Zjara lid-Dar ta' l-Anzjani ta' l-Imsida mill-Onor. Helena Dalli

Waqt újara li s-Segretarja Parlamentari góad-Drittijiet tan-Nisa, l-Onor. Helena Dalli, góamlet fid-Dar ta' l-Anzjani fl-Imsida, hi tkellmet dwar proíett ta' riðerka fuq "Nisa Anzjani fis-Soðjeta Maltija". Dan il-proíett ser isir matul l-1998 mis-Segretarjat, flimkien mad-Diviújoni tal-Gerontoloíija u Íerjatrija fl-Univerista' ta' Malta, bil-koperazzjoni tas-Segretarjat Parlamentari góall-Anzjani.

L-istudju, li ser isir fuq baúi nazzjonali, jifforma parti mill-preparazzjonijiet li qegódin isiru f'Malta góas-sena 1999, is-sena li l-Organizzazzjoni tal-Ínus Magóquda ddedikat góall-Anzjani.

Íóalkemm f'kull soðjeta' jitwieldu aktar iríiel milli nisa, il-proporzjon ta' nisa huwa góola minn dak ta' l-iríiel meta tóares lejn il-popolazzjoni totali. F'Malta, per eúempju, fl-aóóar ta' l-1995, in-nisa ammuntaw góal 51.3 tal-popolazzjoni, jigifieri li góal kull 100 mara kien hawn 97.4 ragel.

F'Malta sa l-aóóar ta' l995, l-eta' medja li konna nistennew li ngóixu kienet ta' 76.8; 74.9 góall-iríiel u 78.7 góan-nisa. Sas-sena 2025, mistenni li f'Malta jkollna l-góola eta' medja (average life expectancy) fir-reíjun tal-Mediterran, jiíifieri 78.4 sena - li tfisser li waqt li raíel mistenni li jgóix sa 76 sena, mara tgóix sa 80 sena.

L-Onor. Dalli ziedet tghid li l-fatt li n-nisa jgóixu iújed ifisser li n-numru ta' nisa anzjani jiúboq dak ta' l-iríiel. Meta mbagóad nikkunsidraw li óafna drabi n-nisa jiúúewíu ríiel akbar minnhom, nsibu li ð-ðans li nisa anzjani jispiððaw jgóixu weóidhom hu kbir.

Min-naóa tagóhom persuni anzjani, speðjalment nisa anzjani, jridu jagórfu li huma jiffurmaw parti integrali mis-soðjeta'. Góalhekk waqt li góandhom, drittijiet, góandhom ukoll obbligi lejn is-soðjeta' li jgóixu fiha. Irridu naraw kif dawn jipparteðipaw sabiex ióossuhom tajbin li qeíódin jagótu sehemhom u li góandhom rwol pozittiv.

Hu góalhekk li hemm búonn dan l-istudju fuq in-nisa anzjani tagóna. Din ir-riðerka mistennija tgóin biex ikollna stampa vera tas-sitwazzjoni socio-ekonomika u psikoloíika tan-nisa anzjani f'pajjiúna. Dan ghandhu jservi biex isaóóaó u jgóin fi pjanar aójar ta' policies fil-qasam tal-anzjani.

L-Onor. Dalli temmet tghid li waqt li naraw kif qegódin jgóixu n-nisa anzjani fil-preúent u naósbu kif nistgóu ngóinuhom jgóaddu óajja aójar, irridu wkoll nqajjmu kuxjenza dwar il-ótieía li n-nisa jippreparaw ruóhom góal kif ser iqattgóu din il-parti ta' óajjithom, biex itejjbu l-kwalita' tal-óajja tagóhom.