Konferenza Stampa mill-Prim Ministru: jithabbru it-tariffi godda tad-Dawl u l-Ilma

Konferenza Stampa mill-Prim Ministru: jithabbru it-tariffi godda tad-Dawl u l-Ilma

Il-Prim Ministru qal li t-tariffi tad-dawl, ilma u dranaíí introdotti mill-Gvern Laburista fid-diskors tal-Budget f’Novembru ta’ l-1997 taw skoss li affettwa óazin lil kull settur tal-pajjiú. Dawn it-tariffi kienu jirriflettu úidiet esaíerati li tefæu piú soðjalment inaððettabbli fuq il-konsumatur.

Biú-úidiet fit-tariffi, il-kontijiet tal-konsum domestiku irduppjaw. Fis-settur industrijali, iú-úidiet ta’ dawn it-tariffi kienu, f’ðerti kaúi, jitilæu sa ‘l fuq minn 2000 fil-mija.

Dawn it-tariffi, kompla il-Prim Ministru, wasslu góal inkwiet kbir fost il-konsumaturi. Óafna familji, partikolarment dawk li l-anqas li góandhom dóul, ma felóux góal piú ta’ dawn iú-úidiet. Iú-úidiet esaíerati góas-setturi industrijali u kummerðjali kienu sejrin iíibu bidliet radikali fil-cost structures ta’ óafna aújendi li kien iwassal góal telf ta’ kompetittivita’ internazzjonali u theddid góall-impjiegi.

Wara t-tóabbir ta’ dawn it-tariffi, Malta góaddiet minn perjodu ta’ inkwiet industrijali li wassal lill-Gvern Laburista sabiex jammetti li ma kienx qies l-impatt tat-tariffi qabel ma óabbarhom. Iffaððjat minn din ir-reúistenza, il-Gvern Laburista beda konsultazzjonijiet mal-Unions. It-tariffi íew riveduti temporanjament permezz ta’ l-introduzzjoni ta’ rebates fuq il-kontijiet domestiði æal tlett snin. Fl-istess waqt inbdew konsultazzjonijiet mal-korpi kostitwiti sabiex iú-úidiet fit-tariffi industrijali u kummerðali tal-konsum ta’ l-ilma jiíu mifruxin fuq numru ta’ snin.

Minkejja r-reviúonijiet li saru mill-Gvern Laburista, il-kontijiet tad-dawl u l-ilma xorta baqæu æoljin iúúejjed:

• Il-kont ta’ familja ta’ erba’ persuni - b’konsum medju æal perjodu ta’ erba’ xhur, maódum bit-tariffi kif iffissati wara l-konsultazzjonijiet mal-Unions - údied minn Lm39 góal Lm58.
• Kont ta’ persuna li tæix waóeda, b’konsum medju li jkopri l-istess perjodu, jiíifieri erba’ xhur, údied minn Lm23 æal Lm48.
• Il-meter charge ta’ l-ilma údiedet minn Lm3.60 æal Lm24 fis-sena.
• Íie introdott wkoll ólas separat góad-dranaíí ta’ bejn Lm3 u Lm24 lira fis-sena, skond il-konsum ta’ l-ilma.

Dan kien ifisser li anke jekk persuna ma tikkunsmax lanqas qatra ilma, xorta kienet sejra tóallas Lm27 fis-sena góall-ilma u dranaíí. Góar minn hekk, filwaqt li l-ammont ta’ l-ilma sussidjat tnaqqas minn 20 góal 16.36 gallun ilma kuljum góal kull persuna, ir-rati ta’ l-ilma ssussidjat údiedu, bl-ogóla rata isir 22 ðenteúmu góal kull metru kubu. Ir-rata ta’ l-ilma mhux sussidjat, jiíifieri r-rata kummerðjali, teælet æal Lm1.10 æal kull metru kubu. Ir-rati tad-dawl prattikament irduppjaw bil-miúuri introdotti mill-Gvern Laburista.

Il-Prim Ministru spjega kif il-ftehim mal-Unions fuq ir-rebates ma neóóiex iú-úiediet esaíerati, iúda sempliðiment firixhom fuq medda ta’ erba’ snin. Dan ifisser li skond il-ftehim li kien íie milquæ, mis-sena 2001 ir-rebates ma kienux ser jibqæu jgóoddu u t-tariffa sóióa, kif imóabbra f’Novembru ta’ l-1997, kienet ser tibda tapplika.

Ir-rebates miftehma mal-Unions kienu ser jieódu ú-úmien sabiex jiíi implimentat minóabba l-búonn ta’ bidliet fis-software tal-computer. Góalhekk íie miftiehem li sakemm jiíi irraníat is-software u jinóaríu l-kontijiet bir-rebates kif miftehma mal-Unions, jinæata rebate speðjali. Dan ir-rebate inæata mal-kontijiet li inóaríu f’Íunju ta’ l-1998 u kien marbut ma’ konsum ta’ l-ilma ta’ mhux aktar minn 12 il-metru kubu. Dan, fil-fatt, fisser li dawk il-persuni kollha li jgóixu waóidhom ma bbenefikawx minn dan ir-rebate góax bóala medja jikkonsmaw aktar minn 12 il-metru kubu ilma kuljum.

Din is-sitwazzjoni, qal il-Prim Ministru, ma kienitx aððettabbli. Góalhekk kif kien imwiegóed matul il-kampanja elettorali, mal-bidla fil-Gvern, bdiet mill-ewwel óidma sabiex tiíi stabbilita tariffa ídida li tkun soðjalment íusta u titfa’ piz raíjonevoli fuq il-konsumaturi. Il-Gvern qies l-impatt tat-tariffi l-íodda bis-serjeta’ u góamel góadd kbir ta’ eúerðizzji sabiex jiúguraw li l-kontijiet sejrin jorósu b’ammont sostanzjali. Meta l-Gvern ikkonkluda proposta li kienet konsistenti mal-kuxjenza soðjali u mal-programm elettorali tieæu, ikkonsulta ma æadd kbir ta’ organiúúazzjonijiet, kemm Unions u kif ukoll Korpi Kostitwiti. Íew ikkunsidrati l-proposti u s-suííerimenti ta’ kulóadd. It-tariffi li qeædin jitóabbru llum íew konkluúi wara li æaddew minn proðess ta’ konsultazzjonijiet ma’ dawn l-æaqdiet kollha.

Il-Prim Ministru úied jæid li biex intaffu l-piú soðjali, it-tariffi l-íodda huma wkoll mifruxin fuq perjodu ta’ erba’ snin sas-sena 2001. Iú-úidiet úgóar li hemm fit-tariffi l-íodda ser jidólu fuq medda ta’ snin, sabiex óadd, partikolarment il-familji b’numru ta’ persuni akbar min-normal, ma jbati.

Mit-tariffa l-ídida ta’ l-ilma æal skop domestiku, íiet eliminata t-taxxa tad-dranaíí. Din issa íiet inkorporata fit-tariffa tal-konsum. Il-Gvern reía’ úied il-volum ta’ ilma ssussidjat góal 20 gallun kull persuna kuljum. Is-sussidju fuq dan il-konsum ser ikun ta’ 85 fil-mija fuq il-prezz kummerðjali kif stabbilit fl-1997. Is-service charge raóset bin-nofs, u issa saret Lm12 fis-sena, filwaqt li ser jingóataw rebates lill-familji ta’ iújed minn erba’ persuni.

Il-Prim Ministru óabbar li s-service charge ta’ Lm12 fis-sena ser tinkorpora fiha l-ólasijiet li kienu jsiru fl-antik góall-bdil ta’ servizz tal-meter. Qal ukoll li ser jiíi introdott ólas góall-installazjoni ta’ servizz ídid ta’ l-ilma.

Fit-tariffa l-ídida ta’ l-elettriku góall-konsum domestiku, íie introdott l-prinðipju ta’ konsum sussidjat ta’ l-elettriku skond in-numru ta’ membri tal-familja. Údied in-numru ta’ units b’xejn minn 400 góal 600 fis-sena. It-tieni block ta’ konsum raóas minn 2c1 kull unit góal 2c, u údid minn 400 unit fis-sena taót it-tariffa tal-Gvern Laburista góal ammont varjabbli bejn 800 u 2350 unit fis-sena. Údied wkoll il-limitu massimu tat-tielet block minn 3600 unit fis-sena taót it-tariffa tal-Gvern Laburista góal-livell ta’ 6400 unit fis-sena. Fit-tariffa tal-Gvern Laburista l-ogóla rata tal-konsum ta’ l-elettriku kienet ta’ 5c4 kull unit. Din hija ferm oæla mill-ispiúa tal-produzzjoni kummerðjali ta’ l-elettriku. Fit-tariffa l-ídida, din raóset góal 4c5 kull unit. Iddaólet wkoll struttura ta’ rebates li hija applikabbli bejn is-sena 1998 u s-sena 2000 u tinóadem góal kull membru ta’ familja.

Il-Prim Ministru qal li l-kontijiet góal livell medju ta’ konsum bit-tariffa l-ídida issa sejrin jorósu b’mod sostanzjali. Il-kont ta’ persuna waóida fuq livell medju ta’ konsum huwa kkalkulat li joróos minn Lm48 góal Lm29 kull erba’ xhur. Il-kont góall-1998 ta’ familja b’erba’ persuni fuq livell medju ta’ konsum ser joróos minn Lm58 góal Lm43 kull erba’ xhur.

Matul il-konferenza stampa, tqassam handout li kien fih id-dettalji kollha fuq it-tariffi l-íodda. Ingóataw dettalji ta’ kemm sejrin jorósu l-kontijiet ta’ familji differenti li jikkunsmaw 25 fil-mija iújed mill-livell medju tal-konsum, u eúempji ta’ sbatax il-kont attwali, maæúulin fuq baúi random, fejn intwera kemm sejjer joróos kull kont maódum góall-1998 u góas-sena 2001.

Il-Prim Ministru úied jgóid li dawk il-konsumaturi li jikkwalifikaw góall-assistenza soðjali sejrin jinæataw eúenzjoni mill-ólas tal-meter jew tas-service charge u mill-ólas æall-ewwel 5.5 metri kubi ilma góal kull persuna, kull erba’ xhur. Qegódin jiíu ppreparati il-Legal Notices neðessarji sabiex jiíu implimentati dawn il-miúuri.

Fil-hand out li tqassam, inæataw ukoll id-dettalji kollha dwar it-tariffi tad-dawl u l-ilma æal konsum mhux domestiku. Fit-tariffa l-ídida ta’ l-ilma, tneóóiet kompletament it-taxxa separata fuq id-drenaíí, li issa íiet inkorporata fit-tariffa.

Fil-qasam ta’ l-agrikoltura u l-industrija Agro Food, minflok it-tariffa ta’ Lm1.10 kull metru kubu kif imóabbra f’Novembru ta’ l-1997, issa ser tidóol tariffa fuq erba’ snin. Matul l-1998, il-konsum ta’ l-ilma sa 2270 metru kubu ser jiswa’ 9c kull metru kubu, filwaqt li konsum oæla minn dan il-volum góandu tariffa ta’ 20c kull metru kubu.

Il-ówienet u l-uffiððji, li kellhom tariffa ta’ Lm1.10 kull metru kubu u taxxa tad-dranaíí ta’ Lm45 fis-sena skond it-tariffa ta’ Novembru 1997, issa íew inkluúi fil-kategorija tal-bars u r-restaurants, b’rata ta’ Lm0.50 kull metru kubu góal konsum sa 57 metru kubu, u bir-rata kummerðjali góal konsum ogóla. It-taxxa separata tad-dranaíí tneóóiet u íiet inkorporata fi-tariffa.

Fl-oqsma industrijali u tal-lukandi, il-Gvern Laburista kien impona úidiet qawwija fuq erba’ snin. Fit-tariffa l-ídida, bi ftehim mal-Korpi Kostitwiti fi ódan il-Kunsill Malti góall-Iúvilupp Ekonomiku, dawn it-tariffi íew imraóósa u mifruxa fuq erba’ snin b’úidiet ferm anqas sostanzjali kull sena. Fl-istess waqt, it-taxxa separata tad-dranaíí li kienet ta’ Lm150 jew Lm 480 fis-sena æall-fabbriki, skond il-konsum ta’ l-ilma, u ta’ Lm 3 kull sodda góall-lukandi, issa tneóóiet u íiet inkorporata fit-tariffa.

Fit-tariffa l-ídida tal-konsum mhux domestiku ta’ l-elettriku, raóas l-maximum charge tal-konsum industrijali æal sistemi KVA sabiex jinæataw inðentivi æall-investiment f’sistemi aktar effiðjenti góall-intrapriúi li huma heavy consumers. Raóas wkoll it-tariffa day u night góall-konsumaturi industrijali. Fil-qasam kummerðjali, íiet aííustata t-tariffa applikabbli góall-konsumaturi kummerðjali oórajn minn 4c1 kull unit æal 3c7 kull unit.

Fl-aóóarnett, il-Prim Ministru spiðða billi irringrazzja lill organiúúazzjonijiet kollha li taw sehemhom matul il-proðess ta’ konsultazzjoni dwar ir-revizjoni tat-tariffi sabiex intlaóaq ftehim sodisfaðenti fi úmien qasir u f’ambjent ta’ koperazzjoni bejn is-sieóba soðjali kollha.