet u vantaġġi kbar, iżda hekk kif tkun qed tiżviluppa soċjetà ta’ l-informazzjoni, tista’ tfeġġ firda diġitali bejn dawk li jlaħħqu mat-teknoloġija u dawk li ma jlaħħqux. Irridu li ħadd ma jitħalla ‘l barra u kulħadd ikollu sehem attiv fis-soċjetà ta’ l-informazzjoni ikunu x’ikunu iċ-ċirkostanzi finanzjarji, soċjali jew edukattivi ta’ dak li jkun.

Biex nilħqu din il-mira, irridu l-aktar naħsbu f’żewġ aspetti: it-teknoloġiji ta’ l-informazzjoni u l-kommunikazzjoni jridu jkunu aktar aċċessibbli u li joqgħodu fi bwiet dawk li jaqilgħu anqas. Irid ikun hemm ukoll taħriġ u edukazzjoni dwar kif it-teknoloġiji l-aħjar jintużaw. 

Huwa b’dan li magħkom qed niftħu ċ-ċentri għall-użu ta’ Internet fil-lokalitajiet ta’ Malta u Għawdex; u magħkom qed nibdew l-inizjattiva MyWeb biex inwasslu l-benefiċċji minn dawn l-għodda l-ġodda għand kulħadd.  

Jidher ċar x’domanda kien hemm għal inizjattivi bħal dawn. Biż-żejjed ngħidilkom li meta nhar l-Erbgħa ftaħna r-reġistrazzjonijiet għall-korsijiet ta’ MyWeb, fi tlett siegħat u nofs daħlu 3,500 applikazzjoni. 

Ix-xogħol tagħna flimkien jistrieh fuq il-fiduċja li l-parti l-kbira minkom għandhom l-istess viżjoni tagħna: li joffru servizz aħjar lill-pubbliku. 

Mill-Gvern irid ikun hemm impenn lejn il-Kunsilli Lokali li jkun ġenwin u konsistenti. F’dawn l-erba’ snin urejna dan l-impenn fl-aktar mod ċar. L-awtonomija tal-Kunsilli Lokali tissarraf l-ewwel u qabel kollox f’kemm ikollhom riżorsi biex jaħdmu. Kull prinċipju fil-liġi jew diskors politiku ma jixhdu xejn daqs kemm jixhed kemm il-Gvern juri fiduċja fil-Kunsilli Lokali billi jtihom sehem akbar mill-ispiża pubblika x’jamministraw.

Kull sena mit-twaqqif tal-Kunsilli Lokali, mingħajr eċċezzjoni, il-Gvern li nagħmel parti minnu jien żied il-finanzi tal-Kunsilli Lokali fuq is-sena ta’ qabel. Dan b’kuntrast mas-sentejn preċedenti fejn iż-żewġ allokazzjonijiet li ngħataw kienu anqas minn tas-sena ta’ qabel. Gvern Laburista f’sentejn qaċċat 18% ta’ l-allokazzjoni lill-Kunsilli Lokali. F’sentejn reġġajna lura dak it-tqaċċit u llum il-Kunsilli Lokali jieħdu 22% aktar fondi milli ħadu fl-1998. 

Minbarra hekk ftaħna l-ispazju għall-Kunsilli Lokali biex ikabbru d-dħul tagħhom u ma jiddependux fuq il-ħniena tal-Gvern li jżid kull sena l-allokazzjoni finanzjarja. Illum il-Kunsilli Lokali jżidu b’20% id-dħul tagħhom ma’ dak li jgħaddilhom il-Gvern. 

Nagħlaq bl-aktar żvilupp importanti li sar fil-qasam tagħna f’dawn is-snin. Ilkoll f’pajjiżna qbilna li l-Kunsilli Lokali qegħdin hawn għal kollox. Issa intom protetti fil-Kostituzzjoni tagħna. Inpoġġiha aħjar: id-dritt tas-sussidjarjetà li d-deċiżjonijiet jittieħdu fil-livell l-eqreb possibbli ta’ dawk li jintlaqtu minnhom, issa hu protett mill-Kostituzzjoni.  

Naqgħlaq billi nirrangrazjakom għal dawn is-snin li ħdimna flimkien. Nirringrazja lil Ian Micallef u lil sħabu fl-Eżekuttiv ta’ l-Assoċjazzjoni tagħkom li kienu partners ġenwini, iżda negozjaturi iebsa fl-interess tagħkom, f’dawn l-inizjattivi kollha li semmejt. Nirringrazja lid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali u lid-Diretturi tiegħu li lħaqt nara fi żmieni: lil Maurice Caruana u Victor Rizzo li issa wkoll qed iħalli għal ta’ warajh it-tkomplija ta’ xogħolhom. U nirringrazja lilkom li anke wara l-kontribut transjenti tiegħi għax-xogħol tagħkom ser tkomplu tippromwovu l-idea li bdiet għaxar snin ilu. 

Privileġġat li wara Eddie Fenech Adami, Charles Mangion u Freddie Portelli jiena wkoll tajt xi kontribut biex din l-idea timmaterjalizza fl-interess tal-Maltin u l-Għawdxin. 

Grazzi 

Ixxerja din l-istqarrija Icon socials Icon socials Icon socials Icon socials

Stqarrijiet Oħra:

PRESS RELEASE BY THE NATIONAL AUDIT OFFICE  National Audit Office Malta hosts bilateral meeting with the Spanish Court of Audit

PR261929

PRESS RELEASE BY THE NATIONAL AUDIT OFFICE National Audit Office Malta hos...

STQARRIJA MILL-MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U L-ISPORT Aktar minn 320 student jieħdu sehem fil-Malta Skills Championships 2026

PR261928

STQARRIJA MILL-MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U L-ISPORT Aktar minn 320 studen...

Aktar Stqarrijiet Right arrow