ÆOTJA TAL-PREMJU J. STERLING MORTON LIL UFFICJAL AGRIKOLU MALTI

Il-Ministeru tal-Biedja u Sajd jgharraf illi s-Sur Joe Borg, Uffiðjal Agrikolu Ewlieni fil-Ministeru tal-Biedja u Sajd, huwa r-rebbieh tal-Premju J. Sterling Morton.  

Dan il-premju ilu jinæata kull sena æal dawn l-aóóar mija u sitta u æoxrin sena minn “The National Arbor Day Foundation” ta’ Nebraska, fl-iStati Uniti ta’ l-Amerika. Il-premju jinæata lil xi individwu/individwi jew æaqdiet li jkunu spikkaw f’ óajjithom b’ xoæol favur is-siíar, kif ukoll li organizzaw æal diversi snin “Jum is-Siíar”.

Is-Sur Joe Borg huwa maæruf sew æal óidmietu favur is-siíar u l-imsaíar.  Æal hafna snin organizza wkoll bosta “Arbor Days” jew Jum is-Siíar f’ diversi bliet, iróula u skejjel, sakemm fl-1987 twaqqaf il-Jum Nazzjonali tas-Siíar fuq suííeriment tieæu.  

Fis-16 ta’ Jannar, kull sena, f’ bosta bliet u róula f’ Malta u Æawdex, bis-sehem sóió tal-Kunsilli Lokali, jitóawwlu æadd ta’ siíar biex jitfakkar dan il-jum.  Dan il-moviment favur is-siíar is-Sur Borg kompla jsaóóu billi mill-1996 ‘l hawn Jum is-Siíar íie nkluú fil-Íimæa tal-Masíar.

Is-Sur Borg kiteb diversi kotba u artikli fuq is-siíar, waqqaf il-mixtla ta’ Wied Inðita, ppjanta msaíar, íonna pubbliði, u dawk t’ oqsma tad-djar u diversi proíetti oórajn fejn jidólu s-siíar fosthom l-aóóar proíett tax-Xatt ta’ Buíibba.  Æal bosta snin Joe Borg irrappreúenta lil Malta, fuq dan is-suííett, barra minn pajjiúna fejn óa sehem attiv biex jitóawwlu siíar fil-Libja, fl-Eíittu, f’Ðipru, fi Sqallija, f’ minjieri spiððuti fil-Íermanja tal-Lvant u fil-Gúejjer tal-Majorka u dik ta’ Monte Cristo.

Din kienet l-ewwel darba li dan il-premju Amerikan inæata lil wieóed Malti.  Minbarra hekk fost l-æaxra ppremjati minn din il-fondazzjoni, Joe Borg kien l-uniku wieóed mill-Ewropa li rðieva dan l-unur.

....../......

Il-Ministru Noel Farrugia feraó lis-Sur Joe Borg æas-suððess li kiseb f’ April li æadda.  Huwa temm jæid li dan huwa unur mhux biss æalih u æal óidmietu iúda wkoll æall-óaddiema li dawn l-aóóar sitta u ghoxrin sena óadmu mieæu fis-settur tal-gonna u msaíar.

Min Kien J. Sterling Morton

Fl-1854, J. Sterling Morton, pijunier Amerikan u martu telqu minn Chicago u marru fl-artijiet il-íodda ta’ Nebraska li kienu æadhom kemm infetóu æal min irid jibda jæix u jaódem hemm.  J.Sterling Morton l-ewwel beda bóala íurnalista.  Kellu pinna tajba, negozjant tajjeb u bidwi óawtiel.  Erba’ snin wara laóaq Segretarju tat-territorju kollu ta’ Nebraska.  Kien jimxi bil-óaqq ma’ l-Indjani kif ukoll man-nies li bdew jissetiljaw fil-‘prairie’.  Iúda l-‘prairie’  -  li hija art æammiela iúda ðatta u bla æoljiet æal kilometri sóaó, ma kienx fihom siíar.  Hawn bdiet il-óolma ta’ Morton.  Beda jóawwel u jóajjar lil minn ióawwel siíar jew frott - l-aktar tuffieó u lanías - kif ukoll siíar slavaíí æall-produzzjoni ta’ njam u bóala lquæ ir-rió.  Fl-1872 Morton talab lill-Bord ta’ l-Agrikoltura ta’ Nebraska biex jum fis-sena jkun ddedikat æas-siíar (Arbor Day).  Il-bord qabel u fl-10 t’ April 1872 saret il-festa ta’ Jum is-Siíar fit-territorju ta’ Nebraska æax dak inhar tóawwlu ftit aktar minn miljun siíra.  B’ hekk twieldet l-idea ta’ Jum is-Siíar li nfirxet mhux biss fl-Amerka iúda mad-dinja kollha.

Morton, bil-óidma tieæu stæana sew, tant li uliedu qabdu negozji æalihom.  Meta J. Sterling Morton miet uliedu óallew id-dar kbira tieæu kif ukoll l-artijiet bl-irziezet li kellu, æall-Fondazzjoni li twaqqfet biex tkompli dan il-moviment tat-taówil tas-siíar.  Id-dar kbira ta’ Morton illum hija Muúew waqt li l-íonna u l-imsaíar tal-frott u æall-produzzjoni ta’ l-injam huma mmaniíjati b’ mod li jirrendu flus biex dan il-moviment ikompli.  Illum hemm ukoll Ðentru æall-Konferenzi u lukanda biex b’ hekk il-moviment ikun jista’ mhux biss iwassal aktar il-messaíí tieæu favur is-siíar , iúda wkoll biex ilaqqa’ kull sena dawk il-personalitajiet mid-dinja kollha li kull sena jinæataw unur æall-óidma taæhom.