"EWROPA ĦIELSA MIT-TIPJIP" - LAQGĦA INTERNAZZJONALI F? MALTA TA? L-GĦAQDA DINJIJA TAS-SAĦĦA

Bhalissa f'Malta ghaddejja laqgha internazzjonali msejha mill-ghaqda Dinjija tas-Sahha biex jitfassal pjan ta' azzjoni ghall "Ewropa Hielsa mit-Tipjip". Din il-laqgha organizzata mill-Gvern Malti ghandha sservi wkoll bhala preparazzjoni ghall-Konferenza Ministerjali re'jonali li ghandha ssir f' Warsaw, fil-Polonja fis-27 – 29 ta' '?unju 2001.

Il-fatt li din il-laqgha dwar dan is-su''ett qed issir ftit 'ranet biss wara li kien hawn fostna Dr Wigand, hija prova ta' l-impenn li d-Divizjoni tas-Sahha ghandha biex taghti is-sehem taghha f'din il-problema. Dan qalu Dr Louis Deguara, Ministru tas-Sahha, waqt li kien qieghed jaghmel id-diskors tal-ftuh ta' din il-laqgha internazzjonali bejn il-lum il-'?imgha u ghada s-Sibt.

Il-Ministru semma li l-mard relatat mat-tabakk flimkien ma' l-HIV/AIDS jikkawza l-akbar ammont ta' mwiet. It-tnejn li huma jistghu ji'u evitati, imma xorta sfortunatament l-in'?idenza tal-mewt minn dawn iz-zew' kawzi ghadha tiela madwar id-dinja kollha. Hu stmat li 4 miljun ruh kull sena jmutu minhabba l-uzu tat-tabakk. Jekk mhux ser jittiehdu mizuri ta' kontroll fuq it-tabakk, dan in-numru mistenni jitla' ghal 10 miljuni sas-sena 2030.

F'Malta l-konsum tas-sigaretti huwa oghla minn dak ta' pajjizi ohra Ewropej. Hawn min jattribwixxi dan ghan-numru ta' barranin li jzuruna kull sena. Din tista' tkun bi'?'?a mill-verit'?. Xorta jibqa l-fatt li l-konsum tat-tabakk f'Malta huwa xorta wiehed allarmanti.

Il-Gvern biex jikkontrolla l-konsum tat-tabakk qieghed jahdem fuq tlett fronti: (i) il-kontroll fuq reklamar, (ii) protezzjoni lill-dawk li ma jpejpux, (iii) edukazzjoni favur is-sahha u ghajnuna ghal min irid jieqaf min dan il-vizzju. Kontroll fuq ir-riklami jinkludi reklamar dirett, avvizi fuq pakketti tas-sigaretti u restrizzjoni ta' et'? fuq xiri ta' sigaretti. Bhala protezzjoni lil dawk li ma jpejpux il-Gvern ipprojbixxa li jsir tipjip f''?erti postijiet pubbli'?i bhal skejjel, sptarijiet, ajruplani, '?inema, u dipartimenti tal-Gvern, kompla jghid il-Ministru tas-Sahha.

Minkejja l-isforzi kbar li qeghdin isiru jidher li xorta wahda numru kbir ta' zghazagh qeghdin jaqghu vittmi tat-tipjip. Huwa fatt li t-tfal huma l-aktar vulnerabbli u ghalhekk il-bzonn ta' edukazzjoni dwar il-hsara tat-tabakk. Allarmanti wkoll hija z-zieda fin-numru ta' nisa li jpejpu. Hu kkalkulat li f'temp ta' ghaxar snin mil-lum in-numru ta' nisa b'tumur fil-pulmun se jkun aktar minn dawk b'kan'?er fis-sider.

Ghalhekk jikber il-bzonn li Gvernijiet jinvestu aktar fi programmi edukattivi indirizzati ghat-tfal, jistabilixxu politika ta' prevenzjoni, u jaghmlu u jinfurzaw li'ijiet biex jillimitaw it-tentazzjoni ta' tfal u zghazagh milli jaqbdu din id-drawwa, temm jghid il-Ministru tas-Sahha Louis Deguara.