Left arrow Mur Lura

INDIRIZZ TA’ L-GHELUQ MILL- ONOR. LAWRENCE GONZI, VICI-PRIM MINISTRU U MINISTRU GHALL- POLITIKA SOCJALI, FIL-KONFERENZA ANNWALI 2002 TAL-FOUNDATION FOR HUMAN RESOURCE DEVELOPMENT – SLIEMA L-ERBGHA 9 TA’ OTTUBRU 2002.

PR1391
Date Icon 09/10/2002

President:

Sinjuri:

Hija okkazzjoni annwali ghalija li nigi u nindirizza din il-konferenza li ggib flimkien kemm lill-dawk li direttament jahdmu fil-qasam tar-rizorsi umani, kif wkoll lill-partijiet socjali li huma direttament responsabbli mill-organizzazzjoni tar-rizorsi umani fuq qasam settorjali jew inkella dak nazzjonali.

Bhal llum sena gejt fostkom u tkellimt b’mod car dwar il-ligijiet godda tax-xoghol. Sena ilu kien hemm min kien xettiku dwar kemm ser jirnexxielna naslu ghal verzjoni finali tal-ligi bi qbil bejn il-partijiet socjali kollha. Illum jiena kburi li nista nigi quddiemkom u nghid li l-Gvern irnexxielu f’dak li ghall-ewwel deher impossibbli – jigifieri l-qbil bejn l-imsiehba socjali dwar ligi gdida li tittratta l-qasam tax-xoghol u r-relazzjonijiet industrijali.

Irrid ghalhekk, nibda dan id-diskors billi nenfasizza mill-gdid li d-djalogu socjali jwassalna ghal rizultati sorprendenti u pozittivi ghal pajjiz kollu, jekk, pero, dan id-djalogu jsir b’mod miftuh, sincier u mnezza ghal kollox minn agendi partiggjani. Il-prova ta’ dan tajtielkom bil-fatti u mhux bil kliem biss.

Proprju ghalhekk jiena kburi li dak li bnejt erba snin ilu meta fassalt il-ligi dwar il-Kunsill Malti ghall-Izvilupp Ekonomiku u Socjali, sarraftu f’ligi gdida dwar ix-xoghol u r-relazzjonijiet industrijali wara snin twal ta’ diskussjonijiet.

Dan igibni ghas-suggett li intom ghaziltu ghal din il-konferenza annwali – suggett li jolqot fil-laham il-haj kemm lil dawk li jidhlu jew li qieghdin fid-dinja tax-xoghol, kif ukoll lil dawk li qieghdin jinvestu f’pajjizna u joholqu x-xoghol.

Qieghdin nitkellmu dwar il-kapacita li ghandu persuna li jsib impieg illum fic-cirkostanzi li qieghdin nghixu fihom u fil-kuntest ekonomiku u socjali li jezisti f’pajjizna. Dan hu l-ahjar mod kif nittraduci bil-Malti l-kelma "employability". Naturalment hemm zewg modi ovvji kif nittrattaw dan is-suggett. Nistghu nharsu lejh mill-perspettiva tal-haddiem u nistghu nharsu lejh mill-perspettiva ta’ min ihaddem. Pero hemm it-tielet perspettiva – dik tal-gvern li ghandu d-dmir li jfassal l-istrategija politika tieghu biex iwiegeb ghal bzonnijiet ta’ pajjizna.

L-isfidi li qed jaffaccja pajjizna nafuhom ilkoll. It-tema maghzula ghal konferenza ta’ din is-sena hija rilevanti minhabba l-fatt li kull strategija li tigi ddisinjata trid tkun wahda li ma’ tharisx biss lejn bidliet kosmetici u possibilment politikament konvenjenti, imma strategija li tibni sisien sodi ghall-futur u fuq medda ta’ snin. Dan hu dak li ghamilna matul dawn l-ahhar erba snin.

Tajjeb infakkar x’kien il-punt tat-tluq taghna. Sa ftit tas-snin ilu konna f’sitwazzjoni li kellna settur ta’ tahrig vokazzjonali inezistenti. Kellna ligijiet tax-xoghol inflessibbli u fossilizzati. Kellna kultura predominantement maskilista, u etika tax-xoghol nieqsa mill-harsien tas-sahha u s-sigurta’. Kellna settur ta’ produzzjoni u manifattura nieqes minn standards essenzjali ghall-bejgh garantit. Kellna protezzjoni falza li tippremja lil min hu l-anqas produttiv u li tikkastiga lil konsumatur. Illum, nistghu nghidu li fuq medda relattivament zghira ta’ snin dan kollu inbidel u qieghdin fit-triq ta’ bidla socjali u ekonmika li hi strutturali daqs kemm hi radikali.

Madankollu, b’saqajja ma’ l-art, nifhem li bidliet bhal dawn ghandhom bzonn iz-zmien biex jigu assimilati u maghguna fil-kultura taghna l-Maltin u l-Ghawdxin. Flimkien ghamilna bicca xoghol enormi biex immodernizzajna l-ligijiet tax-xoghol taghna – imma tiskantawx jekk nghidilkom li l-akbar sfida issa qieghda quddiemna u hija dik li nkomplu nittraducu l-kisbiet li ghamilna f’titjib reali u ta’ kulljum; f’attitudni gdida lejn id-dinja tax-xoghol, f’akkaniment qawwi lejn it-tahrig u l-edukazzjoni, f’konvinzjoni soda li l-flessibilita u l-produttivita taghna huma kundizzjonijiet krucjali tax-xoghol taghna, u f’gharfien shih minn kullhadd li s-sahha u s-sigurta fuq il-post tax-xoghol huma vitali ghal pajjizna.

Kif ghedt diga, l-sifidi ta’ ‘employability’ ma jezistux biss ghall-haddiema. Jezistu wkoll ghal min ihaddem u ghal min jirraprezenta lil haddiema. Ir-relazzjonijiet industrijali jridu jittrasformaw ruhhom, minn negozjar ibbazat fuq kundizzjonijiet tax-xoghol, ghal negozjar ibbazat fuq l-impjieg (employability). Jekk dan ma’ jsirx, u jekk ser nibqghu nesperjenzaw talbiet kontinwi ghal bidliet fil-pakkett finanzjarju, allura m’ahniex ser inkunu f’pozizzjoni li nghelbu l-isfidi li qed naffaccjaw.

Hemm bzonn li kullhadd jerfa r-responsabbiltajiet tieghu, galadarba kulhadd jistenna li jkollu sehem fid-decizjonijiet li jiehu l-Gvern. Dawn ir-responsabbiltajiet jistghu jintrefghu biss jekk inpoggu rasna flimkien u noholqu strutturi u programmi komuni, bis-sehem ta’ kulhadd, sabiex ir-rizorsi umani tal-pajjiz ikunu ppreparati u lesti ghall-bzonnijiet godda tas-suq tax-xoghol.

L-istatistika turina li l-problema principali tinsab aktar f’dawk li jehtigilhom jitghallmu hiliet godda peress li l-hiliet li kellhom ma’ ghandomx rilevanti ghas-suq tax-xoghol. Mill-1998 sa’ llum l-ammont ta’ zghazagh taht il-hamsa u ghoxrin sena li jinsabu jirregistraw nizel minn 2100 f’Settembru tal-1998 ghal 1800 f’Mejju ta’ din is-sena, filwaqt li l-ammont baqa ma’ ccaqlaqx fil-kaz ta’ persuni jirregistraw u li ghandhom ‘l fuq min 40 sens. Bl-istess mod, naqset il-frekwenza ta’ persuni gradwati li qed jirregistraw. Dan kollu juri, li l-edukazzjoni u t-tahrig qieghed ikun cavetta ezzenzjali sabiex jiggarantixxi impjieg u access ghad-dinja tax-xoghol.

Il-fatt li l-Gvern qed jikkontrolla l-qghad ma jfissirx li huwa kuntent bis-sitwazzjoni prezenti. Nemmnu li ghad baqa hafna xi jsir sabiex l-edukazzjoni formali u inizjali tkun aktar integrata ma’ dik kontinwa u ta’ matul il-hajja (lifelong learning). Hemm bzonn li ntejbu l-livelli ta’ edukazzjoni ta’ dawk li jinsabu fl-iskejjel sekondarju u nkabbru l-partecipazzjoni fil-livell terzjarju minghajr ma’ naqghu fil-periku li niffukaw hafna fuq it-taghlim akkademiku maqtugh mir-realta’ tax-xoghol.

Fil-qasam tax-xoghol, jidher li ghad ghandna diversi sfidi. L-ewwel u qabel kollox jidher bic-car li kwazi nofs (47%) l-popolazzjoni ta’ nies attivi (working age population) mhux qed jippartecipaw fid-dinja tax-xoghol . Bl-istess mod, il-partecipazzjoni tan-nisa hija baxxa wisq anki jekk f’dawn l-ahhar erba snin rajna l-partecipazzjoni tan-nisa titla minn 26.8% f’Settembru tal-1998 ghal kwazi 30% f’Mejju tal-2002. Ix-xejriet juru li din il-partecipazzjoni ser tkompli tizdied b’mod sostanzjali u tajjeb ninnotaw li ghar-raba sena konsekuttiva, l-ammont ta’ nisa studenti gewwa l-Universita’ ta’ Malta qabez lil dak ta’ l-irgiel.

Nemmen madankollu, li hemm bzonn li kulhadd jiehu r-responsabbilta’ ghall-aggornar ta’ hiliet. Il-Gvern jista’ biss jixpruna, johloq l-istrutturi u l-qafas legislattiv u jinvesti fi programmi ta’ tahrig ghal min hu bla xoghol. Imma hemm bzonn ta’ aktar partecipazzjoni akbar minn naha tas-settur ta’ min ihaddem. Hemm bzonn li nifhmu li l-investiment fit-tahrig huwa investiment fit-tessut ekonomiku u socjali ta’ pajjizna li minnu ser igawdi kulhadd. Kull haddiem irid jerfa r-responsabbilta’ li jzomm ruhu aggornat mal-hiliet li s-suq tax-xoghol jirrikjedi.

Il-Gvern jonfoq aktar minn tlett kwarti ta’ miljun lira fis-sena f’beneficcji socjali relatati mad-dizimpjieg. Hija l-intenzjoni taghna li dawn il-beneficcji jitqabblu aktar ma’ mizuri attivi ta’ tahrig sabiex ikunu tali li jincentivaw lil min qieghed fuq il-beneficcji sabiex ifittex l-impjieg u mhux bil-kontra. Nittama li l-ETC u d-Dipartiment tas-Sigurta’ Socjali ma’ jdumux ma’ jikkonkludu arrangement sabiex dan ikun jista’ jsir possibli mill-aktar fis.

Hemm aspetti posittivi li wiehed ma’ jridx jinsa. Insemmi ftit minnhom :

    • l-attendenza u s-success tal-MCAST,
    • l-investiment ta’ Lm2 Miljun lira fis-sena fl-ETC matul dawn l-ahhar sentejn,
    • l-investiment barrani li qed jissarraf fl-impjiegi ghall-Maltin u
    • l-investimenti kbar fl-edukazzjoni primarja u sekondarja anki permezz tal-Kurrikulu Minimu Nazzjonali li certament ser isahhah is-sisien ghall-edukazzjoni aktar wiesgha u soda.

F’dan kollu ma nistax inhalli barra s-servizz pubbliku. Il-Gvern jifhem li element importanti fiz-zieda tal-produttivita nazzjonali jiddependi hafna fuq l-kapacita tas-servizz pubbliku li hu wkoll jaggorna ruhhu u jwiegeb b’mod effettiv ghar-realtajiet ekonomici u socjali ta’ pajjizna. Fadlilna x’naghmlu f’dan il-qasam. Imma jkun zball kbir jekk ma napprezzawx dak li sar s’issa u l-bidliet li qed igib mieghu.

Nitkellem fil-qosor dwar dak li jolqot il-Ministeru tieghi li wahda jonfoq qrib nofs l-ispiza nazzjonali ta’ pajjizna. Illu bis-sahha tal-gvern elettroniku, ahna qieghdin nipprovdu servizzi diretti fil-Kunsilli Lokali ta’ pajjizna kif ukoll fil-kumidita tad-djar ta’ min njista jhaddem kompjuter. Kwazi kull servizz li naghtu illum huwa accessibbli b’mod elettroniku. Dan fisser qabza kbira fl-efficjenza u fil-kwalita tas-servizz li jinghata.

Sentejn ilu ghamilna sforz li bhalu qatt ma sar biex nindirizzaw l-abbuzi tas-sistema tal-welfare pajjizna. Ir-rizultati kont habbarthom u kullhadd kien baqa skantat. Imma li mhux kullhadd fehem kien li dawk ir-rizultati saru possibbli ghaliex dan il-gvern investa b’mod qawwi fis-sistemi elettronici u allura llum ghandna f’idejna ghodda li qabel konna biss noholmu biha.

Dawn l-ezempji reali jolqtu l-musmar fuq rasu ghaliex juru bic-car li s-settur pubbliku wkoll huwa iffaccjat bi sfida ta’ employability u jrid – kif fil-fatt qieghed jaghmel – jwiegeb ghal din l-isfida. Ghaliex dan kollu jfisser li l-haddiema tal-gvern iridu jidraw jahdmu b’din l-ghodda biex jipproducu hafna izjed milli kienu jaghmlu s’issa. Mhux hekk biss, imma l-kwalita tas-servizz issa ghandu potenzjal li jghola sew fl-istandard tieghu biex il-klient jinqeda ahjar u aktar malajr.

Nirrepeti li dan ma jfissirx li rbahna l-isfidi kollha. Ifisser biss li llum qieghdin hafna ahjar milli konna qabel ghaliex investejna fejn kellna ninvestu – fl-edukazzjoni, fl-infrastruttura, fit-teknologija u fil-qafas legislattivi u amministrattiv. Il-potenzjal ta’ pajjizna qieghed hemm – kull ma ghandu bzonn huwa li nisfruttaw l-opportunitajiet li jigu ghal idejna.

Naghlaq billi nirrepeti xi haga li diga ghedt. Is-sigurta’ fl-impjieg u l-kapacita’ li tibqa impjiegabbli (employable) mhix dritt li jigi akkwistat, imma dover li kulhadd irid jahdem ghalih permezz tal-qsim tar-responsabbilitajiet li kulhadd ghandu - il-Gvern, il-Unions, min Ihaddem u kull haddiem innifsu jrid jistinka sabiex kulhadd fil-qasam tieghu jiffacilta’ l-izvilupp tal-persuna umana fid-diversi aspetti taghha. Il-futur ta’ pajjizna jiddependi fuq il-kapacita’ li nahdmu flimkien u nsibu s-soluzzjonijiet flimkien. Il-prosperita’ li tinholoq permezz ta’ strategija ta’ dan it-tip zgur li ser igawdi minnha kulhadd.

Grazzi

Ixxerja din l-istqarrija Icon socials Icon socials Icon socials Icon socials

Stqarrijiet Oħra:

PRESS RELEASE BY THE NATIONAL AUDIT OFFICE  National Audit Office Malta hosts bilateral meeting with the Spanish Court of Audit

PR261929

PRESS RELEASE BY THE NATIONAL AUDIT OFFICE National Audit Office Malta hos...

STQARRIJA MILL-UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU  “Sodisfatt bil-qbil bejn il-mexxejja tal-UE għax Malta ilha mill-bidu nett timbotta favur soluzzjoni għall-paċi” – Il-Prim Ministru Robert Abela

PR261926

STQARRIJA MILL-UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU “Sodisfatt bil-qbil bejn il-mexx...

Aktar Stqarrijiet Right arrow